Donderdag 02/12/2021

NieuwsKlimaat

Er komt steeds meer bos bij in Europa, maar de kwaliteit is slecht

Gekapt bos in de Poolse regio Kasjoebië. Beeld NurPhoto via Getty Images
Gekapt bos in de Poolse regio Kasjoebië.Beeld NurPhoto via Getty Images

Hoewel het gebied dat met bos is bedekt de afgelopen dertig jaar groter is geworden, verslechtert de staat van de Europese bossen. Dat is de conclusie van de Europese Rekenkamer, die het bosbeleid van de Europese Unie tegen het licht heeft gehouden. Het is slecht nieuws in de strijd tegen klimaatverandering.

Van alle bossen in Europa is slechts 14 procent in goede staat. Veel vaker bevinden de Europese wouden zich in een slechte (13 procent) of ontoereikende (54 procent) staat. Dat betekent dat ze worden bedreigd door bijvoorbeeld verstedelijking, luchtvervuiling en droogte. Vooral de boreale bossen, in het noorden van het continent, verkeren in een penibele situatie.

Eén van de problemen die de Europese Rekenkamer signaleert, is de illegale houtkap. Daarop zou de Europese Commissie meer toezicht moeten houden, vinden de controleurs. “Hoewel teledetectie grote mogelijkheden biedt voor een kostenefficiënte monitoring van grote gebieden, maakt de Commissie hier geen consequent gebruik van”, staat in het verslag dat maandag verscheen. De Rekenkamer raadt aan meer gebruik te maken van luchtfoto’s en satellietgegevens.

Al met al worden bossen lang niet ten volle benut om klimaatverandering tegen te gaan. Integendeel, ze verwijderen ieder jaar minder CO2 uit de lucht. Tussen 2013 en 2018 nam het aantal verwijderde megatonnen CO2 met 28 procent af. Dat komt door houtkap, maar ook doordat een toenemend aantal bossen volgroeid is, en door verstoringen als insectenplagen, stormen en bosbranden.

“De bomen slaan vooral koolstof op als ze in goede conditie zijn”, zegt Samo Jereb, het Sloveense lid van de Europese Rekenkamer dat zich met de bossen bezighield. “Als een bos moeite heeft te overleven, en op de lange termijn achteruitgaat, dan legt het niet veel CO2 vast. Om klimaatverandering tegen te gaan, hebben we veerkrachtige bossen nodig.”

Biodiversiteit

Wat er dan níét moet gebeuren, is het aanplanten van monoculturen: grote gebieden met maar één boomsoort, zoals de den. Toch gebeurt dat nog veel, in weerwil met de EU-regels die stellen dat bij bebossing verschillende boomsoorten moeten worden gebruikt. In de praktijk zetten bosbouwers die soorten vaak naast elkaar in plaats van door elkaar heen. Dat pakt slecht uit voor de biodiversiteit en ook voor de weerbaarheid tegen klimaatverandering.

Een terugkerende ergernis van de Rekenkamer is dat de EU veel mooie woorden op papier zet over bossen, maar dat die vaak leeg blijken omdat het ontbreekt aan meetbare doelstellingen.

Het plan van Frans Timmermans, EU-Commissaris Green Deal, om 3 miljard bomen te planten voor 2030 vormt een positieve uitzondering. “Bomen zijn geweldig”, prees Timmermans zijn project aan. “Ze zuiveren onze lucht, koelen steden, en nemen CO2 op. Maar onze bossen verkeren in slechte vorm. We moeten 3 miljard bomen planten in de komende tien jaar, zodat onze bossen echte bondgenoten kunnen zijn in de strijd tegen de klimaat- en biodiversiteitscrisis.”

Slechte staat

Gert-Jan Nabuurs, hoogleraar Europees bos aan de Wageningen Universiteit, is niet verrast door de bevindingen van de Europese Rekenkamer. “Wat goed gaat, is dat er steeds meer bos is, steeds meer oude bossen, en steeds meer beschermde gebieden”, zegt hij. “Maar tegelijkertijd is er vooral in Centraal-Europa veel sterfte geweest van fijnsparren, veroorzaakt door de droogte. Die bossen zijn dus in slechte staat.”

Volgens Nabuurs willen politici steeds meer van bossen. “Aan de ene kant willen we meer Europese houtproductie, aan de andere kant willen we ook de biodiversiteit beschermen. Dat kunnen we alleen verenigen als we investeren in bosbeheer, bijvoorbeeld in het opleiden van deskundigen.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234