Vrijdag 20/05/2022

AnalyseFormule 1

Verstappen vs Hamilton: tv-beelden beslissen steeds vaker over de uitkomst van een wedstrijd

Max Verstappen in de binnenbocht 'snijdt' zijn rivaal Lewis Hamilton. Onreglementair naar het oordeel van de jury tijdens de GP van Saoedi-Arabië.  Beeld REUTERS
Max Verstappen in de binnenbocht 'snijdt' zijn rivaal Lewis Hamilton. Onreglementair naar het oordeel van de jury tijdens de GP van Saoedi-Arabië.Beeld REUTERS

De strijd om de wereldtitel in de Formule 1 zou vandaag zomaar beslist kunnen worden achter de wedstrijdtafel na afloop van de GP van Abu Dhabi. In steeds meer sporten bepalen tv-beelden het eindresultaat.

Robert Giebels

Max Verstappen had net een minuutje geleden de meest tumultueuze Formule 1-race van het seizoen erop zitten, toen hij al uitrijdend zijn analyse gaf van het hedendaagse autoracen in de hoogste klasse: “Dit gaat meer om straffen dan racen. Voor mij is dit geen Formule 1.” Hij kreeg drie keer straf tijdens en na de Grand Prix van Jeddah in Saoedi-Arabië. Om het allemaal te volgen wordt van de tv-kijker de nodige regelkennis gevraagd.

Vooral tijdens de race zijn videobeelden het voornaamste bewijsmateriaal voor de vierkoppige ‘jury’ van wedstrijdcommissarissen die de regels toepast. Dat treft, want boven, naast en op de baan wemelt het van de camera’s. Autoracen is een televisiesport. Waar de meeste, in de Formule 1-regels ingewijde, kenners kritiek hadden op het rijden van Verstappen tegen zijn Britse rivaal Lewis Hamilton, kozen de televisiekijkers hem tot ‘coureur van de dag’. “Gelukkig hebben de fans een duidelijk beeld van wat racen moet zijn”, zei de laureaat.

Lees ook

Strijd tussen Verstappen en Hamilton draait niet alleen om de eer en de titel in formule 1. Er staan miljoenen op het spel

Max Verstappen: een roekeloze rijder met een rustige persoonlijkheid?

Verstappen zet beslissende race in Abu Dhabi verder op scherp: ‘Blijkbaar geldt niet voor iedereen hetzelfde’

Het is een zelfversterkend effect: hoe populairder een sport wordt, hoe beter in beeld gebracht met steeds meer camera’s, waardoor de populariteit verder toeneemt, gevolgd door nog indringender beelden. Beelden die scheidsrechters en jury’s goed kunnen gebruiken als ze hun besluiten willen objectiveren voor alle toeschouwers ter plaatse of thuis.

Tennis en hawk-eye

Een extreem voorbeeld: tennis. Kijk niet vreemd op als over een paar jaar geen menselijke lijnrechter meer te vinden is op een grandslamtoernooi. Corona vergde zo min mogelijk mensen op het veld en stimuleerde de komst van elektronische lijnrechters. Snelle camera’s – hawk-eye, haviksoog – kunnen het millimeterwerk van een bal op of naast de lijn beter aan dan het menselijke, getrainde oog, is de gedachte. Daar valt lastig iets tegenin te brengen, want waarop moet de hoofdscheidsrechter zich beroepen als hij de tennisbal wel degelijk uit had zien gaan, maar hawk-eye geen kik geeft?

Het meest besproken gebruik van videobeelden is in de grootste sport, voetbal. Buitenspel, penalty, over de doellijn of niet, rode of gele kaart – de videoscheidsrechter, kortweg VAR, heeft alle benodigde beelden. Het verschil met hawk-eye is dat niet de machine, maar de mens het laatste woord heeft. Het dubbele juichen deed zijn intrede: eerst als het doelpunt valt en nog een keer als de scheidsrechter op het veld, na consultatie van de wedstrijdtafel, besluit de goal echt toe te kennen.

In tennis en voetbal vallen de beslissingen tijdens de wedstrijd. Het eindresultaat wordt nimmer teruggedraaid, tenzij iemand een bom op het veld gooit, zoals in 1987 bij Nederland-Cyprus. In veel sporten, vooral waarbij een traject moet worden afgelegd, gaat de einduitslag vergezeld van een voorbehoud. Dat kan hartverscheurend uitpakken.

Wielrenner Nils Eekhoff was er op 28 september 2019 van overtuigd wereldkampioen op de weg te zijn geworden bij de beloften - niet-profs jonger dan 23 jaar. Nadat hij als eerste over de finish was gekomen, ging de wedstrijdjury pas tv-beelden bekijken. Daarop zagen ze Eekhoff even stayeren achter een auto. Renners doen dat zolang wielrennen bestaat om na een plasje of een val terug te komen in het peloton.

Om een voorbeeld te stellen werd Eekhoff tot ieders verbijstering gediskwalificeerd. “Ik ben er overheen”, zegt nu de profrenner. Maar hij blijft zijn uitsluiting volledig onterecht vinden. “Ik zie iedereen hetzelfde trucje doen, ikzelf heb het sindsdien ook honderd keer gedaan. Kennelijk mag dat alleen als je niet wint.”

Het grijze gebied

In de autosport is elke uitslag pas na een half uur officieel, tenzij iemand bezwaar maakt. “Een coureur mag binnen 30 minuten na de race een protest indienen”, legt Natalie Corsmit uit. Ze is sinds 2004 onbezoldigd steward – “wij zeggen: sportcommissaris” – namens autosportfederatie KNAF.

Bij een incident of protest verzamelen en verwerken de stewards op verzoek van de wedstrijdleider een enorme hoeveelheid informatie: data, radioverkeer en beelden. Dat wegen ze af tegen het dikke regelboek en vellen een oordeel. “Heel vroeger was dat alleen na afloop”, legt Corsmit uit.

Straffen tijdens de race dateren van begin jaren negentig. Een ander verschil met vroeger is dat de stewards nu veel meer beelden beschikbaar hebben in alle autosportdisciplines. “Bij de autocross hangt een drone boven het circuit en bij het karten staan camera’s in bochten waar incidenten worden verwacht.”

De basisregels, legt Corsmit uit, zijn in de hele autosport hetzelfde. Rijders stromen van onder naar boven door en groeien op met uniforme regels en daarbij behorende straffen. Zelfs aftrek van punten voor het wereldkampioenschap is mogelijk, zei Formule 1-wedstrijdleider Michael Masi. Een domper voor Formule 1-fans, want daardoor bestaat de kans dat dagen, misschien wel weken na de finish zondag in Abu Dhabi, vanachter de wedstrijdtafel Verstappen of Hamilton als wereldkampioen wordt aangewezen.

Voorbeelden gebruik tv-beelden
Atletiek

Even was er olympisch zilver voor Churandy Martina op de 200 meter in Beijing in 2008 namens de Nederlandse Antillen. Totdat de Amerikanen na uitvoerige bestudering van tv-beelden een protest indienden: Martina had de witte lijn getoucheerd. De zilveren medaille ging met tegenzin naar de Amerikaan Shawn Crawford, die hem later alsnog aan Martina gaf.

Wielrennen

Vlak voordat wielertalent Nils Eekhoff in 2019 in Harrogate gehuldigd zou worden als wereldkampioen op de weg bij de beloften, werd hij uit de uitslag geschrapt. Want na een val en het terugzetten van zijn arm-uit-de-kom, had Eekhoff “meer dan 10 seconden” achter de ploegauto gefietst om weer in het peloton te komen – doodnormaal in elke koers. De juryleden hadden de overtreding niet zelf gezien, wel op tv na afloop.

Schaatsen

Langebaanschaatser Kjeld Nuis won bij de EK sprint in Collalbo in 2019 de 1.000 meter in een baanrecord, maar werd gediskwalificeerd omdat hij een blokje had weggetikt. Uitvoerige bestudering van tv-beelden door de jury waren nodig om te bepalen of de woedende Nuis het blokje aan de binnen- of buitenkant had geraakt. Destijds maakte dat uit. Het bleek de foute binnenkant.

Zeilen

In Tokio bij het olympische windsurftoernooi dit jaar leek de gedroomde gouden medaille voor Kiran Badloe even ver weg. Zijn tweede plek in de vijfde (van twaalf) races werd geschrapt na protest van zijn Italiaanse concurrent. Videobeelden overtuigden de jury ervan dat Badloe hem had gehinderd. Niet waar, zei de Nederlander. Uiteindelijk won hij toch goud.

Voetbal

Het staat 2-4 in de Champions Leaguewedstrijd Chelsea - Ajax in 2019 als scheidsrechter Rocchi in de 70ste minuut twee spelers van Ajax van het veld stuurt en Chelsea een strafschop geeft. De wedstrijd eindigt gelijk, 4-4, waardoor Ajax niet overwintert in de CL. Drie maanden later oordeelde de Uefa dat Rocchi ten onrechte niet de videoscheidsrechter raadpleegde. Die had hem teruggefloten.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234