Zondag 05/12/2021

AchtergrondDe (on)schuld van topsporters

Wangedrag van sporters: moeilijk te bewijzen, maar wegkijken kan niet meer

null Beeld DM
Beeld DM

Wangedrag van ‘almachtige’ sporters buiten de lijnen is door bonden en clubs niet meer te negeren. Maar niet elke beschuldiging is gebaseerd op feiten. En de gehele waarheid komt zelden boven tafel.

Hij is niet aangeklaagd, niet veroordeeld, en toch voelt het voor tennisser Alexander Zverev soms wel zo. Al twee jaar zeult hij de beschuldigingen van zijn ex-vriendin met zich mee. De Russin Olga Sjaripova vertelde in een interview hoe Zverev haar zou hebben geslagen en mentaal en psychisch zou hebben mishandeld. Allemaal niet waar, zweert Zverev, die nooit gehoord is door de politie omdat zijn ex geen aanklacht indiende. “Toch gaan de meeste persconferenties over deze onzin”, zegt de nummer vier van de wereld, die zijn advocaten laat vechten tegen de “lasterlijke en valse info”.

Na een jaar aandringen krijgt hij zowaar hulp van tennisbond ATP, die tot voor kort nog helemaal geen beleid had over hoe om te gaan met een beschuldiging van huiselijk geweld door spelers. De aantijgingen aan het adres van de 24-jarige Duitse topspeler brachten de ATP echter tot nieuwe inzichten, nu de maatschappij kritischer dan ooit kijkt naar misstanden sinds de opkomst van de MeToo-beweging. De ATP kondigde een onafhankelijk onderzoek aan naar het vermeende geweld, om te waken over de reputatie van de tennisport.

Uit Europees oogpunt gezien een opvallende route, in de Verenigde Staten is het echter al vrij gebruikelijk dat een sportbond op de stoel van politie of justitie plaatsneemt. Ongeacht of het tot een aanklacht of vervolging komt, pakken bonden als de NBA (basketbal), NFL (American footbal) en MLB (honkbal) hun verantwoordelijkheid als een van de rolmodellen wordt beschuldigd van seksueel of fysiek geweld. Sinds 2015 heeft bijvoorbeeld de Amerikaanse honkbalbond een domestic violence, sexual assault and child abuse policy, die wordt ondertekend door alle spelers. Eenmaal per jaar is er een verplichte training die huiselijk geweld moet voorkomen. En de bond heeft de macht om een verdachte speler voor maximaal zeven dagen op non-actief te zetten tijdens het uitvoeren van een onderzoek.

Knock-out

Een jaar of tien terug was het beleid op dit gebied nog bijzonder laks. Wegkijken als het moeilijk werd, dat was de gewoonte. Kantelpunt was het schandaal rond Ray Rice in 2014. In een korte video was te zien hoe de American football-speler van de Baltimore Ravens zijn bewusteloze verloofde Janay uit een hotellift sleepte na een avondje casino in Atlantic City. Rice werd opgepakt, maar zijn verloofde trok haar aanklacht van mishandeling uiteindelijk weer in. Slechts twee duels schorsing vond de NFL wel genoeg.

De ophef over die milde straf was gigantisch, zeker toen later een uitgebreidere video opdook die het hele land shockeerde. Op die beelden was voor heel Amerika duidelijk te zien dat Rice zijn verloofde knock-out sloeg in de lift. Ontslag en een schorsing voor onbepaalde tijd volgden meteen. “We hadden ons eigen onderzoek krachtiger moeten voortzetten”, verontschuldigde teameigenaar Stephen Bisciotti zich bij zijn fans. “Dat hebben we nagelaten en dat was fout.”

Quarterback Joe Flacco van de Baltimore Ravens geeft de bal aan Ray Rice tijdens een American football-wedstrijd in Baltimore, eind 2013. Later zou Rice zijn ontslag krijgen. Beeld AP
Quarterback Joe Flacco van de Baltimore Ravens geeft de bal aan Ray Rice tijdens een American football-wedstrijd in Baltimore, eind 2013. Later zou Rice zijn ontslag krijgen.Beeld AP

De NBA, NFL en MLB nemen sindsdien hun verantwoordelijkheid. Daar staan nu duidelijke richtlijnen op papier wat betreft geweldsincidenten en de gevolgen. De drie bonden bieden therapie, begeleiding en ruimte voor onafhankelijk onderzoek. Zo werd pitcher José Torres (San Diego Padres) voor maar liefst honderd duels geschorst na het bedreigen van zijn vrouw met een vuurwapen. En running back Ezekiel Elliott van de Dallas Cowboys moest zes duels toekijken nadat een vrouw hem ervan had beschuldigd dat hij haar tegen een muur zou hebben geduwd.

Profiteur en leugenaar

In het Europese topvoetbal speelt dit probleem natuurlijk net zo goed, met steenrijke voetballers die soms denken boven de wet te staan. Adam Johnson, middenvelder van Sunderland, werd in maart 2016 veroordeeld voor zes jaar gevangenisstraf vanwege grooming en seksuele handelingen met een vijftienjarige fan. Dat hij na zijn arrestatie op borgtocht vrij kwam en aanvankelijk nog gewoon welkom was bij Sunderland is exemplarisch voor hoe de voetbalwereld niet zo lang geleden omging met dergelijke delicate kwesties.

Het slachtoffer, een minderjarige scholiere die psychische schade opliep, werd voor haar gevoel neergezet als een profiteur en een leugenaar en vreesde dat Johnson er nog mee zou wegkomen ook. Niet zo’n gekke gedachte, want de voetballer – die uiteindelijk wel in de gevangenis belandde – werd in de stadions hooguit beschimpt en jennend toegezongen na zijn arrestatie. Teamgenoten noemden hem een tijdje ‘Jimmy’, naar Jimmy Savile, de BBC-presentator die zich aan honderden mensen heeft vergrepen. En op Old Trafford, het stadion van Manchester United, zongen ze wekenlang “City won the league with a paedo on the wing” over de speler die in 2012 met rivaal City kampioen werd.

Dat het bewustzijn mede dankzij de MeToo-beweging is gegroeid en clubs en bonden meer en meer beseffen dat de tijd van wegkijken en laks optreden geweest is, bewees Manchester City onlangs. Daar werd de Franse verdediger Benjamin Mendy direct geschorst nadat hij was aangeklaagd voor vier verkrachtingen en beschuldiging van seksueel misbruik.

De Fransman Benjamin Mendy kreeg zijn ontslag bij Manchester City na een verkrachtingszaak. Beeld Photo News
De Fransman Benjamin Mendy kreeg zijn ontslag bij Manchester City na een verkrachtingszaak.Beeld Photo News

Dat je met geld en roem echter ook nu nog een eind kunt komen, laat Rúben Semedo wel zien. De Portugese speler van Olympiakos Piraeus werd in augustus in Griekenland aangeklaagd voor verkrachting van een zeventienjarig meisje. Na het ophoesten van 10.000 euro blijft Semedo voorlopig op vrije voeten en de club schaart zich vierkant achter hem. De vraag is waarop dat vertrouwen is gebaseerd. In dienst van zijn vorige werkgever Villarreal kreeg Semedo een gevangenisstraf van vijf jaar voor poging tot moord, diefstal en illegaal wapenbezit. Die straf werd na vijf maanden cel en betaling van 30.000 euro opgeschort, maar Spanje mag hij acht jaar lang niet meer in. Dus kwam een Grieks avontuur als geroepen.

Neymar versus Nike

De Portugees zal niet de eerste voetballer zijn die liegt over zijn gedrag buiten het veld. En hij zal ook niet de eerste zijn die onterecht wordt beschuldigd, want natuurlijk zijn vermogende sportsterren kwetsbaar voor profiteurs. Neem Neymar, die in 2019 in Parijs door een Braziliaanse vrouw van verkrachting werd beschuldigd. Niet veel later werd deze vrouw zelf in Brazilië veroordeeld voor fraude, afpersing en laster. Wie was hier nu de jager en wie de prooi?

Om het nog wat complexer te maken: een medewerkster van Nike beschuldigde Neymar eerder al eens van misbruik. Aanvankelijk wilde ze niet meewerken aan een onderzoek, maar gesteund door MeToo deed ze dat in 2018 alsnog. Daar had Neymar echter niet zo’n trek in. Hij ontkende alles en weigerde zijn medewerking, dus zal de wereld nooit de hele waarheid weten.

De Duitser Alexander Zverev is de laatste topsporter die in opspraak is gekomen. Beeld AFP
De Duitser Alexander Zverev is de laatste topsporter die in opspraak is gekomen.Beeld AFP

Veelzeggend is dat Nike vervolgens alle sponsorcontracten met de Braziliaan verbrak om ‘commerciële redenen’. Vervelend voor de superster? Mwah, bij Puma onthaalden ze hem met open armen en bij Paris Saint-Germain speelt hij nog doodleuk in kleding van Nike. De lucratieve overeenkomst met de Franse topclub won het blijkbaar van de principes. Superster Neymar leed zo amper onder de beschuldigingen.

Wat een valse beschuldiging echter kan betekenen voor een carrière van een bescheiden prof bewees de zaak rond Ched Evans. De aanvaller van Sheffield United werd in 2012 op zijn 23ste veroordeeld voor verkrachting van een negentienjarige vrouw. Carrière geknakt, want na tweeënhalf jaar in de gevangenis werd hij behandeld als paria. Pas in 2016 kreeg hij eindelijk weer een kans bij het nietige Chesterfield. Toen hij later dat jaar in een herziening van de zaak alsnog volledig werd vrijgesproken, was de makkelijk scorende aanvaller van de ene op de andere dag weer welkom bij zijn oude club Sheffield. In 2019 accepteerde de speler een schikking van 800.000 pond (ruim 940.000 euro) voor geleden schade.

Cristiano Ronaldo viert een doelpunt op Old Trafford. Rond de Portugees hangt een zweem van twijfel na beschuldigingen van seksueel misbruik. Beeld AFP
Cristiano Ronaldo viert een doelpunt op Old Trafford. Rond de Portugees hangt een zweem van twijfel na beschuldigingen van seksueel misbruik.Beeld AFP

Ronaldo’s zwijggeld

Meest pikant blijft natuurlijk de zaak van Cristiano Ronaldo, die al twaalf jaar voortsleept. De Portugese aanvaller van Manchester United werd in 2009 beschuldigd van verkrachting van een model in een hotelkamer in Las Vegas. Het Duitse weekblad Der Spiegel onthulde in 2018 de beschuldigingen van Kathryn Mayorga, die altijd publiekelijk zijn ontkend door Ronaldo. Maar er werd begin 2010 wel 375.000 dollar (325.000 euro) betaald door het kamp-Ronaldo om haar te laten zwijgen.

Geïnspireerd door de MeToo-beweging besloot Mayorga in 2018 alsnog naar buiten te treden met haar verhaal. De aanklagers in Las Vegas heropenden de zaak, maar besloten in 2019 niet tot vervolging over te gaan vanwege gebrek aan bewijs. De verdediging van Mayorga wil nu werk maken van een nieuwe civiele zaak, omdat de Amerikaanse in 2010 mentaal niet in staat zou zijn geweest de geheimhoudingsverklaring te tekenen. De rechtbank in Nevada neigt er echter naar de zaak definitief te seponeren.

Zo blijft het de vraag of de wereld ooit de hele waarheid zal kennen over een van ’s werelds populairste, bekendste en meest verdienende sporters. Een zweem van twijfel blijft zo rond Ronaldo hangen. Bij zijn rentree op Old Trafford vloog onlangs nog een vliegtuigje over het stadion met de tekst ‘Believe Kathryn Mayorga’. Het ging om een actie van de feministische groepering Level Up. “De voetbalwereld zwijgt over claims. Seksueel geweld is in stilte gehuld en zo wordt het in stand gehouden”, legde Janey Starling uit namens Level Up. “Laat dit een boodschap zijn aan almachtige en rijke mannen dat ze niet ongestraft kunnen handelen.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234