Maandag 16/05/2022

Nieuws

Veelbelovend onderzoek: baby’s hebben na beroerte baat bij stamcellen via de neus

null Beeld Getty Images
Beeld Getty Images

Pasgeboren baby’s die door een beroerte hersenschade hebben opgelopen, kunnen worden behandeld met een middel dat via hun neus wordt toegediend. Nederlandse onderzoekers hebben neusdruppels ontwikkeld met daarin miljoenen stamcellen die in korte tijd naar de plek van de schade trekken en daar aanzetten tot reparatie van hersenweefsel.

Ellen de Visser

Het onderzoek, waaraan neonatologen uit alle Nederlandse academische ziekenhuizen meewerkten, is woensdagavond gepubliceerd in The Lancet Neurology. Er deden tien baby’s aan mee die rondom de geboorte een herseninfarct hadden opgelopen. De hersenbeschadiging die zij oplopen veroorzaakt, afhankelijk van de plek en de omvang van de schade, levenslange motorische problemen (zoals spastische ledematen), leer- en gedragsproblemen en epilepsie.

Stamcellen kunnen helpen bij de reparatie van beschadigd weefsel, maar de vraag was lange tijd hoe die stamcellen veilig in de hersenen te krijgen. De route via het bloed bleek niet doeltreffend: de stamcellen worden dan weggekaapt door grote organen als de longen en de lever. De onderzoeksgroep van Cora Nijboer, neurowetenschapper aan het UMC Utrecht, ontdekte in dieronderzoek een alternatieve route via de neus. De stamcellen reizen in een paar uur tijd vanuit de neusholte omhoog, aangetrokken door signaalstoffen die het beschadigde weefsel afgeeft.

Minder schade

Die aanpak is nu voor het eerst ook bij baby’s beproefd. Tien kinderen met hersenschade kregen binnen een week na de diagnose neusdruppels toegediend met daarin 50 miljoen stamcellen, afkomstig uit het beenmerg van een donor. De kinderen werden daarna drie maanden gevolgd. Bijwerkingen bleven uit. En hoewel de studie alleen was opgezet om de veiligheid van de behandeling aan te tonen, waren de onderzoekers verrast door wat ze op de MRI’s zagen, vertelt Manon Benders, hoogleraar neonatologie aan het UMC Utrecht en een van de onderzoeksleiders.

Vergeleken met de scans die vlak na de geboorte waren gemaakt waren de motorische zenuwbanen, die de bewegingen aansturen, minder aangedaan of zelfs hersteld. De baby’s scoorden bovendien beter dan verwacht op motorische testen. In de hersenen van de met stamcellen behandelde kinderen was gemiddeld veel minder schade zichtbaar dan op scans van onbehandelde kinderen.

“De hersenen van pasgeboren baby’s zijn nog volop in ontwikkeling”, legt Benders uit. “Dat maakt het mogelijk om belangrijke verbindingen te repareren.”

Geen bijwerkingen

Neurowetenschapper Vivi Heine, niet betrokken bij de studie, reageert enthousiast. “De onderzoekers hebben bij dieren al overtuigend laten zien dat deze stamcellen bijdragen aan herstel van hersenschade, en dit is een belangrijke vervolgstap”, zegt Heine, die in het Amsterdamse Emma Kinderziekenhuis onderzoek doet naar stamceltechnologie. Uit dierstudies is al gebleken dat de stamcellen verdwijnen en zich niet in de hersenen nestelen. Nu zich na drie maanden bij de baby’s geen bijwerkingen hebben voorgedaan, mag worden aangenomen dat de bijzondere neusdruppels veilig zijn, aldus Heine.

Het idee is dat de stamcellen in de hersenen stofjes uitscheiden waarmee ze de eigen hersenstamcellen van de baby’s stimuleren tot reparatie. Ze dempen er ook de ontstekingsreactie, waardoor er voor hersencellen meer ruimte komt om te groeien, legt Heine uit. Hoogleraar Benders benadrukt dat officieel pas mag worden geoordeeld over het effect van de neusdruppels als meer kinderen langer zijn gevolgd. “Maar ondertussen zijn de eerste effecten hoopvol.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234