Vrijdag 22/10/2021

Vier vragen

Moderna-vaccins in Japan vervuild met zwarte deeltjes en een roze substantie: hoe kan zoiets gebeuren?

Een medewerker van Japan Airlines krijgt het Moderna-vaccin toegediend. Beeld AFP
Een medewerker van Japan Airlines krijgt het Moderna-vaccin toegediend.Beeld AFP

Voor de vierde keer in een week heeft de Japanse overheid verontreiniging in de coronavaccins van Moderna aangetroffen. Het gaat om zwarte deeltjes en roze verkleuringen. Reden tot zorg? ‘Ik heb nog nooit gehoord dat er bijwerkingen optraden bij vergelijkbare gevallen.’

Wat heeft Japan aangetroffen in de vaccins van Moderna?

Het begon afgelopen donderdag, toen Japan meldde 1,63 miljoen vaccindoses van de Amerikaanse farmaceut Moderna af te keuren vanwege een niet nader beschreven verontreiniging in een deel van de vaccins. Afgelopen weekend doken opnieuw vervuilde vaccins op in het land. Dit keer ging het om zwartkleurig materiaal in enkele injectienaalden en in een vaccinflacon, en een roze substantie in een naald.

Deze week was het opnieuw raak: er zweefden zwarte deeltjes in een Moderna-flacon, ontdekt tijdens een controle van geïmporteerde vaccins. Duizenden mensen in Japan zijn ingeënt met vaccins uit partijen die inmiddels zijn afgekeurd.

Waar komt de verontreiniging vandaan?

In geval van de eerste teruggetrokken partijen ging het om roestvrij staal van hoge kwaliteit, maakte de Japanse vaccindistribiteur Takeda woensdag bekend. Dit zou zijn gebeurd bij Rovi, de Spaanse farmaceut die Moderna-vaccins bottelt. Waarschijnlijk is in dit proces wrijving ontstaan tussen twee stukken metaal doordat machines niet goed stonden afgesteld. Daarbij kwamen fragmentjes los die in het vaccin terechtkwamen.

Hoe de overige vervuiling is ontstaan, wordt nog onderzocht. Vermoedelijk is de injectienaald in enkele gevallen op een verkeerde manier door de rubberen stopper van de flacon gestoken door degene die het vaccin toediende, aldus het Japanse ministerie van Volksgezondheid.

De uitvulmachines worden over het algemeen zeer goed onderhouden, maar in zeldzame gevallen kan er toch iets misgaan, zegt Gideon Kersten, bijzonder hoogleraar vaccinontwikkeling aan de Universiteit Leiden. Daarom worden ampullen met farmaceutische producten steekproefsgewijs gecontroleerd op zaken als verkleuringen, ongewenste deeltjes en barsten. “Als een bepaald percentage afwijkt, moet je de hele partij afkeuren.”

Een enkele keer wordt daarbij toch ergens overheen gekeken en moet een farmaceut geneesmiddelen terugroepen. “Dat is bepaald geen schering en inslag, maar het komt vaker voor dat producten mankementen voorkomen. Dus in die zin is dit niet zo uitzonderlijk.”

Is dit schadelijk voor de gezondheid?

In geval van de metaaldeeltjes lijkt het daar niet op, volgens vaccindistributeur Takena. Artsen gebruiken dit materiaal voor medische ingrepen als het plaatsen van kunstgewrichten en bij hechtingen. Japan blijft ook gewoon met Moderna vaccineren.

Kersten kent ook geen voorbeelden van bijwerkingen bij vergelijkbare ongelukken. Dat complete partijen zijn afgekeurd, vindt hij desondanks terecht. “Veiligheid boven alles. Het vertrouwen is dun, zeker als het om vaccins gaat.”

Hij vindt het ook goed dat Japan onderzoek doet naar het overlijden van twee mensen die een vaccin kregen uit de inmiddels afgekeurde partij waarin roestvrij staal is aangetroffen. Niets wijst er nu op dat dit iets met hun overlijden te maken heeft en de Japanse overheid gaat uit van toeval, maar “je moet dit altijd tot de bodem uitzoeken”.

In hoeverre de incidenten het vertrouwen in vaccins schaden, hangt volgens hem af van de oorzaak. “Als snel duidelijk is dat het gaat om een incident, valt het denk ik mee. Maar als het vaag blijft en ze de oorzaak niet goed kunnen achterhalen, dan kan dat voor de reputatie van vaccins schadelijk blijken.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234