Dinsdag 04/10/2022

Mannetje wordt 'vrouwelijker' als er meer vrouwtjes zijn

null Beeld anp
Beeld anp

Mannetjes gaan zich gedragen als vrouwtjes wanneer er verhoudingsgewijs veel meer vrouwtjes dan mannetjes in de omgeving zijn. Dat concluderen biologen van de University of Sheffield en de University of Bath.

Marc Seijlhouwer

In het algemeen is er een harde regel in de natuur: de vrouw zorgt voor het nageslacht, het mannetje is de 'jager' die met andere mannetjes vecht om de affectie van de dame. Deze natuurwet geldt bijna overal, maar er zijn wat opvallende en bekende uitzonderingen. Zo wordt het mannelijke zeepaardje 'zwanger' van zijn kinderen en zitten mannetjespinguins op het ei terwijl de vrouwtjes de hele winter in de oceaan dobberen. Of nog extremer: er is een zeeduivel-soort waarbij het vrouwtje dertig centimeter groot kan worden en het mannetje maar drie.

In de war
Dit soort uitzonderingen hebben biologen jarenlang gefascineerd. Er bestonden lange tijd alleen maar theorieën over. Zo zouden er ecologische factoren meespelen waardoor mannetjes 'in de war' zouden raken. Of de groep waarbij het gedrag werd gezien zou een afwijkende levensgeschiedenis hebben. Maar bij onderzoek bleken deze theorieën meestal niet te kloppen. Nu hebben de Britse biologen, volgens henzelf voor het eerst, onderzoek gedaan naar een nieuwere theorie: dat de omgekeerde rollenverdeling vooral te maken heeft met de verhouding tussen mannen en vrouwen. Als er teveel mannetjes aanwezig zijn, zullen de rollen omkeren.

Dat komt omdat de mannetjes bij een tekort aan vrouwelijke soortgenoten monogamer worden; ze gaan niet van vrouwtje naar vrouwtje om zoveel mogelijk nageslacht te krijgen. Immers, de kans om je vrouwtje dan te verliezen en geen nieuwe te vinden is groot.

Aan de andere kant maken vrouwtjes dankbaar gebruik van de enorme hoeveelheid mannetjes: ze vluchten uit het nest om een fitter mannetje te vinden dan waar ze mee waren. Hierdoor worden vrouwtjes plotseling de 'jagers' en mannetjes de 'verzorgers'.

Omgekeerd gedrag
Tot zover de theorie. De onderzoekers gingen vogelgroepen bekijken om te zien of dit ook echt gebeurde. Met succes, want ze vonden inderdaad dat de mannetje-vrouwtje-verhouding belangrijk was voor de rolverdeling. Afhankelijk van wat de verhouding was gedroegen vogels zich op de 'normale' manier, of vertoonden ze omgekeerd gedrag. Soms zagen ze zelf gemeenschappen waarin het vrouwtje groter was dan het mannetje.

Waaróm deze verschillen optreden, hoe dat werkt op genetisch-evolutionair niveau, dat weten de onderzoekers nog niet. Maar ze weten nu wel dát het in het echt gebeurt en dat het ligt aan de man-vrouw-verhouding in gemeenschappen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234