Zondag 02/10/2022

AchtergrondVrijwilligers

De voetbalploeg die komt tappen is niet overal nog een zekerheid

null Beeld Gladiolen
Beeld Gladiolen

Geen festivalzomer zonder duizenden vrijwilligers. Alleen zijn die post-corona ook moeilijker te vinden. Vele organisatoren zonder werkvolk zitten met de handen in het haar en in Dranouter dreigde men door een tekort zelfs even minder tickets te moeten verkopen. ‘Het vraagt tijd om alles opnieuw op te starten.’

Jasper Van Loy

Eind vorige maand maakte de organisatie van Dranouter bekend dat ze zesduizend dagtickets minder zou verkopen dan gepland. De verklaring? Honderd vrijwilligers te weinig om het festival aan volle capaciteit te laten draaien. De noodkreet werd duidelijk gehoord en even later volgde het bericht dat de nodige helpende handen gevonden waren en dat dus alle kaarten weer in verkoop gingen.

Voor de buitenstaander moet het raar hebben geleken dat net Dranouter in de problemen kwam. Het traditiefestival draait al sinds de eerste editie in 1975 grotendeels op vrijwilligers, ook toen grote kanonnen als Nick Cave en Lou Reed naar West-Vlaanderen kwamen. Toch had de festivalorganisatie zich al voorbereid op een moeilijke zoektocht. “In 2019 stonden hier 1000 vrijwilligers, dit jaar hadden we het zo georganiseerd dat we het met 850 man zouden kunnen redden. Maar ook die komen dus niet zomaar aangelopen”, zegt Sofie Pauwels van Dranouter.

Volgens Pauwels is er geen grote verklaring voor de vele afwezigheden. “Elke vrijwilliger heeft zo zijn reden om een jaartje over te slaan. Sommigen hebben de afgelopen twee jaar kinderen gekregen, anderen willen ook zelf eens naar een festival gaan.”

Tot nu toe is Dranouter, dat vrijdag start, het enige bekende festival dat dreigde te moeten krimpen door een vrijwilligerstekort, maar dat betekent niet dat andere organisatoren hun equipe in een vingerknip weer bij elkaar krijgen. Bij Genk on Stage vroegen ze twee weken voor het festival nog om vrijwilligers en het Kempense punkfestival Kaiser Fest, dat vorig weekend plaatsvond, deed enkele weken vooraf nog een oproep.

Dansend bier

De organisatoren van Gladiolen, dat begin juli plaatsvond, zochten tot op de laatste dag naar vrijwilligers. “Nochtans werken zij voor verenigingen en leveren hun inspanningen een mooie som voor de clubkas op”, zegt Kristof Geens van Gladiolen. “Ik heb onze fotografen gevraagd om mooie beelden van alle helpers te schieten. Die kunnen we volgend jaar gebruiken om nieuwe vrijwilligers te vinden.”

Niet overal is het krabben. Timothy Heyninck van de Lokerse Feesten vreesde een moeilijke zoektocht, maar die ging “tegen de verwachtingen in vlotjes”. Linkerwoofer en Rock Zottegem lieten aan Het Laatste Nieuws weten dat ze meer helpende handen kregen dan voor de coronacrisis en ook Pukkelpop vindt volgens woordvoerder Frederik Luyten vlot vrijwilligers, net als Tomorrowland. Daar werden vrijwilligers trouwens enkel ingeschakeld om het festivalterrein schoon te houden en voor de camping. “Aan de toog schakelen we interims in met horeca-ervaring, omdat we de lat qua bediening echt wel hoog leggen”, zegt woordvoerder Debby Wilmsen. Ook CORE, het gezamenlijke festival van Tomorrowland en Rock Werchter, en het al even nieuwe Live Is Live doen niet of nauwelijks een beroep op vrijwilligers.

Ook het Cactusfestival in Brugge vond vlot vrijwilligers. Meer zelfs, coördinator Felix Van De Loock kon niet alle gegadigden een plaatsje geven. “In totaal hebben we 750 helpende handen gevonden, en die gaan tot vrij hoog in de organisatie. Ook de mensen die verantwoordelijk zijn voor de bar zijn bijvoorbeeld vrijwilligers”, vertelt hij. “Ik was op voorhand ook bang dat we na corona niet genoeg vrijwilligers zouden vinden, maar alle vaste gezichten zijn er weer bij. Daar ben ik blij mee: het houdt het festival geworteld in Brugge.”

Medewerker Eveline, die alweer voor het achtste jaar te vinden was achter wat in Cactustermen de ‘korte bar’ heet, beaamt. “Ik werkte ook mee tijdens de coronaconcerten in de Cactus Club en voelde een enorme drive onder de andere vrijwilligers om weer aan het festival te beginnen. Met hen praat ik soms nog steeds over die ene keer dat Goose zoveel sfeer maakte dat de pintjes mee stonden te dansen op de toog.”

Bart Parmentier van Inter, de organisatie die onder meer festivals toegankelijk maakt voor mensen met een beperking, drukt zich genuanceerd uit. “Mensen blijven zich engageren, maar ik zou liegen als ik zeg dat er geen uitdagingen zijn. We hebben niet minder vrijwilligers, maar er zijn meer festivals. We hebben nog nooit een festivalorganisatie moeten teleurstellen omdat we te weinig vrijwilligers hadden, maar we kunnen niet zomaar elke last minute vraag nog aannemen.”

Dodentocht

Een dag na het eerste, slechte nieuwsbericht van Dranouter, zit ik in de backstage van Rock Werchter met Linda, Wim en Ronny. Ze blazen net als de andere vrijwilligers uit in de befaamde boterhammentent, waar vrijwilligers van ‘s ochtends tot ‘s avonds vers gesmeerd brood van houten kampeertafels grissen en er altijd een beker soep bij kunnen krijgen. Ze draaien shifts in The Barn voor de kas van voetbalclub KFC Eendracht Stevoort. “Geen idee hoeveel het is, maar na een paar jaar konden ze er een kunstgrasveld mee aanleggen.” Wim kijkt verbaasd als ik hem zeg dat Dranouter geen vrijwilligers vindt. “Mochten ze Steevoort geen geld geven en ons toch vragen om te gaan helpen, dan stond ik hier weer. Eigenlijk is dit niet echt werken. Je kijkt goed rond, beantwoordt vragen van de festivalgangers en als je geluk hebt, ontmoet je iemand in de backstage. Zo heb ik eens even gepraat met de zanger van Rise Against.”

“Aan de bar hebben we ook gestaan”, vult Ronny aan. “Dáár is het pas werken. Maar je kunt er ook heerlijk zeveren met de festivalgangers. De eerste keer heb je prijs natuurlijk, dan zijn ze met hun bier weg nog voor je een bonnetje hebt kunnen vragen. Dat heb je een keer voor, en dan nooit meer.” Als er vaste vrijwilligers nu de brui aan geven, zijn daar ook Linda’s, Wim’s en Ronny’s bij, mensen die weten dat je eerst het bonnetje moet aannemen en gebakken ui in een hamburgerbroodje kunnen mikken met de ogen dicht.

Wie af en toe naar de regiopagina’s van een krantensite surft, weet dat ook andere, kleinere evenementen minder makkelijk vrijwilligers vinden. Van de braderie in Wevelgem over de kermis in Meer tot zelfs de befaamde Dodentocht in Bornem, overal is het vechten om helpende handen. Eva Hambach van het Vlaams Steunpunt voor Vrijwilligerswerk heeft geen cijfers bij de hand over mogelijke tekorten, maar stelt dezelfde trend vast.

“Wij geven regelmatig sessies over hoe je vrijwilligers rekruteert en die zitten toch weer vol”, vertelt Hambach. “Na drie jaar zonder festivals, bestaat de kans dat oudere vrijwilligers de fakkel willen doorgeven. Ook andere mensen vinden het ineens te stresserend. De verenigingen, die de motor van veel festivals vormen, hebben ook hun interne werking lang moeten stilleggen en het vraagt tijd om die opnieuw op te starten. Of ze kiezen ervoor om eerst het leven in hun straat of wijk te herstellen: het aantal aanvragen die wij krijgen voor een gratis vrijwilligersverzekering om feestjes en buurtbarbecues te ondersteunen, is na een logische val tijdens de pandemie weer enorm gestegen.”

Kunstgrasveld

Als Hambach het over de verenigingen heeft, heeft ze het onder meer over de Centrumharmonie in Geel. Het amateurorkest begon een dikke tien jaar geleden het festivalterrein van Reggae Geel proper te houden om een centje bij te verdienen. Intussen zijn ze ook aan de slag op Graspop, Tomorrowland en Pukkelpop. Coördinator Guy Peeters hoort naar eigen zeggen van anderen dat ze moeilijker helpers vinden, maar zelf krijgt hij nog met gemak honderden mensen op de been.

“Bij sommige orkesten zijn er leden afgevallen, maar niet bij ons. Vermoedelijk omdat we tijdens corona er alles aan hebben gedaan om toch nog samen te komen. Als de draaiboeken van de regering aanraadden om met 25 man te repeteren, hebben we dat ook effectief gedaan, in verschillende shiften. Dan is de stap naar een volledige werking niet zo groot meer. Van Tomorrowland kregen we onlangs de vraag om nog extra vrijwilligers te leveren voor de opbouw, maar dat hebben we geweigerd. Ooit stopt het. Je mag je mensen ook niet overbevragen.”

Solide organisaties die de afgelopen jaren zijn blijven investeren in de banden met hun vrijwilligers en sympathisanten zijn in het voordeel, zegt ook Eva Hambach van het Vlaams Steunpunt Vrijwilligerswerk. “Na de eerste lockdown organiseerden we online seminaries voor organisaties en lokale besturen. Veel van hen gaven toen al aan dat het niet evident was om het contact met hun vrijwilligers te onderhouden. Nu alles weer mag en die helpers weer nodig zijn, zie je daar het mentale effect van.”

Bij Dranouter hebben ze in elk geval een opkikker gekregen van de vele nieuwe vrijwilligers. Sofie Pauwels denkt dat het probleem volgend jaar niet meer zal opduiken. “Nu is iedereen in de war met al die uitgestelde evenementen, maar zodra alles weer in een vast ritme komt, duiken de vrijwilligers van altijd weer op.”

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234