Dinsdag 05/07/2022

Wetenschap

"De mensheid werd geboren in Europa, niet in Afrika"

Een artistieke afbeelding van de Graecopithecus freybergi. Beeld Universiteit Tübingen
Een artistieke afbeelding van de Graecopithecus freybergi.Beeld Universiteit Tübingen

De vondst van twee fossielen in Griekenland en Bulgarije zet mogelijk de hele menselijke ontstaansgeschiedenis op zijn kop. Ze lijken aan te tonen dat de mens niet geboren werd in Afrika, maar in Europa. De Belgische antropoloog Steven Van Wolputte (KU Leuven) is echter niet overtuigd.

Annick Joossen

Tot nog toe gingen de meeste experten ervan uit dat de voorouders van de mens (hominiden) zich ergens tussen de vijf en tien miljoen jaar geleden afsplitsten van de voorouders van de chimpansee. Algemeen wordt aangenomen dat die afsplitsing plaatsvond in Centraal-Afrika, omdat de vroegste mensachtige beenderen die tot nog toe ontdekt zijn zich allemaal in een gordel rond het midden van Afrika bevonden en tussen de vijf en zeven miljoen jaar oud zijn.

Die theorie wordt nu in vraag gesteld. In Griekenland en Bulgarije zijn een onderkaak en een kies gevonden van een aapachtig wezen met mensachtige tanden. Die resten zijn 7,2 miljoen jaar oud. De Graecopithecus freybergi is daarmee honderdduizenden jaren ouder dan de oudste Afrikaanse hominide, de Sahelanthropus tchadensis, die werd gevonden in Tsjaad.

De onderkaak en kies van El Graeco. Beeld Universiteit Tübingen
De onderkaak en kies van El Graeco.Beeld Universiteit Tübingen

"We zijn erg verrast door onze resultaten, aangezien we deze voorlopers van de mens voorheen enkel kenden uit sub-Sahara-Afrika", stelt doctoraatsstudent Jochen Fuss van de universiteit van Tübingen, die meewerkte aan het onderzoek dat werd gepubliceerd in vakblad PLOS One.

"Deze studie verandert wat we al wisten over de tijd en plaats waar de mens zijn eerste stapjes zette", zegt professor Nikolai Spassov van de Bulgaarse wetenschapsacademie.

Volgens de Canadese paleontoloog en co-auteur van de studie, David Begun, wijst El Graeco er zelfs op dat de afsplitsing tussen de mens en de chimpansee niet in Afrika, maar in het Middellandse Zeegebied plaatsvond.

"Onzin"

De Belgische antropoloog Steven Van Wolputte (KU Leuven) is het echter niet eens met die revolutionaire stelling. "Om te beginnen is er al het tijdschrift waarin het onderzoek is verschenen. Als hun ontdekking echt zo baanbrekend was als de onderzoekers in de pers beweren, hadden ze hun studie wel elders kunnen slijten. Er is een reden waarom dit onderzoek niet in pakweg Nature staat. De radicale conclusie die ze uit hun onderzoek trekken, is gewoon onzin."

"Op zich is de vondst van een mensachtige in Europa zeker interessant, want zoveel zijn er niet. Maar dat betekent niet dat je daarmee de hele 'out of Africa'-theorie onderuit haalt. De vondst zegt immers niks over het mogelijke verwantschap met de voorhistorische chimpansee, daarvoor moet je het mitochondriaal DNA gaan onderzoeken", zegt Van Wolputte. "En dat DNA-onderzoek wijst allemaal in de richting van Afrika."

"De evolutie van de mens is niet lineair, er hebben verschillende hominiden naast elkaar bestaan waarvan uiteindelijk één dominante soort, de sapiens sapiens, is overgebleven. De onderzoekers hebben nu één van die hominides gevonden. Maar het is niet omdat je één fossiel vindt dat je alle bestaande bewijs daarmee ondergraaft."

Dat stelt ook de Britse antropoloog Peter Andrews in The Times. "Het is mogelijk dat de menselijke oorsprong in Europa ligt, maar erg substantieel fossiel bewijs plaatst die in Afrika, onder meer via gedeeltelijke skeletten en schedels. Ik zou erg voorzichtig zijn om één enkele eigenschap van een geïsoleerd fossiel tegenover het bewijs uit Afrika te leggen."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234