Zondag 22/05/2022

InterviewFilm

Actrice Viola Davis: ‘Zwarte artiesten worden nog altijd als minder capabel gezien dan witte artiesten’

Viola Davis als blueszangeres Ma Rainey in 'Ma Rainey's Black Bottom'. Links achter haar staat de betreurde Chadwick Boseman. Beeld AP
Viola Davis als blueszangeres Ma Rainey in 'Ma Rainey's Black Bottom'. Links achter haar staat de betreurde Chadwick Boseman.Beeld AP

Op haar 55ste is Viola Davis klaar om geschiedenis te schrijven: volgend jaar wordt ze wellicht de eerste zwarte actrice met vier Oscar-nominaties op haar naam, dankzij een memorabele vertolking in Ma Rainey’s Black Bottom. Davis spreekt met De Morgen over haar gevecht om naar waarde geschat te worden in een witte industrie, en over het zware afscheid van haar tegenspeler Chadwick ‘Black Panther’ Boseman.

Lieven Trio

Er zijn van die stemmen die met moeite de digitale compressie van een Zoom-gesprek overleven, maar niet die van Viola Davis. Haar woorden komen luid en duidelijk onze woonkamer binnen. De Amerikaanse actrice, bekend uit gevarieerde films als Doubt, Widows en Suicide Squad, praat vastberaden. Met vuur, en af en toe boosheid. Alsof er iets van Ma Rainey, de onverzettelijke blueszangeres die ze belichaamt in Ma Rainey’s Black Bottom, aan haar is blijven kleven.

Gertrude ‘Ma’ Rainey werd ook wel ‘de moeder van de blues’ genoemd. In de jaren 1920 was ze een van de eerste zwarte blueszangeressen die op vinyl werd vastgelegd. Ma Rainey’s Black Bottom focust op een opnamesessie in 1927, en toont Ma Rainey als een vrouw die respect afdwingt, en aan niets of niemand verantwoording aflegt. Als er bij haar aankomst in de studio geen fles cola koud staat, wordt er niet gezongen. En wanneer haar ambitieuze trompettist Levee (de finale rol van wijlen Chadwick Boseman) probeert om een liedje naar zijn hand te zetten, krijgt hij ferm op zijn donder.

Van orgie naar kerk

De rol boezemde Davis aanvankelijk angst in, geeft ze toe: “Ma Rainey was een onwaarschijnlijke figuur. Een biseksuele, zwarte vrouw aan het begin van de twintigste eeuw, die donderdags gearresteerd werd op een orgie en zondags in de kerk stond. Haar mond zat vol gouden tanden, ze droeg een pruik van paardenhaar, en op het podium stond ze altijd te druppen van het zweet. Haar zware make-up begon dan ook gewoon van haar gezicht te smelten. Als ik haar wilde spelen, moest ik er ook echt voor gáán.” En dat deed Davis. Ze kwam tientallen kilo’s aan, en droeg ook nog een gewatteerd pak onder haar kleren om er zo imposant mogelijk uit te zien.

Dat soort fysieke transformaties, die als ‘prestigieus’ gelden en het in de regel goed doen op de Oscars, krijgen zwarte acteurs zelden aangeboden, merkt Davis op. “Als ze een acteur zoeken om een zwart, kaal personage met een buikje te spelen, dan zullen ze een zwarte, kale acteur met een buikje casten. Maar zwarte acteurs krijgen doorgaans niet de kans om echt in een personage te transformeren. Er is geen vertrouwen in ons talent. Het eeuwenoude idee dat zwarte mensen niet zo bekwaam zijn, blijft bestaan. Witte artiesten worden nog altijd veel meer naar waarde geschat dan gekleurde.”

Viola Davis op de set met regisseur George C. Wolfe en haar intussen overleden tegenspeler Chadwick Boseman. 'Een grote meneer was hij, een ruwe diamant zoals je er maar zelden een tegenkomt.' Beeld AP
Viola Davis op de set met regisseur George C. Wolfe en haar intussen overleden tegenspeler Chadwick Boseman. 'Een grote meneer was hij, een ruwe diamant zoals je er maar zelden een tegenkomt.'Beeld AP

Genoeg gewacht

Ze legt haar beide handen op tafel en komt dichter bij de webcam: “Maar dat pikken we niet meer. Er zijn steeds meer gekleurde artiesten die eigenhandig de industrie hertekenen. Als niemand rollen voor ons schrijft, dan doen we het zelf wel. Ik heb nu mijn eigen productiehuis, waarmee ik zelf boeiende en veelzijdige rollen kan creëren, voor mezelf en anderen. Het is over en uit met wachten op toestemming en appreciatie. Oké?”

Davis’ vertolking wordt beschouwd als een grote kanshebber voor de Academy Awards van volgend jaar, en daarmee kan ze geschiedenis schrijven: Viola Davis zou dan de eerste zwarte actrice ooit worden die vier Oscar-nominaties op haar naam heeft staan. In 2017 won ze zelfs een beeldje voor haar bijrol in Fences. Net als Ma Rainey’s Black Bottom was dat een verfilming van een toneelstuk van de grote August Wilson, een van de weinige auteurs die theater maakten over het leven van zwarte Amerikanen.

Denzel Washington, die zelf Fences regisseerde en bij Ma Rainey producent was, heeft de rechten op zijn volledige oeuvre, en wil de komende jaren al zijn stukken verfilmen. Davis roemt August Wilson om zijn taal: “Zijn woorden zijn als muziek. En tegelijk weerspiegelen ze ook gewoon hoe wij als Afro-Amerikanen echt spreken. In zijn dialogen hoor ik mijn tantes, mijn nonkels, mijn moeder, mijn vader, mijn zussen... Zijn personages zijn dan ook niet gewoon personages voor mij, ze zijn een deel van me.”

Koning Chadwick

Ma Rainey’s Black Bottom betekende sowieso al veel voor Davis en haar collega’s, maar kreeg nog een extra emotionele laag toen acteur Chadwick Boseman – wereldberoemd als superheld Black Panther in de Marvel-films – afgelopen zomer overleed. Al jaren vocht hij tegen darmkanker, zo bleek. En niemand die er wat van had gemerkt. Zelfs niet regisseur George C. Wolfe: “We wisten niet dat hij ziek was”, vertelt hij. “En er was ook echt geen enkele reden om te vermoeden dat er iets niet in orde was. Chadwick stond iedere dag met volledige overgave op de set. In elke scène, in elke take, keerde hij zichzelf binnenstebuiten. Voor elk shot dat in de film zit, had ik de keuze uit zes à tien briljante, rauwe takes die telkens heel verschillend waren. Toen ik hoorde dat hij gestorven was, kwam dat als een enorme schok. Ik ben er nog altijd kapot van. Maar tegelijk prijs ik me gelukkig dat ik de kans heb gekregen om hem te leren kennen en met hem te werken.”

Viola Davis: 'Zwarte acteurs krijgen doorgaans niet de kans om echt in een personage te transformeren. Er is geen vertrouwen in ons talent.' Beeld REUTERS
Viola Davis: 'Zwarte acteurs krijgen doorgaans niet de kans om echt in een personage te transformeren. Er is geen vertrouwen in ons talent.'Beeld REUTERS

Die dankbaarheid overheerst bij alle castleden van Ma Rainey. “Chadwick was een echte artiest”, vindt Viola Davis. “Een karakteracteur in het lichaam van een leading man. Hij had geen ego: het ging hem er niet om zijn eigen persoonlijkheid in zijn rollen te leggen. Als hij op de set verscheen, liet hij Chadwick gewoon aan de deur staan. Wat hij wel altijd mee binnenbracht, was zijn djembé. (lacht) In Afrika noemen ze dat instrument ‘de pratende trommel’, omdat je er je diepste zielenroerselen mee kan uiten. Tussen de scènes door kon je Chadwick regelmatig keihard horen trommelen in zijn trailer. Niet omdat hij dat moest leren voor een volgende rol of zo, maar gewoon voor zichzelf. Dat was Chadwick ten voeten uit. Hij zat op een ander niveau. Een grote meneer was hij, een ruwe diamant zoals je er maar zelden een tegenkomt. En ja, zijn vertolking in Ma Rainey verdient absoluut een Oscar, postuum of niet.”

Colman Domingo, die in de film schuiftrompettist Cutler speelt, noemt Boseman een koning. “Hij heeft niet alleen veel vorsten en iconen gespeeld in zijn carrière, hij was ook zelf een machtige koning. Professioneel, maar vooral ook in wie hij was, en wat hij voor de mensheid probeerde te doen. Ik weet niet of hij tijdens de opnames van Ma Rainey wist hoe weinig tijd er hem nog restte, maar hij was even sterk en charismatisch als altijd. Zo wilde hij leven, denk ik: blijven doorgaan, totdat hij zijn laatste adem uitblies. We hebben hem veel te kort onder ons mogen hebben, maar hij heeft een onuitwisbare indruk gemaakt. En Ma Rainey is de kroon op het werk. Op zijn begrafenis zei Chads vrouw dat dit de film was waar hij het meest fier op was.”

Ma Rainey’s Black Bottom is vanaf vanavond te zien op Netflix.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234