Maandag 24/01/2022

'9/11': Juiste moment, verkeerde plaats

null Beeld UNKNOWN
Beeld UNKNOWN

In 9/11 tonen twee Franse documakers, die per toeval middenin de ramp belanden, een aangrijpend beeld. Een portret van het New Yorkse brandweerkorps tijdens de 'brand der branden'.

Jan Temmerman

Op 11 september 2001 zijn de Franse broers Jules en Gédéon Naudet aan het filmen in New York. Ze werken aan een kleinschalige documentaire over een brandweerkorps in Manhattan. Ze doen dat al sinds juni, waarbij ze specifiek focussen op de opleiding van een jonge rekruut, Tony Benetatos uit de Bronx. Hun probleem, en ook dat van die zogenaamde 'probie', is dat het wachten blijft op zijn eerste echte, grote brand. En dan boort een vliegtuig zich in een van de Twin Towers van het World Trade Center. Net als brandweerman in opleiding Tony Benetatos, zijn de broers Naudet die dag van wel héél dichtbij getuige geweest van de brand aller branden. En moesten ze zich achteraf realiseren hoeveel geluk ze wel hadden dat ze daarover überhaupt nog verslag konden uitbrengen.

In hun documentaire 9/11, die onder meer bekroond werd met een Emmy Award voor 'Outstanding Non-Fiction Special', komt ook de New Yorkse acteur Robert De Niro aan het woord, die onder meer een typisch gezegde onder brandweerlui citeert: "When you go too long without any fires, be prepared: something big is coming."

Opmerkelijk aan deze docu - behalve het feit dat het hier om een hallucinant ooggetuigenverslag vanop de eerste rij gaat - is dat de broers hun oorspronkelijke invalshoek bewaard hebben. We maken dus eerst kennis met de 21-jarige Tony Benetatos, brandweerman in opleiding, en zijn dus ook getuige van zijn groeiend ongeduld om eindelijk eens bij het échte werk te worden ingezet. "Tony was wat wij een 'white cloud' noemen. Iemand die branden lijkt af te stoten", zegt een van de oudere collega's. Brandweermannen hebben het blijkbaar meer voor een 'black cloud', iemand die branden aantrekt. "Het was om wanhopig van te worden: 24 uur aan het werk zonder het minste brandje. Drie maanden heeft dat geduurd."

Toch waren die maanden op een andere manier erg belangrijk voor Jules en Gédéon Naudet, want in die periode konden ze het vertrouwen winnen van de spuitgasten, die ze zo vaak volgden en filmden dat hun aanwezigheid nog nauwelijks opviel. "On faisait partie du décor", zegden ze daar later zelf over.

Die ochtend was Jules Naudet, op zo'n tien blokken afstand van de WTC-torens, nog maar eens een routineuze opdracht aan het filmen: de brandweer controleert een gaslek in Church Street. Business as usual. "Plots hoor ik een enorm geraas", vertelde Jules Naudet. "Iedereen kijkt naar boven en omdat ik aan het filmen ben, richt ik automatisch ook de camera naar boven. Ik zie het vliegtuig tussen twee gebouwen in. Ik zie heel duidelijk American Airlines op de flank, zo dichtbij is het, en ik zie het vliegtuig zich in de toren boren." Eerst dacht hij nog dat het om een verschrikkelijk ongeval ging, maar in de documentaire hoort men brandweerchef Pfeifer al meteen over de radio zeggen: "Het is een aanslag. Het vliegtuig viseerde de toren."

In eerste instantie filmde Jules in de noordertoren (eerst geraakt, laatst ingestort) hoe brandweermannen naar boven stormden in de overtuiging dat ze de brand konden blussen. IJdele hoop. Dan wordt ook de zuidertoren geraakt. Broer Gédéon Naudet filmde buiten hoe de apocalyps van 9/11 zich voltrok. Ook de volgende dag bleven de broers de eerste reddingswerken op Ground Zero registreren. In totaal zouden meer dan 340 brandweermannen, meer dan één tiende van het totale aantal slachtoffers, het leven laten in het puin van het WTC. Tony Benetatos overleefde de ramp. Hij zou nooit meer een 'white cloud' genoemd worden.

De Morgen brengt u Spraakmakende documentaires. Tien dvd's die niet mogen ontbreken in uw dvd-collectie. Van 29 januari tot 2 april, elke zaterdag bij De Morgen voor maar 2 euro extra.

null Beeld UNKNOWN
Beeld UNKNOWN
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234