Donderdag 11/08/2022

iPhone-rel

Trappen we met open ogen in een marketingtoneeltje van Apple?

Het wachtwoordscherm van een iPhone 5. Beeld thinkstock
Het wachtwoordscherm van een iPhone 5.Beeld thinkstock

Erg opmerkelijk, die ferme houding van Apple om geen 'achterdeurtje' te creëren in zijn eigen iPhones. Daarmee hoopt de FBI toegang te krijgen tot een exemplaar van een van de San Bernardino-terroristen. Eindelijk een technologiebedrijf dat zonder compromissen strijdt voor uw en mijn privacy? Of voert Apple een nummertje op?

Welkom in de 'crypto wars', aflevering elvendertig. Crypto wat? Spoelt u met ons even terug naar de jaren 90, toen de Amerikaanse regering ervoor streed om doorgedreven encryptietechnologie voor het grote publiek te verbieden, zodat de autoriteiten altijd een manier zouden hebben om toegang te krijgen tot telefoongesprekken en data wanneer dat nodig zou zijn. Omdat dat bij nader inzien niet zo'n goed idee was - met een zwakkere beveiliging zet je je hele bevolking in de wind - werd er een tussenoplossing bedacht. Enter de fameuze 'Clipper Chip', waarmee toenmalig president Bill Clinton en de zijnen immer een achterdeurtje zouden krijgen tot sterk beveiligde mobiele telefoons. Lang zou dat idee niet standhouden: experts kelderden die bedenkelijke chipset nog voor hij ingang vond.

Twintig jaar later is die encryptieoorlog plots weer hyperactueel. Dankzij klokkenluider Edward Snowden weten we al dat de veiligheidsdiensten zich zonder ons medeweten alsnog toegang hebben verleend tot onze communicatie en data. Als reactie proberen verschillende grote technologiebedrijven al een paar jaar waar mogelijk de gaten in hun slecht geïsoleerde huis te dichten. Dat tot afgrijzen van veiligheids- en inlichtingendiensten die terroristen, drugsbaronnen, pedofielen, mensensmokkelaars en ander geteisem plots zien rondhossen met zo goed als ondoordringbare apparatuur.

Telefoon voor schorem

Ziedaar het verhaal van de voorbije dagen: sinds de aanslagen in het Californische San Bernardino, waar Syed Rizwan Farook en zijn vrouw Tashfeen Malik 14 slachtoffers maakten, probeert de FBI in de iPhone van Farook te geraken. Doel is meer zicht te krijgen op de motieven voor de aanslag en eventuele links te ontdekken met internationale terreurnetwerken. Tevergeefs: de iPhones van tegenwoordig zijn gewoon te goed afgeschermd voor externe pottenkijkers. De FBI heeft nu een gerechtelijk bevel beet waarmee Apple verplicht wordt om voor deze telefoon een 'achterdeurtje' te bouwen, waarmee de onderzoekers toch aan de nodige informatie kunnen geraken.

Maar Apple-CEO Tim Cook weigert, zo bleek gisteren uit een open brief. "Tot dusver hebben we alles gedaan dat binnen onze mogelijkheden en binnen de wettelijke grenzen lag om hen te helpen. Maar nu heeft de Amerikaanse overheid ons iets gevraagd dat we simpelweg niet hebben. En het is iets dat we als te gevaarlijk beschouwen om te bouwen." Volgens Cook kan zo'n stuk software in de verkeerde handen vallen, waarmee die persoon toegang kan krijgen tot eender welke iPhone die hij fysiek in handen krijgt."

Apple-CEO Tim Cook. Beeld REUTERS
Apple-CEO Tim Cook.Beeld REUTERS

Of je het er nu mee eens bent of niet: het is een interessant en zelfs indrukwekkend statement. Want loopt het bedrijf niet een enorm risico door zich zo sterk af te zetten tegen de overheid en tegen de eis van een rechter? Zeker in deze 'bange' dagen, waarin overheden aller landen alles proberen om de terreurdreiging de baas te blijven. Wat heb je als bedrijf te winnen als je je zo in het schootsveld van hyperpopulaire rechtspopulisten als Donald Trump waagt? Een iPhone als geliefd product voor schorem en rapaille, wil je die stempel wel?

De forse kritiek van de Amerikaanse politieke commentator Jon Keller illustreert het: "Cook bidt maar beter dat er geen nieuwe moorden gebeuren door mensen die gelinkt zijn aan de San Bernardino-moordernaars, moorden die hadden kunnen voorkomen worden door mee te werken aan een behoedzaam, wettelijk proces dat gericht is op deze ene telefoon. Dat had al lang gebeurd moeten zijn, meerbepaald achter de schermen, als je me de ironie vergeeft, in de plaats van deze publiciteitsstunt die deze kwestie geworden is."

Slimme marketingzet

Toch een opmerkelijke beschuldiging. Strijdt Apple dan toch niet voor onze privacy, maar wel gewoon voor de eigen zakelijke belangen? Het antwoord is genuanceerder dan dat, maar ja: het grote geld speelt mee. Het valt immers niet meer te ontkennen dat Apple van privacy al jaren een onderdeel van zijn identiteit heeft gemaakt. Tim Cook heeft er al herhaaldelijk op gehamerd dat dat een hoeksteen is geworden van Apples imago. Daarmee zet het bedrijf zich heel slim af tegen aartsrivaal Google. De wereld van Google (en Android) is in die optiek één waarin in uw gegevens en online gedrag wordt geneusd. Het ecosysteem van Apple moet daartegenover de veilige haven vormen. Consumentenvertrouwen wordt zo belangrijkste strijdpunt.

Zeker nu het internet der dingen opgang vindt: alles verbonden met internet, al uw persoonlijke data overal beschikbaar. Kijk naar de Apple Watch, die uw gezondheid opvolgt: als ze in Cupertino de veiligheid van uw gegevens niet kunnen garanderen, waarom zou u zich dan zo'n slimme horloge aanschaffen? Charlie Warzel van Buzzfeed analyseert het goed: "Zowel Apple als Google hebben uiteindelijk hetzelfde doel: alles voor u zijn. En om dat te doen, hebben ze al uw gegevens nodig. Met de tegenstand die Cook toonde, heeft Apple een enorme kans gecreëerd om zichzelf te differentiëren in een strijd tussen ecosystemen die - zelfs met al hun eigen toeters en bellen - niet zo heel erg verschillen."

Apple zet zich puik in de markt als 'beter dan de rest', zelfs als het bedrijf pas ook steun kreeg van Google- en Whatsapp-toplui voor zijn koppige houding tegenover de FBI en het gerecht. "We willen niet suggereren dat het bedrijf niet oprecht is in zijn pogingen om gebruikers te beschermen," aldus nog Warzel, "maar die beslissing werkt óók goed voor de zakelijke belangen. Bovendien past ze binnen het marketingverhaal waaraan het al timmert sinds het begin van de ecosysteemoorlogen: 'Apple verkoopt hardware en diensten, Google verkoopt uw gegevens'."

null Beeld REUTERS
Beeld REUTERS

Onderzoek wijst uit dat Apples strategie de slimste is, zo vertelt marketingprof Catherine Tucker van MIT Sloan School of Management aan Wired. "Gebruikers gaan minder vertrouwensvol digitale producten gebruiken als ze voelen dat hun handelingen gevolgd worden door de overheid. Vanuit een marketingstandpunt geloof ik daarom dat Apple er voordeel uit haalt om op te komen tegen de encryptieachterdeuren die het gerecht eist."

Ook bij bedrijfsklanten is vertrouwen en veiligheid essentieel, schrijft Wired nog. "Alles wat Apple zou doen om de veiligheid te verminderen, zou slecht geapprecieerd worden", aldus Gartner-analist Peter Firstbrook. Daar komt nog eens bovenop dat Apple niet alleen in de VS zaken doet, maar ook in het toch nog meer privacygezinde Europa en in Azië. Dat Apple geen gebruikersdata wil overhandigen aan de Amerikaanse overheid is een prima verkoopsargument.

Hand overspeeld?

Dus ja, uw privacyrechten en het grote geld van een multinational staan hier op een bizarre manier schouder aan schouder. Edward Snowden legt de schuld voor die vreemde situatie bij de inlichtingendiensten: "De FBI creëert een wereld waarin burgers moeten vertrouwen op Apple om hun rechten te verdedigen, in plaats van andersom."

De grootste vrees bij privacyvoorvechters is dat Apple eigenlijk zijn hand heeft overspeeld. Het technologiebedrijf heeft wel degelijk al vaker meegewerkt met gerechtelijke onderzoeken, zij het dan wel zonder de politiediensten een 'loper' te geven die past op al zijn telefoons. Als het bedrijf uiteindelijk toch moet inbinden in deze zaak en wel een 'universele achterdeur' moet voorzien, dan is deze zaak een enorm precedent voor de technologiesector geworden waarvan de overheid en de veiligheidsdiensten vlotjes gebruik zullen maken. Dan weet u ineens wie de finale winnaar zal zijn van de nu al 20 jaar durende 'crypto wars'.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234