Zaterdag 21/05/2022

AchtergrondCoronavirus

Neen, roken beschermt niet beter tegen een coronabesmetting: ‘Risico op ernstige ziekte vele malen groter’

null Beeld Getty Images
Beeld Getty Images

Al ruim twee jaar wordt beweerd dat rokers minder kans hebben om een coronabesmetting op te lopen. Maar klopt dit wel? Als ze toch geïnfecteerd raken met covid-19, zouden ze net zieker worden dan niet-rokers. Geldt dit laatste dan voor iedereen die af en toe een sigaret opsteekt? Professor Guy Brusselle (Universiteit Gent), een autoriteit op het vlak van roken en corona, legt uit.

Lieve Van Bastelaere

Eerst en vooral dit: er bestaan talrijke studies waarin gesuggereerd wordt dat roken beschermt tegen corona. Ten onrechte, zegt professor Brusselle. Er bestaan evenveel onderzoeken waarin exact het tegenovergestelde geponeerd wordt.

Toen er een uitbraak was op een vliegdekschip, waarbij 1.688 van de 1.769 matrozen besmet raakten, bleken rokers minder risico te lopen om covid-19 te ontwikkelen dan niet-rokers of voormalige rokers (71 tegenover 80 procent). Zelfde verhaal in zeven corona-afdelingen van Italiaanse ziekenhuizen. Ook daar bleek het aandeel rokers bij de gehospitaliseerde coronapatiënten verrassend klein te zijn. Mensen die intensieve zorgen nodig hadden, werden in deze Italiaanse studie niet opgenomen.

Tabaksindustrie

Moeten we dan maar met z’n allen gaan roken, in de hoop een kleinere kans te hebben om besmet te raken met het coronavirus? Neen. Het gerenommeerde tijdschrift ‘Nature’ nam de studies waaruit zou moeten blijken dat roken beschermt tegen covid-19, eerder al onder de loep en maakte er meteen brandhout van. Want met andere factoren die het oplopen van een coronabesmetting zouden kunnen beïnvloeden, hadden de onderzoekers geen rekening gehouden. Het gaat dan bijvoorbeeld om leeftijd, geslacht en beroep.

Bovendien bleken veel van die studies gefinancierd te zijn door de tabaksindustrie zelf, schrijft ‘Nature’. In China leidde een en ander tot een hogere tabaksconsumptie. En in Frankrijk ontstond er een rush op producten die nicotine bevatten.

Longarts Guy Brusselle is diensthoofd van de dienst longziekten in het UZ Gent. Beeld Jan De Meuleneir / Photo News
Longarts Guy Brusselle is diensthoofd van de dienst longziekten in het UZ Gent.Beeld Jan De Meuleneir / Photo News

Beademing

“Maar voor rokers zit het grootste gevaar in de volgende stap. Eens ze besmet zijn met covid-19, is het risico op een ernstig ziekteverloop bij hen vele malen groter”, weet longarts Guy Brusselle. Hij is diensthoofd van de dienst longziekten in het UZ Gent.

“Iedereen bij wie de longen minder goed werken, loopt een hoger risico. Bij deze patiënten is er vaker nood aan een opname in het ziekenhuis, of zelfs beademing op de dienst intensieve zorg. Dat is onder andere het geval bij mensen met COPD of chronisch obstructief longlijden. Twintig tot dertig procent van de rokers ontwikkelt COPD, maar velen weten het zelf niet. Het is dan ook een aandoening die zich langzaam ontwikkelt over vele jaren en rokers raken eraan gewend. Ze hebben een chronische hoest die maanden of jaren aanhoudt, hoesten slijm en worden kortademig. Eerst hebben ze bijvoorbeeld enkel moeite bij het oplopen van trappen, maar uiteindelijk worden kleine inspanningen, zoals aankleden, al te veel.”

Dubbele longonsteking

Vraag is wat er gebeurt bij rokers met COPD die geïnfecteerd raken met covid-19. Dat is afhankelijk van de vaccinatiestatus van de persoon en hoe hard het virus toeslaat. Volgens professor Brusselle blijft een coronabesmetting bij de meeste mensen beperkt tot de bovenste luchtwegen, maar nestelt het virus zich bij tien tot twintig procent van de patiënten in de longen.

Bij een besmetting met de omikronvariant ligt dat percentage wel lager dan bij delta. “Als je al vernauwde luchtwegen en kapotte longblaasjes hebt - wat het geval is bij mensen met COPD - kan een coronabesmetting een dubbele longontsteking veroorzaken. Bovendien doen zieke longen niet meer naar behoren wat ze moeten doen, namelijk zuurstof opnemen en koolstofdioxide (CO2) afgeven aan de lucht. De kans dat een coronapatiënt te weinig zuurstof binnenkrijgt, is veel groter als die persoon eveneens lijdt aan COPD. De kans om aan de beademing te moeten op intensieve zorg, stijgt dan ook. Tegelijkertijd slagen de longen er niet om voldoende CO2 af te geven, waardoor het gas zich opstapelt in het lichaam. Daardoor kunnen de patiënten in coma raken, de zogenaamde carbonarcose.”

Kans op overleven groter

Kortom, iemand met gezonde longen die nooit gerookt heeft, zal een coronabesmetting veel makkelijker overleven. Guy Brusselle geeft wel toe dat het doemscenario waaraan mensen met COPD zich blootstellen, niet van toepassing is op “jonge, gezonde rokers zonder COPD met een normale longfunctie”. Al benadrukt hij meteen dat roken heel schadelijk blijft voor de mens, omdat het naast COPD onder andere ook hart- en vaatziekten en allerlei soorten kankers veroorzaakt.

Welke mensen lopen een hoger risico op ernstige ziekte na een coronabesmetting?

Professor Guy Brusselle onderscheidt vier grote groepen:

1. Mannen: “Mannen doen het minder goed dan vrouwen omdat ze maar één X-chromosoom hebben, terwijl dat er bij vrouwen twee zijn. Op dit chromosoom liggen veel genen die belangrijk zijn voor onze afweer. Als er een fout zit in het enige X-chromosoom dat mannen hebben, zijn ze vatbaarder voor infecties.”

2. Oudere mensen: “Hoe ouder de patiënt, hoe groter het risico. Dat hebben we duidelijk vastgesteld tijdens de eerste golf in het voorjaar van 2020, toen er een groot aantal bewoners van rust- en verzorgingstehuizen zijn overleden. Gelukkig hebben we nu vaccins die zeer goed werken en veilig zijn.”

3. Mensen die problemen hebben met hun immuunsysteem: “Denk maar aan patiënten die een transplantatie hebben ondergaan en afweerremmende medicijnen moeten slikken zodat het nieuwe orgaan niet wordt afgestoten. Door die medicatie werkt ook hun afweersysteem in het algemeen minder goed en zijn ze vatbaarder voor infecties.”

4. Mensen bij wie de longen niet goed werken: “Dit is het geval bij mensen die lijden aan COPD en bij mensen die uitgebreide littekens op de longen hebben (longfibrose). Een longfibrose kan veroorzaakt worden door roken, maar er zijn nog talrijke andere oorzaken, zoals een beroepsblootstelling. Zo ontwikkelden de mijnwerkers van vroeger vaak een ‘mijnwerkerslong’.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234