Donderdag 21/10/2021

AchtergrondMusical

De filmmusical is terug, met relevante verhalen over de wereld van nu

 In the Heights. Beeld
In the Heights.

Komt er een nieuwe ‘golden age’ voor de filmmusical? De komende maanden wordt er volop gedanst en gezongen in de bioscoop, zoals in de inclusieve latinomusical In the Heights.

Een uitpuilende nachtclub vol dansende jongeren. Een New Yorkse avenue waar geen auto meer kan rijden omdat er buurtgenoten dansen op salsamuziek. Een groep badgasten in een openluchtzwembad, synchroon bewegend in een spetterende choreografie. De filmmusical In the Heights zit vol met dit soort uitbundige taferelen, en wordt in de Verenigde Staten omschreven als de ‘perfecte zomerfilm’. Met de blik van nu is de in 2019 opgenomen film ook een ideale ‘postvaccinatiefilm’, met al die intensieve sociale contacten – grote familiediners, hutjemutje op elkaar leven, losgaan in de club. Een lofzang op alles wat het afgelopen jaar uit den boze was.

In the Heights is niet de enige filmmusical die in 2021 in de bioscopen wordt uitgebracht. Het genre maakt dit jaar een opvallende opleving door, met wel zes premières (zie kader). Dat is weleens anders geweest in de 21ste eeuw, waarin er vaak maar één of twee filmmusicals per jaar verschenen. Musicals voor volwassenen was Hollywood toch een beetje als hobbyisme gaan zien, met slechts een handjevol echt geslaagde en succesvolle exemplaren. Denk aan het extravagante Moulin Rouge! van Baz Luhrmann (2001), de Oscar-winnaar Chicago (2002) en Tim Burtons zwartkomische Sweeney Todd: The Demon Barber of Fleet Street (2007). En dan was er in 2016 natuurlijk La La Land, de romantische ode van Damien Chazelle aan het gouden tijdperk van de Hollywoodmusical in de jaren veertig en vijftig van de 20ste eeuw.

Filmmusicals komen en gaan en zullen altijd gemaakt blijven worden, maar Jon M. Chu, de regisseur van In the Heights, ziet wel dat er op het moment verschillende factoren samenkomen. “Musicals zijn duur om te maken,” zegt Chu via een Zoom-verbinding vanuit Los Angeles, “maar ik denk dat de Hollywoodstudio’s ze interessant vinden omdat je mensen ermee naar de bioscoop kunt lokken. Voor bioscopen is het tegenwoordig belangrijk een ervaring te kunnen bieden, een evenement. Het musicalgenre voldoet aan die eisen. Dit soort films moet je beleven in een grote zaal, met andere mensen om je heen.”

Jon M. Chu (41) zet zich als filmmaker in voor meer diversiteit en representatie van minderheden in Hollywood. Dat deed hij met Aziatisch-Amerikaanse acteurs in de romantische komedie Crazy Rich Asians (2018) en nu met Latijns-Amerikaanse acteurs voor In the Heights. Hij merkt dat er een verschuiving gaande is. “Ik zie dat een nieuwe generatie is opgestaan van muzikanten en musicalschrijvers, mensen die iets nieuws te vertellen hebben met hun muziek. Er zijn nieuwe stemmen aan de macht gekomen, en die stemmen gaan de komende tijd bepalen hoe filmmusicals eruitzien, klinken en aanvoelen.”

Jon M. Chu (41), regisseur van In the Heights. Beeld Getty Images
Jon M. Chu (41), regisseur van In the Heights.Beeld Getty Images

Vaandeldrager van die nieuwe generatie musicalmakers is Lin-Manuel Miranda (41), die in 2015 een megahit voortbracht met Hamilton, zijn rapmusical over het ontstaan van de VS in de achttiende eeuw. Door hiphop en popmuziek te gebruiken wist Miranda musicals weer eigentijds, zelfs een beetje hip te maken en daarmee veel jongeren te bereiken. Voor Hamilton had Miranda in 2008 al succes op Broadway met zijn debuutmusical In the Heights. Een kleurrijke voorstelling over het dagelijks leven in Washington Heights, de New Yorkse buurt (in het noordelijke puntje van Manhattan) waar Miranda, zoon van Puerto Ricaanse ouders, opgroeide tussen de vele migranten uit het Caribisch gebied.

‘De straten zijn gevuld met muziek’ wordt gezegd over deze buurt, en de show zit dan ook vol met salsa, merengue, r&b en hiphop, met veel grote dansscènes. Ondertussen is er ook nog een verhaal rond de thema’s van het zorgen voor je gemeenschap en het vinden van je thuis. Centraal staat de sympathieke buurtwinkeleigenaar Usnavi, die zijn woonblok bedreigd ziet worden door gentrificatie en sterk overweegt om terug te verhuizen naar de Dominicaanse Republiek.

Bloeiperiode op Broadway

De huidige musicalgolf is voor een groot deel te danken aan de extreem productieve Miranda, maar hij is niet de enige die ervoor zorgde dat musicals diverser en eigentijdser zijn geworden. In zijn kielzog brak onder anderen het songschrijversduo Benj Pasek en Justin Paul door met Dear Evan Hansen (2016), een muzikaal familiedrama over de effecten van sociale media, en singer-songwriter Anaïs Mitchell, die in het sfeerrijke Hadestown (2019) de Griekse mythe van Orpheus en Eurydice vertelt met folk- en jazzmuziek.

Het maakte allemaal deel uit van de bloeiperiode op Broadway, de New Yorkse buurt waar normaliter 41 grote theaters dagelijks voorstellingen op hoog niveau vertonen. Totdat corona het theater platlegde (pas in september zullen de shows terugkeren), werden er elk opeenvolgend jaar bezoekersrecords verbroken. Broadway is een hoeksteen van het toerisme in New York, en met zo veel succes komen vanzelf ook de filmbazen uit Hollywood langs om te shoppen.

 In the Heights. Beeld filmbeeld
In the Heights.Beeld filmbeeld

Het mooie aan de nieuwe generatie musicalmakers is dat zij weliswaar nieuwe muziekstijlen gebruiken, maar ook stevig verankerd zijn in de Amerikaanse musicaltraditie. Regisseur Jon M. Chu, die volgend jaar ook de Broadway-blockbuster Wicked zal gaan verfilmen, is van kinds af aan liefhebber. “Ik houd van de klassiekers: Singin’ in the Rain, Meet Me in St. Louis, West Side Story, Grease. Ik groeide ook op tijdens de hoogtijdagen van de videoclip in de jaren negentig, met de clips van Michael Jackson. Muziek en dans hebben voor mij altijd heel natuurlijk aangevoeld, het was een deel van mijn opvoeding. Ik zie het ook aan de dansers met wie ik werk: beweging is voor hen geen ‘performance’, maar het is een natuurlijke manier om hun verhaal te vertellen. In de wereld van nu, waarin racisme en mensen in hokjes stoppen een grote rol spelen en woorden soms tekort schieten, zijn dans en beweging voor mij een taal die mensen kan verbinden.”

Chu verwerkte diverse hommages aan de klassieke Hollywoodmusicals in In the Heights. Zo is er een groot dansnummer in een openluchtzwembad, waar de caleidoscopische patronen die de zwemmers vormen een verwijzing zijn naar de choreografieën van filmmaker Busby Berkeley en naar de ‘aquamusicals’ met zwemmer Esther Williams. Maar dan wel met moderne twist, aldus Chu: “We wilden het doen met alle mogelijke huidskleuren, alle mogelijke lichaamsvormen en leeftijden. De zwemkleding hoefde niet bij elkaar te passen, er zijn mensen met tatoeages en piercings en verschillende haarkleuren. Het moest niet alleen een fantasie zijn, maar een uitbarsting van vreugde en feest die echt in zo’n zwembad zou kunnen plaatsvinden.”

Geheim?

Wat is nu het geheim van een goede filmmusical? De filmgeschiedenis heeft al vaak genoeg bewezen dat een goede theatershow niet direct een goede film oplevert –- denk bijvoorbeeld aan de recente megaflop Cats (2019). Op de persconferentie van In the Heights begin juni hoeft schrijver/componist Lin-Manuel Miranda niet lang over deze vraag na te denken: “De filmmusicals die ik goed vind zijn vaak geen een-op-eenbewerkingen van de theaterversie. Een van mijn favoriete filmmusicals is Cabaret uit 1972. Regisseur Bob Fosse heeft toen een enorme artistieke vrijheid genomen. Het resultaat was een veel meer geconcentreerde, uitgediepte versie van de belangrijkste thema’s uit de oorspronkelijke voorstelling.”

In the heights Beeld Warner Bros
In the heightsBeeld Warner Bros

Een van de spektakelstukken uit In the Heights is een scène tegen het einde van de film, waarin een groot appartementencomplex 90 graden kantelt en de verliefde Benny en Nina kunnen dansen op de muur. Regisseur Chu: “Dat is geïnspireerd door Royal Wedding (1951), de filmklassieker waarin Fred Astaire plots op de muur en daarna op het plafond begint te dansen. Ik vond die scène altijd fantastisch, maar vroeg me ook af wat er zou gebeuren als je dat ergens buiten zou doen. Het idee ontstond om de gevel van een flatgebouw te kantelen en er een dansvloer van te maken voor twee geliefden. Wat gebeurt er als de wetten van de zwaartekracht wegvallen?”

Musicals staan bekend om hun droomsequenties waarin het alledaagse realisme wordt losgelaten. Om daarin te overtuigen moet je volgens Chu een nauwkeurige afweging maken. “Ik vind dat je het echt moet verdienen bij de kijker om zo’n stap te kunnen maken. Zo’n kantelend gebouw moet je bijvoorbeeld niet al in het begin van de film doen. Dan hadden mensen het niet gepikt. Bij een musical slaat de bullshitmeter van de kijker nog eerder uit dan bij andere filmgenres, omdat je steeds zegt: ik ga je nu meenemen in een liedje, maar we zitten nog steeds in dezelfde wereld, blijf erbij. Dus je moet eerst het vertrouwen winnen om de toeschouwer daarin mee te kunnen nemen.”

In The Heights is vanaf woensdag in de cinema.

De zes filmmusicals van 2021

In the Heights

Groots opgezette verfilming van de debuutmusical van Lin-Manuel Miranda (Hamilton) over zijn jeugd in de New Yorkse wijk Washington Heights. De markante buurtbewoners, met voorop winkeleigenaar Usnavi (Anthony Ramos), maken er een feestelijk ‘carnaval del barrio’ van, ondanks obstakels als gentrificatie, een stroomstoring en een vermist loterijticket.

Everybody’s Talking About Jamie

Succesvolle Britse musical over de 16-jarige Jamie New (Max Harwood), die opgroeit in het Noord-Engelse Sheffield en vastberaden is in zijn wens een drag queen te worden. De stoere jongens in zijn klas pesten hem, maar Jamie krijgt steun van moslimmeisje Pritti.

Dear Evan Hansen

Intiem muzikaal drama over opgroeien, familie en sociale media. De sociaal onhandige tiener Evan Hansen gaat viraal als hij een leugen de wereld in helpt over zijn vriendschap met een klasgenoot die zelfmoord pleegde.

Annette

Een vreemde eend in de bijt, maar het lijkt erop dat de Franse arthouseregisseur Leos Carax (Holy Motors) óók een musical heeft gemaakt. Annette is de openingsfilm van het Filmfestival van Cannes en gaat over het huwelijk van een stand-upcomedian (Adam Driver) en een operazangeres (Marion Cotillard). Ze krijgen een dochtertje met een bijzondere gave.

Tick, Tick… Boom

Voor zijn regiedebuut koos Lin-Manuel Miranda niet voor eigen werk, maar voor een favoriet uit de jaren negentig: Tick, Tick… Boom is de musical die de vroeg overleden componist Jonathan Larson schreef vóór zijn grote succes Rent.

West Side Story

Zestig jaar na de filmklassieker uit 1961 brengt regisseur Steven Spielberg een nieuwe verfilming van de musical West Side Story. Het belooft een vrij getrouwe verfilming te worden, waarin Spielberg en scenarist Tony Kushner het verhaal over de geliefden van rivaliserende gangs netjes intact laten.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234