Zaterdag 27/11/2021

AchtergrondWetenschap

Kunnen we een ‘stillsuit’ maken zoals in sciencefictionepos Dune?

Overleven dankzij het ‘stillsuit’ in ­sciencefictionepos Dune.  Beeld rv
Overleven dankzij het ‘stillsuit’ in ­sciencefictionepos Dune.Beeld rv

Wetenschapsredacteur George van Hal bespreekt begerenswaardige uitvindingen uit sciencefictionfilms en -series en zoekt uit of ze realiteit kunnen worden. Vandaag: het waterrecyclingspak uit sciencefictionfilm Dune.

Wat?

Een pak waarmee je (vrijwel) geen water verliest, handig voor langdurig verblijf op hele hete en droge plekken.

Waar gezien?

In Dune kent de onherbergzame woestijnplaneet Arrakis twee typen bewoners: reusachtige zandwormen die tot wel kilometers groot kunnen groeien, en mensen. Die zogeheten Fremen overleven in de verzengende hitte en extreme droogte vooral dankzij ‘stillsuits’, ultra-slimfit pakken waarin je je totale lichaam wikkelt en die vrijwel al het water dat je dagelijks verliest weer herwinnen.

Hoever zijn we?

“Met een goed werkend stillsuit verlies je niet meer dan een vingerhoedje water per dag”, zegt Fremen-leider Liet Kynes in sciencefictionepos Dune. Heel handig op een woestijnplaneet waar water nu niet bepaald voor het oprapen ligt, maar op aarde tot nog toe niet noodzakelijk. Natuurlijk: ook wij hebben heel hete en droge woestijnen, maar daar wonen nauwelijks mensen. Wie er wél woont, zit meestal aan de rand en heeft bovendien zelf al oplossingen gevonden. Veel daarvan – zoals het winnen van water uit de diepgelegen wortels van planten – zijn op de fictieve planeet Arrakis niet mogelijk.

Vandaar dat zo’n stillsuit werkelijk álles hergebruikt dat je maar kunt bedenken. Zweet trekt door de poreuze binnenlaag van het pak en komt terecht in de lagen daarbuiten. Van daaruit wordt het gefilterd en eindigt het in handige zakjes in het pak met een slangetje richting de buitenkant, zodat je het water kunt drinken. Net zoiets gebeurt met je urine en zelfs je ontlasting, dat naar de opslag rond de dijen loopt, waarna het water er opnieuw uit wordt gezuiverd.

Voor zo’n extreme – en voor het gevoel licht onsmakelijke – oplossing hebben we hier op aarde nauwelijks de noodzaak gehad. We hebben, met andere woorden, geen stillsuits nodig en dús hebben we er geen. Of althans: niet op draagbaar niveau.

Want hoewel water op aarde meestal nog wel voor handen is – hoeveel moeite je er soms ook voor moet doen om het te pakken te krijgen – ligt dat in de ruimte wel anders. Aan boord van het internationaal ruimtestation ISS, bijvoorbeeld, is elke liter water ooit naar boven vervoerd door een raket. Voor een literflesje ben je op die manier al snel een paar duizend euro kwijt aan brandstof. Water is, met andere woorden, zó kostbaar dat je er maar beter heel zuinig op kunt zijn.

En dus is het ruimtestation in zekere zin zélf een reusachtige stillsuit. Het plukt vocht uit de lucht, waar het in terechtkomt door astronautenzweet en astronautenadem. Het station vangt ook alle urine op en al het water dat voor andere doeleinden gebruikt wordt. Daarna wordt het gefilterd, gecentrifugeerd (zodat alle rommel eruit zakt) en zodanig behandeld dat eventueel aanwezige ziektekiemen verdwijnen.

Of het resultaat een beetje fatsoenlijk drinkbaar water oplevert, wordt zelfs nog getest voordat de astronauten het weer mogen drinken en gebruiken. In totaal herwint het station op die manier zo’n 93 procent van het water. Die 7 procent verlies is dan misschien nét iets meer dan een vingerhoedje, maar het komt toch aardig in de buurt.

Diezelfde technologie verkleinen tot het formaat van een draagbaar pak is nog niet mogelijk, maar als het écht nodig zou zijn, moet het wel lukken. Lastiger is het volgende: zweten doe je omdat het verdampen van het vocht je huid laat afkoelen. Als zweet niet meer verdampt, maar in plaats daarvan direct wordt afgevangen, hoe zorg je dan dat je niet oververhit raakt? Daarop moeten toekomstige stillsuitbouwers eerst nog een slim antwoord bedenken.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234