Donderdag 26/05/2022

NieuwsRuimtevaart

Zonnescherm van ruimtetelescoop James Webb succesvol uitgeklapt, maar nog geen tijd voor champagne

null Beeld via REUTERS
Beeld via REUTERS

Het was even spannend, maar de peperdure ruimtetelescoop James Webb (prijskaartje 10,4 miljard) heeft voltooid wat kenners vooraf het spannendst vonden: het uitvouwen van z’n zonneschild, midden in de ruimte.

George van Hal

Dat schild, zo groot als een tennisveld, bestaat uit vijf flinterdunne laagjes die zich nog het best laten vergelijken met de binnenkant van een zak chips. Tijdens het uitvouwen dinsdag hadden ze daarom kunnen scheuren, zo was de angst. Alles verliep echter volgens het boekje. Ook de secundaire spiegel werd een dag later succesvol uitgeklapt. De secundaire kijker heeft een diameter van 74 cm en moet het door de hoofdspiegel opgevangen licht naar de instrumenten sturen.

Een NASA-animatie van het uitvouwen en op spanning zetten van het zonneschild van de James Webb Telescoop.  Beeld AP
Een NASA-animatie van het uitvouwen en op spanning zetten van het zonneschild van de James Webb Telescoop.Beeld AP

Zonder zonneschild kan de telescoop niet werken. Webb wil verder het heelal in kijken dan welke andere telescoop ook, maar licht afkomstig uit de diepe ruimte wordt onderweg uitgebreid. Zichtbaar licht, met een kortere golflengte, transformeert zo in warmtestraling, met een langere golflengte. Het schild zorgt dat de kakofonie van storende warmtestraling afkomstig van (vooral) de zon verstomt. Zou Webb op de aarde staan, dan zou deze gevoelige telescoop de warmtestraling van een hommel kunnen meten op het oppervlak van de maan.

De telescoop moet spannende ontdekkingen doen over het heelal waarin wij leven. Hij kan bijvoorbeeld kijken naar de allereerste sterrenstelsels en de chemische samenstelling meten van de atmosferen van verre exoplaneten, werelden die draaien om een andere ster dan de zon. Op die manier kunnen astronomen bepalen welk weer het daar is, en zélfs of op zo’n planeet (misschien) leven bestaat.

James Webb, toen hij nog op de grond stond. Onderaan de vijf lagen van het zonneschild. Elke laag houdt de warmtestraling een beetje meer tegen, zodat de spiegel ongestoord het licht uit de diepste delen van de kosmos kan plukken.  Beeld AFP
James Webb, toen hij nog op de grond stond. Onderaan de vijf lagen van het zonneschild. Elke laag houdt de warmtestraling een beetje meer tegen, zodat de spiegel ongestoord het licht uit de diepste delen van de kosmos kan plukken.Beeld AFP

Na een geschatte 40 miljoen werkuren, geleverd door duizenden ingenieurs uit veertien landen, kon het missieteam sinds de lancering op Eerste Kerstdag slechts achterover leunen en duimen dat alles goed zou gaan. Om in de Europese Arianeraket te passen die de telescoop naar de ruimte bracht, was Webb als een soort origamiwerkje opgevouwen. Eenmaal gelanceerd, moest hij daarom niet alleen naar zijn bestemming reizen, anderhalf miljoen kilometer van de aarde, maar ook al zijn onderdelen uitklappen.

Bij dat takenlijstje is nu het eerste, en lastigste, vinkje gezet. Van de 344 vooraf vastgestelde single point failures – oftewel fouten die de hele missie van Webb kunnen lamleggen – is nu driekwart gepasseerd.

Ook eerder was al goed nieuws. Doordat de telescoop weinig brandstof heeft verbruikt bij de lancering is de verwachtte missieduur bijgesteld naar meer dan 10 jaar (was oorspronkelijk 5 tot 10 jaar).

De champagne mag dus koud worden gezet, maar de fles mag nog niet open. Het uitklappen van de secundaire spiegel die licht naar de meetinstrumenten weerkaatst, staat gepland voor woensdagmiddag. En vanaf 13 januari begint men aan de hoofdspiegel. Bij al die stappen kan nog iets misgaan.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234