Maandag 04/07/2022

AchtergrondFilm

Charlotte Gainsbourg: ‘Ik heb mijn liefde voor Parijs hernieuwd’

Charlotte Gainsbourg in 'Les passagers de la nuit'. Beeld RV
Charlotte Gainsbourg in 'Les passagers de la nuit'.Beeld RV

Charlotte Gainsbourg groeide als kind van gescheiden ouders op in het Parijs van de jaren 80. In Les passagers de la nuit keert ze terug naar dat tijdperk, als een alleenstaande moeder die kampt met het legenestsyndroom. ‘Je wordt niet echt voorbereid op je kinderen die het huis verlaten.’

Ewoud Ceulemans

“De jaren 80 betekenden eigenlijk niet zo veel voor mij”, bekent Charlotte Gainsbourg (50) halverwege ons Zoom-gesprek. “Het was pas tijdens de opnames, toen ik de decors zag, toen ik dat appartement zag in Beaugrenelle (de Parijse wijk waar de film zich afspeelt, EWC), dat ik dacht: dit is magisch. Het was met veel finesse ingericht, heel charmant, met al die objecten die mijn jeugd in herinnering brachten: de cassettes, de videotapes, de magazines van toen. De acteurs die mijn kinderen spelen in de film, vonden die dingen prehistorisch. Een telefoon met een draaischijf, dat kenden ze niet. En voor mij leken die dingen nog zo dichtbij (lacht).”

Gainsbourg praat over Les passagers de la nuit, een drama van Mikhaël Hers dat zich gedurende de jaren 80 ontwikkelt. Gainsbourg vertolkt de rol van Elisabeth, een vrouw van tegen de 50 die na het vertrek van haar man voor het eerst in haar leven een baan moet zoeken om zich over haar tienerkinderen te ontfermen, én over Talulah: een dakloze puber met een drugsverslaving. “Elisabeth is een beetje une femme à l’ancienne”, legt Gainsbourg uit. “Ze heeft nooit gewerkt. Zo’n rol had ik nog niet gespeeld. Ze is niet echt feministe, maar ze is ook niet het tegenovergestelde: ze probeert gewoon haar plan te trekken. Ze heeft veel vertrouwen in haar kinderen, dat vond ik het mooiste aan de rol.”

Les passagers de la nuit. Beeld RV
Les passagers de la nuit.Beeld RV

Het is opvallend dat deze rol op dit moment in Gainsbourgs carrière komt, een carrière die de voetsporen van haar ouders volgde: Frans muziekgod Serge Gainsbourg langs de ene kant en Brits actrice, zangeres en stijlicoon Jane Birkin langs de andere. Op haar twaalfde speelde ze mee in Paroles et musique, op haar vijftiende nam ze een omstreden duet op met haar vader. Sindsdien wisselt ze eigenzinnige albums als IRM en Rest af met al even eigenzinnige films als Lars von Triers Antichrist en Nymphomaniac. “Lars heeft me geholpen om te begrijpen wat ik het leukst vind aan mijn job: ik vind het leuk om extremen op te zoeken, daar beleef ik het meeste plezier aan, dat verrast me het meest.”

Twee jaar geleden verscheen Jane par Charlotte, een documentaire van haar hand over haar moeder. Naast actrice en zangeres is Gainsbourg nu dus ook regisseur, al aarzelt ze om zichzelf zo te noemen. “Ik wist niet goed wat ik deed of waar ik naartoe ging. Ik probeerde gewoon zo veel mogelijk te ontdekken.” Maar bracht die verkenning van een moeder-dochterrelatie inspiratie voor haar vertolking in Les passagers de la nuit? “Nee, helemaal niet”, antwoordt Gainsbourg. “Mijn moeder heeft altijd op haar eentje haar plan getrokken. Dat vonden wij, haar kinderen, niet verbazingwekkend. Ze worstelde daar helemaal niet mee.”

Mitterrand

Ze ging de inspiratie voor Elisabeth dichter bij zichzelf zoeken, zegt ze, en bij de drie kinderen die ze heeft met de Frans-Israëlische acteur-regisseur Yvan Attal. “Omdat ik zelf moeder ben, heb ik me gebaseerd op wat ik voelde bij het vertrek van mijn kinderen. Mijn zoon is al vertrokken, mijn dochter is nu 19 jaar. Dat is een heel bijzondere emotie voor een moeder: je wordt niet echt voorbereid op die stap in het leven. En het is zo zwaar, zo hard. Natuurlijk wil je dat je kinderen hun vleugels uitslaan, dat ze zelf onafhankelijk en gelukkig worden. En tegelijk heb je zin om ze bij je te houden, vanuit een heel egoïstische reflex: om niet alleen achter te blijven. Dat deel van het leven interesseert me heel hard. En daarvoor kan ik ook een beetje op mijn eigen ervaringen terugvallen.”

En dankzij de cassettes, videotapes en draaischijftelefoons waarmee Elisabeths flat werd ingericht, keerden dus ook haar eigen herinneringen uit de jaren 80 terug. Les passagers de la nuit opent met de verkiezing van François Mitterrand als president, in 1981, en volgt Elisabeths gezin gedurende het hele decennium, waarbij het Parijs van de jaren 80 een personage op zich wordt. “Mitterrands verkiezing herinner ik me nog: ik was negen jaar toen, het was het moment waarop mijn ouders gescheiden zijn. En mijn moeder voelde zich daarbij betrokken, niet noodzakelijk bij de Parti Socialiste, maar ze was wel politiek actief, met de humanitaire doelen die ze steunde. En mijn vader bewonderde Mitterrand heel erg. Maar ik had op dat moment helemaal nog geen politiek bewustzijn.”

Les passagers de la nuit Beeld RV
Les passagers de la nuitBeeld RV

Inmiddels zijn we veertig jaar en vier presidenten later, en woont Gainsbourg, na zeven jaar in New York te hebben gehuisd, opnieuw in de Franse hoofdstad. “Parijs is mijn thuis, dat is zeker. Maar dat is ook waarom ik destijds ben vertrokken. Ik wilde niet meer ‘chez moi’ zijn. Ik wilde iets anders, weg van een verleden dat zich vrijwel helemaal in dezelfde wijk afspeelde. Ik heb veel tijd nodig gehad om rust te vinden in Parijs. Het is een stad waar ik gek op ben, maar ik heb hier zo veel heftige dingen meegemaakt dat het deugd deed om er een tijd lang níet te zijn. Het was leuk om in New York meer anoniem te zijn, maar nu vind ik het leuk om weer kennissen tegen te komen. Nu kan ik er beter mee omgaan. Ik heb mijn liefde voor Parijs hernieuwd.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234