Woensdag 17/08/2022

NieuwsNAVO

NAVO houdt start-ups miljard euro voor om ook op defensiegebied te innoveren

Secretaris-generaal Jens Stoltenberg van de NAVO presenteert in Madrid het plan om meer te doen aan innovatie.  Beeld AFP
Secretaris-generaal Jens Stoltenberg van de NAVO presenteert in Madrid het plan om meer te doen aan innovatie.Beeld AFP

NAVO-landen hebben donderdag een fonds van een miljard euro gelanceerd om start-ups te verlokken hun innovatiedrift ook op veiligheidsgebied los te laten. Het geld wordt geïnvesteerd in jonge bedrijven die zich richten op jonge technologieën met zowel civiele als defensietoepassingen.

Arnout Brouwers

Een van de initiatiefnemers is de Nederlandse assistent-secretaris-generaal van de NAVO, David van Weel. Hij wijst erop dat veel NAVO-landen een achterstand hebben op dat gebied. De meeste innovaties komen tegenwoordig uit de civiele sector, in tegenstelling tot decennia geleden, toen uitvindingen als gps en het internet als militaire technologie begonnen. ‘China heeft daar met zijn civiel-militaire integratie een naadloze oplossing voor. Als Chinese bedrijven iets ontwikkelen, zegt de overheid: u zult dat inzetten voor ons als wij dat eisen. Maar bij ons is het gat groot geworden tussen bijvoorbeeld wat Amazon kan op logistiek gebied en de krijgsmachtslogistiek.’

Hetzelfde geldt voor de toepassing van autonome systemen, kunstmatige intelligentie, het gebruik van big data, biotechnologie en de toepassing van quantumtechnologie. In het Westen zijn er, in tegenstelling tot in landen als Rusland en China, veel zorgen over mogelijke militaire toepassingen van dit soort technologieën. Ook onder technologie-experts is er weerstand om hun kennis in te zetten voor defensiedoeleinden.

Dat probleem erkent ook Van Weel. ‘Werken voor de NAVO wordt in die wereld nu soms als minder verantwoord gezien als werken voor een Chinees telecombedrijf. Daar moeten we iets tegenover zetten – en wij presenteren ons daarom als verantwoordelijke gebruikers van technologie. Werken voor defensie is niet hetzelfde als werken voor de tabaksindustrie – we moeten ons kunnen verdedigen op basis van onze normen en waarden. Bijvoorbeeld met autonome wapensystemen die voldoen aan wat wij ethisch vinden.’

Niet alleen bommen en granaten

Het initiatief van 1 miljard euro wordt betaald door de 22 NAVO-landen – niet de VS – die eraan meedoen. Er loopt al een NAVO-programma genaamd Diana, waarbij innovatiecentra worden gevestigd dicht bij de plekken waar relevant onderzoek wordt gedaan. ‘We moeten zorgen dat we weer dicht bij de plekken komen waar nieuwe technologie ontstaat’, zegt Van Weel daarover.

De oorlog in Oekraïne toont hoezeer ‘ouderwetse’ bommen en granaten, tanks en artillerie nog van cruciaal belang zijn op het slagveld. Maar dat is niet het hele verhaal. Want ook innovatieve technieken spelen een belangrijke rol – met bewapende drones van een paar honderd euro wordt voor miljoenen aan defensiematerieel aan flarden geschoten.

Lees ook

NAVO maakt zich op voor een nieuwe wereldorde

Zijn 300.000 meteen inzetbare NAVO-troepen wel realistisch? ‘Het leidde tot wat gefronste wenkbrauwen’

Het Oekraïense Security and Cooperation Centre, een ngo die nauw met de strijdkrachten samenwerkt, speelt een ondersteunende rol bij het gebruik van dit soort technieken. De voorzitter ervan, Serhii Koezan, zei daarover tegen de onlinekrant The Kyiv Independent dat ‘technologische excellentie’ een grote rol speelde bij de hervorming van de krijgsmacht de afgelopen jaren. Wat helpt is dat het land beschikt over een dynamische ict-sector.

Zo gebruiken de Oekraïners een app die informatie bundelt over de posities van Russische artillerie en eenheden in staat stelt te selecteren welk doel ze zullen uitschakelen. Dat werkt een stuk doelmatiger dan de traditionele militaire bevelslijn.

Andere productiewijze

‘Toen oorlog begon zeiden velen opeens: zie je nou wel, het gaat alleen maar om bommen en tanks en granaten’, zegt Van Weel. ‘Maar als je goed kijkt is dat helemaal niet zo. Cyber heeft een heel grote rol gespeeld, desinformatie ook. We zien hier dat conflicten met enorm geweld gepaard gaan, iets waar nieuwe invloeden een grote rol in spelen.’

Het zal voor de behoudend ingestelde defensie-industrie en ministeries van defensie niet eenvoudig zijn om zich daaraan aan te passen. Van Weel: ‘Het vereist een herijking van de defensie-industrie.’ Hij vergelijkt de situatie met die van de auto-industrie. ‘De huidige auto is voornamelijk software, maar Mercedes is geen softwarebedrijf. Voor die transitie heb je andere mensen nodig en een andere productiecyclus met snellere updates. Daar zit weerstand, ook bij de defensie-industrie. Bij de hardware die we daar ook hebben speelt de software een heel grote rol. De hardware is nodig omdat uiteindelijk ergens een stuk ijzer moet vallen, maar de software bepaalt steeds meer hoe dat gaat, en hoe nauwkeurig en effectief. Dat vereist een heel andere manier van ontwikkelen.’

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234