Donderdag 11/08/2022
Katia Krafft in een aluminium pak tijdens een uitbarsting van de Krafla-vulkaan in IJsland.

AchtergrondFilm

De vurige passie van een man en een vrouw voor vulkanen: antropologe brengt met ‘Fire of Love’ een ode aan vulkanologen

Katia Krafft in een aluminium pak tijdens een uitbarsting van de Krafla-vulkaan in IJsland.Beeld Image'Est

Het Franse koppel Maurice en Katia Krafft had een brandende obsessie en verzengende liefde, voor elkaar, en voor vulkanen. Een obsessie die hen uiteindelijk ook fataal werd. In de bijzondere documentaire Fire of Love portretteert de Amerikaanse Sara Dosa het koppel vulkanologen.

Christophe Verbiest

“Een vulkaan is tegelijk een scheppende en een vernietigende kracht.” Regisseur Sara Dosa zegt het met veel ontzag voor het natuurverschijnsel, maar evenzeer voor vulkanologen. Twee van hen staan centraal in haar nieuwe documentaire Fire of Love.

“Ik heb voor het eerst over Katia en Maurice Krafft gehoord toen ik voor mijn vorige film The Seer and the Unseen op zoek ging naar archiefbeelden van vulkaanuitbarstingen op IJsland. Ik was meteen gefascineerd door de spectaculaire beelden die de Kraffts van vulkanen gefilmd hebben. Het idee om een docu over hen te maken is pas ontstaan toen ik meer over hen te weten kwam. Hun relatie was een liefdesdriehoek, met vulkanen als de derde partner.”

Aan het begin van de film zitten beelden van het echtpaar in 1991, op de Japanse vulkaan Unzen. “Morgen wordt het hun laatste dag”, zegt de voice-over. Als toeschouwer weet je dus meteen dat de twee al lang overleden zijn. Dosa verklaart: “Daar had ik verschillende redenen voor. Zo wordt hun dood minder opzienbarend. Je ziet hen de hele film in hachelijke situaties. Je vraagt je dan onwillekeurig af of ze het overleven. Dat stemmetje wilde ik uit het hoofd van de toeschouwer bannen. Ik wil dat de kijker zich focust op hun leven vol liefde en wetenschappelijke avonturen. Daarnaast is het ook een film over tijd: een vluchtig mensenleven versus de bovenmatige geologische tijdsschalen.”

Dosa, die om zich in te leven vorige zomer op IJsland de actieve Fagradalsfjall-vulkaan beklom, noemt de Kraffts dapper. Bij sommige scènes vraag je je af of roekeloos niet adequater is? “Ik wil geen oordeel vellen, maar het is inderdaad een dunne lijn. Soms trokken ze zich niets aan van een doorgangsverbod of veiligheidsbarrières. Anderzijds: dit is wat hun leven betekenis heeft gegeven, ze hebben er bewust voor gekozen. Niet dat ze dood wilden, ze hielden intens van het leven dat ze leidden. Alleen: om dat leven te kunnen leiden hadden ze zich verzoend met het idee dat de dood altijd om de hoek loerde.”

Thematisch sluit Fire of Love naadloos aan bij twee oudere films van Dosa, die van opleiding antropologe is: The Last Season (over paddenstoelenzoekers) en The Seer and the Unseen (over een IJslandse zieneres die met natuurgeesten communiceert). Telkens staat de relatie tussen mens en natuur centraal.

“Het boeit me enorm hoe mensen betekenis geven aan de natuur. Ik ben vooral geïnteresseerd in mensen die geen helden lijken maar het toch zijn of een unieke kijk bezitten op de wereld. Dat geldt voor de hoofdrolspelers in al mijn films, al zijn Katia en Maurice het culminatiepunt, zoals hun films tonen.”

Kronkelpaden

Inderdaad hún films. Vormelijk houdt Fire of Love voor Dosa een radicale koerswijziging in. Het is haar eerste film die zo goed als volledig gebaseerd is op bestaand beeldmateriaal dat opnieuw gebruikt wordt. Dat komt grotendeels uit het archief van de Kraffts. Die aanpak contrasteert sterk met de twee andere bovenvermelde films.

“Dat zijn fly-on-the-walldocumentaires. De personen die ik daarin portretteer zie ik als mijn medefilmmakers. Ik vertel hun verhaal samen met hen. Voor mij begint alles met luisteren: wat zeggen of verzwijgen ze? Wat vertelt hun lichaamstaal?”

Dit keer was Dosa nog meer geïnteresseerd in de personages. “Ik heb zoveel vragen voor Katia en Maurice. Ik heb met familieleden, vrienden en oud-collega’s gepraat, maar dat is niet hetzelfde. Er zat niets anders op dan dat gemis als een element van het verhaal te gebruiken. Uiteindelijk is dit een film over het onbekende: de verborgen geheimen van vulkanen en de ondoorgrondelijke kronkelpaden van de liefde. Fire of Love was esthetisch ook een grote sprong in het onbekende. Het is mijn eerste foundfootagefilm. Aanvankelijk intimiderend, maar gaandeweg heb ik mijn draai gevonden. Ik denk zelfs dat de manier waarop mijn monteurs en ik het beeldmateriaal doorploegd hebben te vergelijken is met de werkwijze van geologen.”

Ook nieuw voor Dosa: de verteltekst die door de film verweven zit. “Eerst wilde ik uitsluitend de stemmen van Katia en Maurice gebruiken, maar dan had ik nooit hun bijzondere relatie en hun kijk op vulkanen ten volle kunnen duiden.” Zelf de voice-overtekst lezen zag Dosa niet zitten (“dat is meer iets voor een heel persoonlijke film, ik ben trouwens doodverlegen”).

Dus klopte ze aan bij auteur, regisseur (Kajillionaire) en beeldend kunstenares Miranda July, wier stem de film een weemoedige toets verleent. Dosa slaat de handen voor het hart. “Ik ben zo gelukkig dat te horen, want dat was mijn doel. Miranda kan tegelijk weemoed, kwetsbaarheid, nieuwsgierigheid en sterkte oproepen, gevoelens die ik met Fire of Love wilde losmaken.”

Een project dat Dosa twee jaar geleden in Siberië wilde filmen zal ze wegens de afgetakelde relaties met Rusland voorlopig niet kunnen hervatten. Een documentaire over de internationale datumgrens is een waardig alternatief. Al is het ook mogelijk dat ze zich op fictie stort.

“Een documentaire construeren vind ik nog altijd dolletjes, maar het schrijven aan de voice-overtekst van Fire of Love heeft mijn creativiteit aangevuurd. Dat heeft me aan het denken gezet. Dus misschien schrijf ik wel een scenario. Ik merk wel wat de toekomst in petto heeft.”

Fire of Love loopt nu in de bioscoop.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234