Zaterdag 24/09/2022

Reeks9 klassiekers uit 1997

‘Baduizm’ van Erykah Badu: de soundtrack bij een zwarte, spirituele revolutie

null Beeld Redferns
Beeld Redferns

Met zijn spirituele soul en satijnen jazzballades bewees Baduizm in februari 1997 dat zwarte popmuziek veel meer was dan r&b en gangstarap. Het bedwelmende debuut van Erykah Badu stond op die manier aan de wieg van de neo-soul. Tot vandaag geldt het als een van de belangrijkste albums uit de Afro-Amerikaanse pop.

Sasha Van Der Speeten

9 klassiekers uit 1997

Vijfentwintig jaar geleden, in het gezegende jaar 1997, zagen heel wat aardverschuivende platen het levenslicht. Deze zomer neemt De Morgen er negen onder de loep.

Geen kat was aanvankelijk geïnteresseerd in Erica Wright. Met haar eerste demo ging de Texaanse zangeres leuren bij platenlabels als Priority en Bad Boy, die bekendstonden om hun liefde voor hiphop, en bij majors zoals Sony. Niemand hapte toe, ook machtige gatekeepers zoals Puff Daddy niet. “Puffy vond mijn demo maar niks”, zo vertelde ze ooit aan Billboard. “Andere labels wilden van mij een commercieel popje maken. Ze stelden voor om mij eerst te kneden in hun artist development-afdeling. Dat klonk als een gevangenis in mijn oren.” Na een geslaagde showcase op het SXSW-festival kwam haar demo in de handen van de manager van het New Yorkse hiphopduo Mobb Deep terecht en vervolgens bij Kedar Massenburg, de manager van de opkomende soulmuzikant D’Angelo. Al gauw mocht ze diens voorprogramma’s verzorgen. Vanaf dan noemde Erica Wright zich Erykah Badu.

Maar in de rigide muziekindustrie van de jaren 90 werd Erykah Badu’s muziek onverkoopbaar geacht. De opgepompte r&b-pop van Mariah Carey en Whitney Houston domineerde de hitparades, evenals de suikerzoete ballads van R.Kelly en Boyz II Men. Wie zat te wachten op een wereldwijze, sierlijke diva die croonde als Billie Holiday in songs vol ouderwetse seventiessoul en nachtclubjazz? Badu oogde bovendien in die mate excentriek dat de pers haar authenticiteit in vraag stelde. Ze liep rond in Afrikaanse gewaden met een gigantische Nefertiti-hoofddoek om. Maar dat was nu eenmaal de wijze waarop veel Afro-Amerikaanse vrouwen zich in die tijd uitdosten in Fort Greene en Clinton Hill, buurten in Brooklyn waar Badu zich na haar studies had gevestigd. Het stikte er van de belezen bohemiens die dweepten met afrocentrisme en die de dashiki’s en de head wraps niet schuwden.

null Beeld Getty Images
Beeld Getty Images

Kedar Massenburg was een lepe vos. Hij doopte Badu’s jazzy geluid ‘neo-soul’: een klank die de overgeproduceerde nineties-r&b van antwoord diende. Neo-soul was doordrongen van spiritualiteit en zwarte empowerment. Het bleek briljante marketing, ook al was er niet veel écht nieuw aan de neo-soul: het was een logische voortzetting van de zwarte sound die in de seventies door iconen zoals Marvin Gaye, Chaka Khan en Roy Ayers werd geboetseerd. Bovendien ervoeren muziekliefhebbers in de jaren 90 de neo-soul niet zozeer als een revolutionaire breuk, dan wel als een vervolg op meer dan één stijl die aan het begin van het decennium de rijke zwarte soultraditie eerde. In Engeland triomfeerde de acid jazz-beweging met Jamiroquai en Brand New Heavies en in New York kruisten A Tribe Called Quest en De La Soul poëtische hiphop met soul en jazz. D’Angelo had zijn veelgeprezen debuut Brown Sugar al uitgebracht, de fluwelen loverboy Maxwell zette zich op de kaart met zijn eersteling Urban Hang Suite en de zangeres-bassiste Meshell Ndegeocello tourde de wereld rond met haar succesplaat Peace Beyond Passion. Er waren dus precedenten genoeg.

Feminisme

Alleen was het Erykah Badu en haar Baduizm die de nieuwe soulbeweging naar het allerhoogste plan tilden. Dankzij haar buitenaardse charisma, zeker, maar ook dankzij een onverzettelijkheid en een ongezien geloof in het eigen kunnen. Van bij het prille begin van haar carrière profileerde Badu zich als een koningin: ze schreed over het podium als Cleopatra en ze fraseerde als de beroemdste diva’s uit de jazz. In interviews gaf ze aan een spirituele revolutie te willen leiden, strooide ze achteloos met termen zoals ‘kemet’ (de oude naam voor Egypte) en ‘ankh’ (het Egyptische symbool voor ‘leven’) en beklemtoonde ze haar drang tot zelfvervolmaking.

Bij al dat sterrenstof zou je haast aan de muziek voorbijgaan. Die is succulent op Baduizm. Met de band The Roots schreef ze het zwoele ‘Otherside Of The Game’, over een liefdesrelatie met een drugdealer, het funky ‘Sometimes’ en de koddige jazzpastiche ‘Afro’, een miniatuurtje dat aandoet als een improvisatie in een rokerige jazzclub. In het hartverscheurende ‘Next Lifetime’ wordt ze verliefd terwijl ze al een relatie heeft. In ‘Certainly’ viert het feminisme hoogtij wanneer Badu erop staat haar liefdesleven zelf in handen te willen houden: “Who gave you permission to rearrange me?”, klinkt het er scherp. ‘Appletree’ is intussen een moderne soulklassieker, wat ook geldt voor ‘On & On’, de meest militante song op het album, waarin de leer van de Five Percent Nation heerst, een zwarte spiritueel-nationalistische beweging. Bovenal toonde Baduizm hoe de doordeweekse zwarte twintiger zijn alledaagse leven leidde.

Die authenticiteit loodste Baduizm naar de top van de hitlijsten. De plaat won twee Grammy’s en groeide uit tot een onverwoestbare klassieker waar toekomstige soulgodinnen zoals Lauryn Hill, Alicia Keys en Solange de mosterd zouden halen.

null Beeld RV
Beeld RV

Eerder in deze reeks verschenen:

Spice World, of waarom het Spice-sprookje meer was dan een luchtbel

The Boatman’s Call, het album waarop Nick Cave zich voor het eerst blootgaf

The Colour and the Shape van Foo Fighters: meer dan een hobbyproject van een rouwende drummer

Daft Punks Homework: een trefzekere aanval op zintuigen én ziel

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234