Donderdag 21/10/2021

RecensieBoeken

Dat het nog lang moge gonzen en zoemen: hoe we insecten van de ondergang kunnen redden ★★★★☆

Een cicade op een eikenboom. Gelukkig is er na het lezen van Dave Goulsons 272 pagina’s dikke boek 'Stille aarde' nog hoop. Het is nog niet te laat, als we de kriebelbeesten maar ruimte geven Beeld AFP
Een cicade op een eikenboom. Gelukkig is er na het lezen van Dave Goulsons 272 pagina’s dikke boek 'Stille aarde' nog hoop. Het is nog niet te laat, als we de kriebelbeesten maar ruimte gevenBeeld AFP

In Stille aarde verklaart bioloog Dave Goulson zijn liefde aan alle insecten. Maar het is ook een manifest voor een groenere planeet en een oproep tot actie.

Ooit schroeide de Britse bioloog en hoogleraar Dave Goulson zijn vingertoppen aan een kevertje dat hij oppakte. ‘Ik kan je verzekeren dat je je het leplazarus schrikt’, schrijft Goulson in zijn nieuwe boek Stille aarde. Hij had dan ook een bombardeerkever bij de kladden, een beestje wiens achterlijf een explosief reservoirtje bevat van waterstofperoxide en hydrochinon, waarmee hij zijn belagers kan doden of afschrikken.

De ervaring heeft Goulson niet van zijn liefde voor insecten kunnen beroven. Integendeel: na zijn succesvolle boeken Een verhaal met een angel (waarmee hij in 2013 zijn liefde voor de hommel invoelbaar maakte voor lezers over de hele wereld) en De tuinjungle (2019) verklaart de bioloog met Stille aarde opnieuw zijn liefde aan de insectenwereld.

Een wereld die – het is allang geen nieuws meer, maar een nog even urgent onderwerp – klap na klap krijgt door de milieuproblemen van de laatste decennia.

In Stille aarde beschrijft Goulson zowel die klappen als enkele bijzondere insectensoorten, zoals bladsnijdermieren, orchideebijen of cicaden (‘nogal lelijke familieleden van de bladluizen’) of de zakdrager (het vrouwtje verplaatst zich in haar hele leven slechts enkele centimeters en sterft na het leggen van eitjes en ‘een wel heel saai leven’).

Die wereld wordt bedreigd, en dat is een ramp voor al het leven op aarde, legt Goulson uit. Die ramp beschrijft hij ook, in een zwart toekomstscenario. ‘Ik weet nog dat de supermarkten vol lagen met voedsel’, mijmert hij bij een nachtwake op zoek naar een laatste eekhoorn om aan vlees te komen.

Gelukkig is er na 272 pagina’s nog hoop. ‘Het is nog niet te laat’, schrijft hij. Het korte zinnetje is het kantelpunt in het boek, waar zijn liefdesverklaring langzaam is getransformeerd tot een manifest. Na zijn fictieve doemschets keert Goulson hier weer terug naar de werkelijkheid van nu. De meeste insecten zijn nog niet uitgestorven, ze kunnen zich snel herstellen omdat ze zich snel voortplanten. Als we ze maar de ruimte geven, is Goulsons begrijpelijke en heldere betoog.

Wat er moet gebeuren: ons bewustzijn moet worden vergroot. Insecten zijn niet slechts hinderlijke kriebelbeesten, ze zijn essentieel voor het leven op aarde, en bovendien mooi en fascinerend voor wie het maar zien wil. Opdracht: ‘Als we allemaal één iemand overtuigen, en die weer een ander, hebben we binnen de kortste keren de wereld aan onze kant.’ De steden moeten worden vergroend, de landbouw verduurzaamd. In een handzaam deel geeft Goulson wenken en adviezen voor alle niveaus: van landelijke en plaatselijke overheden tot boeren en (volks)tuiniers.

Waar Goulson met eerdere publicaties nog een soort pioniersrol vervulde, biedt Stille aarde nauwelijks nieuws of nieuwe inzichten voor wie weleens een krant of natuurboek leest. Maar dat is deels ook weer aan Goulson toe te schrijven, want zijn hommelboek leidde tot een golfje aan insectenboeken – uitgevers zijn nu eenmaal trendvolgers.

In dit geval is zijn verdienste dat hij het allemaal wederom glashelder opschrijft, toegankelijk voor iedereen. En dat hij zo mogelijk alsnog ogen opent die gesloten waren. In de stille hoop dat het op aarde nog lang zal gonzen en zoemen.

Dave Goulson, 'Stille aarde. Hoe we de insecten van de ondergang kunnen redden', Atlas Contact, 398 p., 24,99 euro. Beeld rv
Dave Goulson, 'Stille aarde. Hoe we de insecten van de ondergang kunnen redden', Atlas Contact, 398 p., 24,99 euro.Beeld rv
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234