Donderdag 07/07/2022

Lawinegevaar

Met minder sneeuw zijn er meer lawines

Op 13 februari vielen in het Franse Tignes drie doden door een lawine. Beeld AFP
Op 13 februari vielen in het Franse Tignes drie doden door een lawine.Beeld AFP

Drie Nederlandse studenten overleden dinsdag bij een lawine in de Franse Alpen. Het is al de veertigste lawine in de bergketen dit jaar. Door de klimaatopwarming zullen onze skivakanties er de komende decennia heel anders gaan uitzien, zeggen experts.

SRB

Temperatuurschommelingen in combinatie met stevige wind en wisselvallige sneeuwval: het is de ideale cocktail voor lawines. "De sneeuw is gevoelig omdat er veel verschillende lagen zijn. In december was de sneeuw die in november viel, alweer volledig weggesmolten, waardoor veel skivakanties in het water vielen. Pas in januari is het weer beginnen sneeuwen. De meeste en heftigste neerslag viel de laatste dagen pas. Al die verschillende sneeuwlagen zijn anders samengesteld en liggen niet stabiel op elkaar. Als een snowboarder of skiër druk uitoefent kunnen de platen beginnen schuiven. Dan heb je een lawine", zegt Lode Nolf van Sneeuwsport Vlaanderen.

"Veel wintersporters zoeken dit seizoen ook de gebieden buiten de piste op omdat er zo weinig sneeuw is gevallen. Het gevaar voor een lawine ligt altijd op de loer, zelfs als je met een ervaren begeleider vertrekt", weet Nolf.

Op skipistes ben je in principe altijd veilig. Daar wordt de sneeuw geprepareerd en gaat ze dus niet schuiven. Afgelopen dinsdag werd het Franse skioord Tignes echter nog opgeschrikt door een lawine op de blauwe piste. "Dat is heel zeldzaam", zegt Nolf daarover. "De lawine kwam in dit geval door de hevige sneeuwval van de dagen ervoor. Er was ruim een meter sneeuw gevallen. Door de druk op de oude sneeuw kwam de hele berg naar beneden. Het uiteinde van de lawine kwam op de piste terecht."

Mensen zijn oorzaak

In de Alpen maakten lawines dit seizoen niet méér slachtoffers dan vorige jaren. "We zien er alleen meer op korte tijd. Het skiseizoen is pas in januari goed op gang gekomen omdat in december amper heeft gesneeuwd", aldus Nolf. Tot nu toe vielen er in de Alpen 53 doden bij lawines. En in het Italiaanse Farindola stierven in januari nog 29 mensen, door een lawine die een hotel bedolf. "Dat is ineens een negatieve uitschieter. Zulke ramplawines komen nog amper voor omdat er sinds de jaren 70 niet meer gebouwd mag worden op lawinegevoelige plaatsen."

"Van 90 procent van de lawines met slachtoffers zijn mensen zelf de oorzaak. Offpiste gaan is fantastisch, maar zonder de nodige kennis is het als Russische roulette. Veel mensen gaan op eigen houtje omdat ze anderen hetzelfde zien doen op sociale media. Maar je moet ervaren genoeg zijn om te kunnen inschatten wat het gevaar is", zegt lawine-expert Maurice Mommen. En zelfs dan blijft er een risico. Dertien doden werden professioneel geleid door een gids, vijf met berggids, acht met ski- of snowboardleraar.

Heeft de klimaatverandering iets te maken met de vreemde weersomstandigheden die de lawines veroorzaken? "Het is moeilijk om daar de vinger op te leggen. Het weer laat zich niet vatten in klimaatmodellen. Maar dat de winter later begint en de zomer sneller aanvangt heeft wel met de klimaatopwarming te maken", zegt klimatoloog Harry Zekollari van de VUB.

Door de opwarming van de aarde zullen Europeanen het in de toekomst hogerop moeten zoeken als ze überhaupt nog sneeuw willen zien. "Als de temperatuur deze eeuw met twee graden stijgt, zal er in het skiseizoen een kwart minder sneeuw vallen. Is de stijging extremer - zo'n vier graden - dan daalt de sneeuwval zelfs met 45 procent", zegt Zekollari.

Nutteloze sneeuwkanonnen

De laagst gelegen skigebieden zijn als eerste de dupe. "De Vogezen bijvoorbeeld liggen lager dan 1.400 meter. De sneeuwval kan daar wel 80 procent dalen. De komende decennia kunnen zelfs sneeuwkanonnen daar niets meer uithalen omdat het niet koud genoeg is", aldus de klimaatwetenschapper.

"De hoogste oorden zijn de komende honderd jaar nog wel veilig, maar ook daar zal er tijdens de kerstvakantie een dunner pak liggen. Dit jaar was dat ook al zo door een groot hogedrukgebied", zegt Zekollari.

Of er in de toekomst dan ook meer kans is op lawines, is nog niet zeker. "Recente studies concluderen dat de kans op sneeuwverschuivingen in lage gebieden afneemt. Op grote hoogte zullen er 's winters wellicht meer zijn doordat er meer natte sneeuw valt", besluit Zekollari.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234