Dinsdag 17/05/2022

AchtergrondFilm

Arthousecinema’s zijn helemaal terug: ‘Het moet van de jaren 90 geleden zijn dat er zoveel volk kwam’

In oktober opende Lumière, dat filmtheaters in Antwerpen, Brugge en Gent uitbaat, een nieuwe stadsbioscoop in Mechelen. Beeld Tim Dirven
In oktober opende Lumière, dat filmtheaters in Antwerpen, Brugge en Gent uitbaat, een nieuwe stadsbioscoop in Mechelen.Beeld Tim Dirven

Met de komst van een stadsbioscoop in Mechelen en de plannen voor nieuwe filmtheaters in Hasselt en Turnhout lijkt de arthousecinema ook in Vlaanderen voet aan de grond te krijgen. De Vlaamse regering keurde voor Den Bond in Turnhout een subsidie van 1,3 miljoen euro goed. ‘Er is een mentaliteitswijziging bij het bestuur.’

Ewoud Ceulemans

“Wij willen heel veel doen voor een fijner filmlandschap”, zegt Maarten Alexander, zakelijk directeur van het MOOOV-filmfestival. En daar hoort ook een nieuwe bioscoop bij. Samen met drie andere ‘Bondgenoten’, waaronder beweging.net, beoogt MOOOV over drie of vier jaar de deuren van Den Bond, een nieuwe stadsbioscoop in Turnhout te openen. Daarvoor kregen de Bondgenoten een Vlaamse subsidie van 1,3 miljoen euro. “Op basis van wat we in Nederland zien, geloven we dat mensen vaker naar de cinema zullen gaan als er voldoende aanbod is.”

Alexander staat niet alleen met die visie. In oktober opende Lumière, dat filmtheaters in Antwerpen, Brugge en Gent uitbaat, een nieuwe stadsbioscoop in Mechelen. Ondertussen droomt het Leuvense Cinema Zed van een nieuwe arthousecinema in Hasselt. “Er is geen enkele arthousecinema in Limburg. Hier en daar is er wel een cultureel centrum dat arthousefilms programmeert, maar anders moet je al naar Antwerpen of Leuven”, vertelt Frank Moens van FONK, de vzw achter Cinema Zed. “Een paar jaar geleden hebben we bij de schepen voor Cultuur het idee voor een cinema in Hasselt gelanceerd.”

null Beeld David Legreve
Beeld David Legreve

Sinds september 2020 programmeert Cinema Zed nu films in de zaal van theatergezelschap Het Nieuwstedelijk, aan het Groenplein. “Zij gebruiken die zaal niet elke dag, en wij hebben die zaal geüpgraded op het vlak van geluid en beeld. Wij blijven daar zolang dat mogelijk is, maar het is maar één zaal, in een oude sporthal, die we niet elke dag kunnen gebruiken. We kunnen nu niet dezelfde kwaliteit bieden als een echte cinema.” En dus droomt Cinema Zed van een nieuwe bioscoop in Hasselt, met twee zalen, hopelijk tegen 2026.

Horeca

In dezelfde periode moet ook Den Bond de deuren openen, met drie zalen: de grootste zou zo’n 150 bezoekers moeten kunnen ontvangen, zegt Alexander. “We voorzien ook horeca in ons gebouw, voor een volledig avondje uit. Mensen appreciëren het als ze voor of na de film iets kunnen eten of drinken.” De Vlaamse subsidie biedt alvast perspectief. “De rest van het budget moeten we nog rond krijgen, maar er zijn al heel goede gesprekken met de stad. Steun van de stad is nodig, maar die zal er ook komen.” Ook voor de Lumière-bioscoop in Mechelen kwam het stadsbestuur financieel tussenbeide, en in Hasselt kijkt FONK naar het Vlaams Fonds voor Culturele Infrastructuur (FOCI) en het stadsbestuur voor een financiële injectie.

Cinema Lumière in Mechelen.  Beeld David Legreve
Cinema Lumière in Mechelen.Beeld David Legreve

De goodwill van lokale of regionale overheden om te investeren in een stadsbioscoop lijkt er wel te zijn. En dat is een groot verschil met vroeger. “Ik werk al sinds 2004 voor deze organisatie”, legt Moens uit. “Ik heb de Studio’s in Leuven zien verdwijnen. Arthousecinema’s zijn door een diep dal gegaan. Maar nu merk je dat er een mentaliteitswijziging is, ook bij het bestuur. De idee dat cinema een puur commerciële aangelegenheid is, waar een overheid zich niet mee heeft te moeien: dat is omgeslagen. Op Vlaams niveau, maar vooral ook op lokaal niveau.” Op het kabinet van Vlaams cultuurminister Jan Jambon (N-VA) valt te horen dat wordt ingezet op het vullen van leemtes in het culturele veld – bioscopen vallen daar ook onder, al is er geen specifieke focus.

Stadsontwikkeling

Het gidsland is Nederland. Daar bestaat een uitgebreid, fijnmazig netwerk van lokale bioscopen, waar Belgische producenten graag naar wijzen: de tegenvallende prestaties van Belgische auteursfilms in recente jaren, wordt vaak verklaard door het gebrek van zo’n netwerk in Vlaanderen. “Traditioneel is België een sterker filmland dan Nederland, met meer bioscopen, meer aanbod en meer filmbezoek”, zegt professor Film- en Mediastudies Daniël Biltereyst (UGent), die onderzoek deed naar het Europese bioscooplandschap. “Maar sinds 2000 heeft Nederland ons ingehaald. Het aantal schermen in België loopt in die periode terug, en in Nederland zie je de tegenovergestelde tendens.”

Het beleid zit daar voor veel tussen. Belgische centrumsteden moeten het vaak zonder bioscoop doen, of, zoals in het geval van Oostende, enkel met een multiplex als Kinepolis. “Terwijl er in centrumsteden voldoende potentieel is voor een arthousecinema, zeker als ook hoger onderwijs, en dus een groot aantal studenten, aanwezig is in die stad”, legt Biltereyst uit. “In Nederland zie je de invulling van die theorie. Daar hebben het nationaal en het lokaal beleid beseft dat een bioscoop belangrijk kan zijn voor stadsontwikkeling. Dat zie je goed in een stad als Maastricht: daar heeft de overheid de bioscoop mee gefinancierd. Een bioscoop, wat een laagdrempelige vorm van cultuurbeleving is, draagt bij tot de socio-economische ontwikkeling en tot de marketing van een stad.”

Niet alleen de steden varen er wel bij. Ook de filmsector plukt er de vruchten van, ziet Biltereyst. “In Europa heb je traditioneel vijf of zes grote filmlanden, zoals Frankrijk, Duitsland en Italië, en heel veel kleine filmlanden, een groep die wordt aangevoerd door België. Nederland zit nu tussen die twee groepen.”

Het sterkt de initiatiefnemers van bioscopen in Turnhout en Hasselt in hun plannen. “Leefbaarheid is in deze tijden een belangrijk thema”, stelt Moens, “en een bioscoop is 365 dagen per jaar open: ook op Kerstmis, ook op nieuwjaar. Tot voor corona zag je ook het aantal bezoekers in arthousecinema’s stijgen: het moet van de jaren 90 geleden zijn dat er zo veel volk kwam kijken. Arthousecinema’s zijn echt wel een groeimarkt.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234