Zaterdag 08/10/2022

AchtergrondVraag van de Week

Hoe herken je faalangst, en wanneer moet je hulp inschakelen? 'Leg de nadruk op het proces, niet op het product’

‘Een kind heeft meer behoefte aan een ouder die contact maakt over dit onderwerp dan aan een therapeut.’ Beeld Getty Images
‘Een kind heeft meer behoefte aan een ouder die contact maakt over dit onderwerp dan aan een therapeut.’Beeld Getty Images

Piekeren, veel te hoge eisen, wekenlang voorbereiden en dan alsnog trillend van de zenuwen naar school… Waar komt faal­angst vandaan en hoe help je je kind het best?

Evelien van Veen

Het is een vraag die bij meer ouders speelt: waar ligt de grens tussen prijzenswaardige ambitie en faalangst? En hoe help je je kind als het bijna bezwijkt onder de druk? Een luxeprobleem, zullen ouders van kinderen die niet vooruit te branden zijn zeggen. Want laten we wel wezen, die klacht klinkt nog veel vaker. Maar een gezonde dosis nonchalance is te verkiezen boven de problemen waar faalangstige kinderen mee kampen, zegt hoogleraar neuropsychologie Jelle Jolles, gespecialiseerd in het tienerbrein.

“Vaak heeft het te maken met onzekerheid over wat er van hen wordt verwacht. Aan welke eisen moet ik voldoen? Het is zo’n kwetsbare levensfase en als tiener heb je nog te weinig zelfinzicht om de juiste inschattingen te kunnen maken. Logisch, het brein rijpt tot je 25ste.”

Hoe signaleer je dat je kind aan faalangst lijdt? Het kind is dan prikkelbaar, tobberig en gestrest, zegt Jolles, en uit opmerkingen als ‘Ik haal het nooit’ blijkt een gebrek aan zelfvertrouwen. Ontwikkelingspsycholoog Steven Pont, auteur van diverse boeken over opvoeden, voegt daar aan toe: “Naast kinderen die veel te lang aan hun huiswerk zitten, zijn er ook die hun boeken niet meer openen omdat ze denken: ik kan het toch niet.”

Om te weten hoe je je kind er vanaf helpt, moet je eerst snappen waar die faalangst vandaan komt. Misschien heb je als ouder (onbewust) een rol gespeeld door te veel nadruk te leggen op prestaties – doorgaans met de beste bedoelingen, zegt Pont.

Leer een kind dat het fouten mag maken, zeggen beide deskundigen: dat is regel één in het voorkomen (of verhelpen) van faalangst. Draag het uit, leef het voor, lach om je eigen fouten, speel spelletjes waarbij er altijd iemand moet verliezen en laat zien dat dat oké is. ‘Mens, durf te falen’, zou het gezinsmotto moeten zijn, in plaats van het door de prestatiemaatschappij ingegeven: ‘Zorg dat je het haalt.’

Er is niets mis met aanmoediging, zegt Pont, maar leg de nadruk op het proces, niet op het product. “Een 4 voor wiskunde is niet erg als je probeert er de volgende keer een 7 van te maken. Een 10 is ook weer niet nodig.”

En hoe help je een kind dat vooral voor zichzelf de lat zo hoog legt? Pont: “Praat erover. En laat je kind zelf oplossingen aandragen. Een kind moet zelf het stuur zien te vinden, want als jouw tips niet helpen, denkt het: ik heb weer gefaald.”

Wanneer schakel je professionele hulp in? “Als je kind tekenen van gegeneraliseerde angst vertoont”, zegt Jolles. “Piekeren over alles, zich terugtrekken, somberheid die te lang duurt.” Zorg dat het zo ver niet komt, zegt Steven Pont, door als ouder zelf zo nodig een cursus te volgen. “Een kind heeft meer behoefte aan een ouder die contact maakt over dit onderwerp dan aan een therapeut.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234