Dinsdag 17/05/2022

Zikavirus

Insecticide schuldig aan microcefalie in Zuid-Amerika? "Dit moet onderzocht worden"

Een onderzoeker bestudeert zikamuggen in een labo van de universiteit van Sao Paulo. Beeld afp
Een onderzoeker bestudeert zikamuggen in een labo van de universiteit van Sao Paulo.Beeld afp

Is een insecticide, en niet het zikavirus zelf, verantwoordelijk voor de vele baby's met microcefalie in Brazilië en de omringende landen? Argentijnse en Braziliaanse dokters stellen in twee rapporten van wel. Volgens viroloog Marc Van Ranst moet hun hypothese zeker verder onderzocht worden. "Alle opties moeten bekeken worden, dus ook deze."

Jill Casters

Sinds er voor het eerst een verband werd vastgesteld tussen het zikavirus en pasgeborenen met microcefalie - een te kleine schedel met hersenschade tot gevolg - staat de gezondheidswereld in rep en roer. Zwangere vrouwen wordt afgeraden naar de betrokken landen te reizen, gezinnen in Zuid-Amerika wordt dan weer aangeraden hun kinderwens uit te stellen. Maar hard bewijs voor een oorzakelijk verband is er nog niet.

Argentijnse en Braziliaanse artsen weerleggen nu in twee rapporten dat het zikavirus microcefalie veroorzaakt. Eerder dan het virus zelf is een insecticide, die gebruikt wordt om de zikamug te bestrijden, volgens hen de boosdoener.

"Meer onderzoek nodig"

Viroloog Marc Van Ranst waarschuwde al vanaf het begin voor voorbarige conclusies. Los van de bron van deze rapporten - een van de rapporten werd geschreven door artsen van de groep Physicians in the Crop-Sprayed Towns - moet deze hypothese volgens hem dan ook grondig onderzocht worden.

"Er is nog meer onderzoek nodig", zegt hij. "In de rapporten van de Wereldgezondheidsorganisatie lees je tussen de regels ook nog altijd wat voorbehoud. Alle hypotheses moeten onderzocht worden, ook deze, alvorens je ze kan uitsluiten."

De gangbare hypothese, dat het zikavirus microcefalie veroorzaakt, is op dit moment nog de meest logische verklaring. "Men heeft in de hersenen en in het vruchtwatervocht het zikavirus teruggevonden, wat deze hypothese extra gewicht geeft. Maar op dit moment is dat nog onvoldoende om met zekerheid te zeggen dat dit de oorzaak is. Je mag er niet vanuit gaan dat dit de enige hypothese is die onderzocht moet worden."

Een voorbeeld dat aantoont dat de meest logische verklaring niet altijd de juiste is, zo zegt hij, is de situatie in Colombia. Daar werden al honderden besmettingen met het zikavirus vastgesteld, maar voorlopig nog geen enkel geval van microcefalie.

Baby's met microcefalie hebben een te kleine schedel met hersenschade tot gevolg. Beeld ap
Baby's met microcefalie hebben een te kleine schedel met hersenschade tot gevolg.Beeld ap

Overheidsprogramma

De twee nieuwe rapporten zijn niet gebaseerd op wetenschappelijke artikels, maar - net als het verband tussen zika en microcefalie - op associaties. De artsen van Physicians in the Crop-Sprayed Towns (PCST) wijzen in hun rapport op het feit dat in 2014 insecticiden werden toegevoegd aan het drinkwater in de besmette gebieden. Die actie maakte deel uit van een overheidsprogramma om de overdragers van het zikavirus - de muggensoort Aedes aegypti - uit te roeien. "Pyriproxyfen gaat de vorming van volwassen muggenkenmerken tegen", luidt het, "zoals de vleugels, de uitwendige genitalia en de mogelijkheid tot voortplanting."

De WHO heeft na testen op zoogdieren besloten dat de insecticide niet schadelijk is. Volgens PCST kunnen de resultaten gezien de huidige situatie niet zomaar doorgetrokken worden naar de mens. "De misvormingen bij duizenden kinderen in gebieden waar pyriproxifen wordt gebruikt, zijn geen toeval", klinkt het. De artsen wijzen er bovendien op dat het virus nooit eerder in verband werd gebracht met microcefalie.

Ook in een tweede rapport, van Braziliaanse dokters, wordt met de vinger gewezen naar de insecticiden. "De insecticiden missen hun doel volledig", klinkt het. "Ze doen het aantal muggen niet dalen maar hebben wel nefaste gevolgen voor milieu en bevolking."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234