Dinsdag 09/08/2022

Beter eten

Helpt cranberrysap echt tegen blaasontsteking?

null Beeld Thinkstock
Beeld Thinkstock

Geen Thanksgiving zonder cranberrysaus en sinds een paar jaar heeft de van oorsprong Amerikaanse bes ook de Nederlandse markt veroverd: er is niet alleen saus van verkrijgbaar en sap, maar ook thee, jam en olie. Het verhaal gaat dat de zurige veenbes, die hier vooral op de Waddeneilanden groeit, ook een geneeskrachtige werking heeft en blaasontstekingen kan voorkomen. Klopt dat?

Ellen De Visser

Een blaasontsteking is een van de meest voorkomende klachten waarmee vrouwen naar de huisarts gaan. De boosdoeners zijn meestal bacteriën uit de darmen (vooral de E.coli bacterie), die aan de wandel gaan en via de urineleider in de blaas terechtkomen. Een antibioticum is de oplossing, maar dat middel heeft een groot nadeel: het veroorzaakt resistentie. De E.coli wordt steeds ongevoeliger voor antibiotica. Logisch dat wetenschappers al jaren zoeken naar natuurlijke alternatieven.

Darmbacteriën uit plassen

Toen de oude cranberrywijsheid in het lab werd getoetst, bleek die inderdaad te kloppen. Cranberries bevatten proanthocyanidine (PAC) en dat stofje bezet de aanhechtingsplaatsen op de blaaswand waardoor darmbacteriën er niet terecht kunnen: ze glijden naar beneden en worden uit geplast. Maar buiten het lab blijkt de bewijsvoering ingewikkeld. De Cochrane Collaboration, die medische studies samenvat, analyseerde twee jaar geleden 24 onderzoeken met bij elkaar bijna 4.500 patiënten en vond geen overtuigend effect. Daarna werden nieuwe onderzoeken gepubliceerd die weer wel met bewijs kwamen: bij kinderen, bij verpleeghuisbewoners, bij vrouwen die een gynaecologische operatie kregen.

Hier duikt een probleem op dat wetenschappers vaker parten speelt: van een geneesmiddel is de hoeveelheid werkzame stof bekend, van een natuurproduct niet. De concentratie PACS in een cranberry is afhankelijk van omgevingsinvloeden zoals licht en temperatuur, verduidelijkt Mariëlle Beerepoot, arts inwendige geneeskunde in het AMC. In veel studies zijn geen gestandaardiseerde cranberry-producten gebruikt, zegt ze, met als gevolg een wisselende samenstelling. Dat kan volgens haar verklaren waarom de studieresultaten zo uiteenlopen.

Beerepoot deed samen met hoogleraar Suzanne Geerlings vier jaar geleden onderzoek naar het effect van cranberry-capsules bij vrouwen met terugkerende blaasontstekingen. De vrouwen die cranberries slikten, hadden tijdens het onderzoek minder blaasontstekingen dan voor deelname, maar antibiotica was duidelijk effectiever. Dat tegenvallende effect zou te maken kunnen hebben met de lage hoeveelheid werkzame stof in de capsules, zegt Beerepoot: het ging bij nader inzien om slechts 9 milligram per gram.

Onduidelijk is hoeveel PACS nodig zijn in de urine om bescherming te bieden tegen een blaasontsteking, zegt ze, en hoeveel cranberries vrouwen moeten eten om die hoeveelheid in de urine te krijgen. 'Dat soort onderzoek is bewerkelijk, maar noodzakelijk om verder te komen. Wetenschappers zouden voortaan capsules moeten gebruiken met een gestandaardiseerde dosis werkzame stof.'

Terugkerende blaasontstekingen

Nog steeds krijgen Beerepoot en Geerlings vragen over hun onderzoek, vooral van vrouwen die kampen met terugkerende blaasontstekingen. Die vrouwen krijgen vaak preventief een lage dosering antibiotica. Wat dat voor gevolgen kan hebben, maakte de Amsterdamse cranberrystudie wél goed duidelijk: bij de vrouwen die cranberry-capsules slikten, was de resistentie voor drie veelgebruikte typen antibiotica na een maand maximaal 29 procent, terwijl in de antibioticagroep de resistentie was opgelopen naar 73 tot 86 procent. Beerepoot kent vrouwen die twaalf keer per jaar een blaasontsteking hebben. Niet zo gek dat zij liever natuurlijke producten gebruiken, zegt ze, ondanks de lagere effectiviteit.

Wie thuis aan de slag wil, moet op zoek naar producten met voldoende werkzame stof en dat is lastig want die hoeveelheid staat meestal niet op de verpakking. De cranberries van Albert Heijn voldoen in elk geval niet: een zakje bevat twee keer zoveel ananassiroop als bes, reden voor Foodwatch om het product tot de misleider van 2015 uit te roepen. Van al die suiker profiteren alleen de vetcellen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234