Woensdag 28/09/2022

Zeldzame aardverschuivingen ontdekt op Saturnus' maan Iapetus

Een foto van Iapetus, een natuurlijke maan van Saturnus, gemaakt door de Cassini Huygens, een ruimtesonde die een studie maakt van Saturnus en zijn manen. Beeld EPA
Een foto van Iapetus, een natuurlijke maan van Saturnus, gemaakt door de Cassini Huygens, een ruimtesonde die een studie maakt van Saturnus en zijn manen.Beeld EPA
Martine Steenvoort

Op Iapetus, een van de manen van Saturnus, zijn enorme aardverschuivingen ontdekt. Een zeldzaam verschijnsel in het zonnestelsel, melden wetenschappers. Zo blijkt uit nieuwe resultaten van de Cassini-Huygens-missie, een ruimtevaartmissie die een studie maakt van Saturnus en zijn manen, waarover het wetenschappelijk tijdschrift Nature Geoscience schrijft.

Deze grote aardverschuivingen, ook wel sturzstroms, bewegen sneller en verder dan voorheen in geologische modellen werd voorspeld. Sturzstroms zijn eerder ook op Mars en de aarde gezien, maar de oorzaak daarvan is nog onduidelijk.

De oorzaak van de gigantische aardverschuivingen op Iapetus is volgens William McKinnon, een van de onderzoekers, de spectaculaire topografie.

Geologisch interessant
Iapetus is een geologisch interessante maan; het is een geplette bol, is dikker bij de evenaar dan de andere manen en heeft een soort 'kam' met een hoogte van 20 kilometer, waardoor de maan de vorm van een walnoot heeft. Daarnaast heeft de maan een aantal enorme inslagkrater met een diepte van 25 kilometer.

'De aardverschuivingen op Iapetus zijn een grootschalig experiment, dat kunnen we niet in een laboratorium doen of op aarde observeren', aldus Kelsi Singer, een van de onderzoekers. 'Het geeft ons voorbeelden van grote aardverschuivingen in ijs, in plaats van steen, met een andere zwaartekracht en geen atmosfeer.'

In eerste instantie onderzocht Singer mogelijke spanningsscheuren in het ijs van Iapetus, maar in plaats daarvan vond ze dertig grote aardverschuivingen: 17 langs kratermuren en 13 langs de gigantische rand om de evenaar.

Veel lagere wrijvingscoëfficiënt
Na analyse van de beelden bleek dat het wrijvingscoëfficiënt, een getal dat de mate van wrijving tussen twee oppervlakken aangeeft, op Iapetus veel lager is dan werd verwacht voor ijs.

De wetenschappers verwachten dat de kleine contactpunten tussen stukjes ijs tijdens zo'n aardverschuiving worden verwarmd en vervolgens smelten, waardoor er nog minder wrijving is. De wetenschapper hebben natuurkundigen verzocht dit verder uit te zoeken.

Op deze foto van Iapetus van Nasa is de 'kam' rond de evenaar goed te zien. Hierdoor krijgt de maan de vorm van een walnoot. Beeld NASA
Op deze foto van Iapetus van Nasa is de 'kam' rond de evenaar goed te zien. Hierdoor krijgt de maan de vorm van een walnoot.Beeld NASA
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234