Donderdag 19/05/2022

Wetenschap

Overblijfselen van meter grote papegaai ontdekt in Nieuw-Zeeland

Een tekening van de reuzenpapegaai Herakles, die waarschijnlijk een meter hoog was. Beeld Dr Brian Choo, Flinders University
Een tekening van de reuzenpapegaai Herakles, die waarschijnlijk een meter hoog was.Beeld Dr Brian Choo, Flinders University

Hij moet ongeveer even groot zijn geweest als de dodo. Paleontologen ontdekten in Nieuw-Zeeland overblijfselen van de grootste papegaai die – voor zover bekend – ooit op aarde heeft geleefd. Ze noemen hem Herakles, naar de heldhaftige halfgod uit de Griekse mythologie.

Cor Speksnijder

Nieuw-Zeeland heeft in het verre verleden meer reuzenvogels gekend: ganzen, moa’s, kraanvogelachtigen. Maar nooit eerder werd een fossiel gevonden van een papegaai met de omvang van de Heracles inexpectatus. Deze vogel was waarschijnlijk een meter hoog en woog zo’n 7 kilo. Hij moet een krachtige bek hebben gehad waarmee hij ook voedsel kon stukbijten dat gewoonlijk niet is weggelegd voor papegaaien. Misschien at hij zelfs andere papegaaien, veronderstelt een van de ontdekkers van het fossiel, dat werd blootgelegd in de regio Otago op het zuidereiland van Nieuw-Zeeland.

Hoe Herakles, die zo’n 16 miljoen jaar geleden leefde, er heeft uitgezien is lastig te zeggen. Van het beest zijn alleen twee incomplete botten uit zijn poten overgebleven. Die zijn zo stevig en zwaar dat mag worden aangenomen dat de reuzenpapegaai niet kon vliegen, schrijven de Australische en Nieuw-Zeelandse wetenschappers in Biology Letters. “Het is verbazingwekkend om te ontdekken dat papegaaien zich konden ontwikkelen tot vogels die even groot zijn als een forse arend”, zegt eerste auteur Trevor Worthy van de Flinders University in Adelaide.

Geen concurrentie

Herakles – Hercules in het Latijn – kon zo groot worden door het ontbreken van concurrentie, legt Worthy uit. Andere soorten loopvogels aten bladeren of kleine dieren als hagedissen en kikkers, zodat de reuzenpapegaai zich ongestoord kon voeden met vruchten en zaden van de vele boomsoorten. Bovendien leefden in Nieuw-Zeeland geen zoogdieren die een bedreiging voor de papegaai konden vormen.

De reuzenpapegaai Herakles vergeleken met een mens en een ekster. Beeld Professor Paul Scofield, Canterbury Museum
De reuzenpapegaai Herakles vergeleken met een mens en een ekster.Beeld Professor Paul Scofield, Canterbury Museum

In Nieuw-Zeeland was een vrije niche voor grotere planteneters, zegt paleontoloog Lars van den Hoek Ostende, onderzoeker bij het Nederlandse onderzoeksinstituut Naturalis. Voordat de eerste Polynesiërs zich in Nieuw-Zeeland vestigden, kwamen op beide eilanden – op enkele vleermuizen na – geen zoogdieren voor. “Op eilanden is reuzengroei van vogels onderdeel van een vast patroon, net als het verlies van het vermogen om te vliegen. Vaak hangt dat samen met het ontbreken van middelgrote zoogdieren. Het is verrassend dat nu voor het eerst reuzengroei – gigantisme – is aangetoond bij een papegaai.” Omdat middelgrote planteneters vrij spel hadden, gelooft Van den Hoek Ostende niet dat Herakles ook een vleeseter was, zoals een van de ontdekkers suggereert.

Deze vondst is van belang voor de kennis van de vroegere biodiversiteit van Nieuw-Zeeland en de evolutie van papegaaien, reageert Hanneke Meijer, ook onderzoeker bij Naturalis. “Helaas gaat het maar om twee botten, zodat we voorzichtig moeten zijn met uitspraken over zijn dieet, gedrag, enzovoort. Zonder snavelresten moeten we uitspraken over zijn voedsel zien als speculatie.”

Lees ook

In Oost-Europa liep ooit een reuzenvogel rond die drie keer zo groot was als de tegenwoordige struisvogel.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234