Dinsdag 04/10/2022

DMens

De race naar de maan kan ook onze planeet redden

Astronaut Buzz Aldrin, de tweede man op de maan, bij de Amerikaanse vlag. Beeld Reuters
Astronaut Buzz Aldrin, de tweede man op de maan, bij de Amerikaanse vlag.Beeld Reuters

Het programma dat de mensheid op de maan kreeg, staat nu model voor een programma dat onze planeet moet redden. Met het Global Apollo-programma - dat op 7 en 8 juni besproken wordt op de G7 - wil een groep met de Britse klimaatonderhandelaar Sir David King hernieuwbare energie binnen het decennium goedkoper maken dan steenkool.

Tom Windey

Goedkope zonne- en windkracht is de sleutel om klimaatcatastrofes af te wenden, zegt David King (75): "Eens we dat punt bereiken, winnen we op alle fronten." Merkwaardige woorden van een man die jarenlang een voorvechter van kernenergie was.

De veelvuldig onderscheiden fysich scheikundige werpt zich sinds 2000 op als een van de belangrijkste wegbereiders van de strijd tegen klimaatverandering. Van 2000 tot 2008 wakkerde hij als wetenschappelijk hoofdadviseur van de Britse regering onder de Britse premier Tony Blair en diens opvolger Gordon Brown het bewustzijn rond klimaatproblemen aan. Zo haalde hij in 2004 uit naar de VS, die de klimaatproblematiek onderschatte, in een taal die bij de toenmalige Bush-administratie een belletje moest doen rinkelen: "Klimaatverandering is een veel grotere bedreiging voor de wereld dan internationaal terrorisme." (lees verder onder de foto)

Sir David King, wegbereider van hernieuwbare energie. Beeld Belga
Sir David King, wegbereider van hernieuwbare energie.Beeld Belga

De middelen waarmee King die klimaatverandering wou afwenden, waren initieel niet doordrongen van de groene gedachte. Hij was lang een hardnekkige stem vóór nucleaire energie - iets waarvoor een columnist hem met de smalende omschrijving 'de nucleaire salesman' bedacht. Na de kernramp in Fukushima van 2011 maakte hij zich nog sterk dat kernenergie niet alleen 'de veiligste krachtbron' was, maar bovendien 'een enorme economische opportuniteit.'

Een standpunt dat hij eind vorig jaar tot veler verrassing verliet. Milieujournalist Geoffrey Lean vreesde tijdens een gesprek met King eind vorig jaar het pro-nucleaire praatje dat hij al zo vaak hoorde, maar dat pakte anders uit. "Hij verbaasde me door te zeggen dat we mogelijk helemaal zonder kernenergie kunnen, en dat de prioriteit het ontwikkelen van opslag van elektriciteit moet zijn, zodat we op zon- en windenergie kunnen rekenen", schrijft Lean.

Discrete topgesprekken

Het kan moeilijk anders of King speelde toen al met het hyperambitieuze idee dat hij deze week samen met een groep vooraanstaande Britse wetenschappers, economen en zakenlui lanceerde. Het 'Global Apollo'-programma streeft naar een inspanning van 15 miljard dollar (of ruim 13 miljard euro) per jaar in het onderzoek naar en de ontwikkeling van hernieuwbare energie, en dat tien jaar lang. Daarmee moet die energie in 2025 wereldwijd goedkoper zijn dan steenkool. Zonnige landen moet die doelstelling zelfs al in 2020 halen.

Om dit plan internationaal ingang te doen vinden, vatte David King een odyssee aan die hem al langs ruim zestig landen voerde, waaronder notoir slechte klimaatleerlingen als de Verenigde Staten, China en India. In India vond hij alvast gehoor bij premier Narendra Modri, een overtuigd voorstander van groene energie. "Het afgelopen jaar hebben we ons programma discreet besproken met regeringen over de hele wereld, die het positief onthaalden", schrijven de auteurs.

De mosterd voor hun ambitieuze plan haalden King en co bij het Apollo-programma van de Amerikaanse ruimtevaartorganisatie NASA. Tussen 1961 en 1972 zette de VS massaal in op de race naar de eerste maanlanding, nodig om de Sovjetunie bij te benen in de ruimtewedloop. Een inspanning waarvoor - dixit president John F. Kennedy die het programma aankondigde - het land koos 'niet omdat het makkelijk is, maar omdat het moeilijk is.' En moeilijk, dat mocht iets kosten: het programma verschafte op zijn hoogtepunt werk aan 400.000 mensen en zou, omgerekend naar de waarde van vandaag, 150 miljard dollar kosten, of 133 miljard euro.

Sinds deze week staat dat bedrag symbool voor een Apollo-programma dat een even grote krachttoer op Aarde wil uithalen, door de CO2-uitstoot drastisch te beperken en de wereldwijde temperatuurstijging niet hoger dan 2° Celsius boven het pre-industriële niveau te laten stijgen. Om de 150 miljard dollar te halen, moet elk land dat deelneemt tien jaar lang 0,02 procent van zijn Bruto Nationaal Product bijdragen aan de financiering van onderzoek naar en de ontwikkeling van hernieuwbare energie, energie-opslag en slimme netwerken. Er komt geen centraal Apollo-fonds, maar een commissie van alle deelnemende landen moet het onderzoek coördineren om maximale vooruitgang te boeken en te vermijden dat er dubbel werk wordt geleverd.

Het programma is pijnlijk duur, maar daar waarschuwde King ons dik tien jaar geleden al voor. "Als we nu niks ondernemen, zullen we later substantiëlere, disruptievere en duurdere veranderingen moeten ondernemen", zei hij in 2004.

Opnieuw een grote sprong?

Het plan, dat al besproken werd door de energieministers van de G7, staat op de agenda bij de ontmoeting van regeringsleiders op 7 en 8 juni. De Global Apollo-initiatiefnemers willen vaart maken: King hoopt dat het programma uit de startblokken schiet in november, en dat de belangrijkste landen er zich bij aansluiten vóór de VN-klimaattop in Parijs.

Het allereerste Apollo-programma culmineerde in 1969 in de maanlanding en de legendarische woorden 'een kleine stap voor de mens, maar een grote sprong voor de mensheid' van astronaut Neil Armstrong. Of de opvolger even ver springt, weten we in 2025.

Met de Saturn V-raket vertrok de Apollo 11-missie naar de maan. Beeld Reuters
Met de Saturn V-raket vertrok de Apollo 11-missie naar de maan.Beeld Reuters
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234