Zaterdag 02/07/2022

Kindertheater

Een kerstcadeautje en een gemiste kans: dit zijn de twee theaterstukken voor het gezin deze vakantie

‘Karst mist kerst’. Beeld Kurt Van der Elst
‘Karst mist kerst’.Beeld Kurt Van der Elst

Het leven vieren – dat is wat de eindejaarsproducties Craquelé (Studio Orka) en Karst viert kerst (HETPALEIS) allebei beogen te doen. Met sterk uiteenlopend resultaat.

Evelyne Coussens

Een jaar geleden overleed acteur Marc Van Eeghem. Hij zou een rol spelen in Karst mist kerst (★★☆☆☆), de eindejaarsproductie van HETPALEIS, maar de dood besliste anders. De ploeg, met grootheden als Jan Decleir en Peter Van den Begin in de rangen, maakte daarop van Van Eeghems verdwijnen de inzet van hun show. Een eindejaarsspektakel voor jonge kinderen, met de dood als thema? Het klinkt als een kerstkalkoen op een begrafenis: niet meteen wat je verwacht. Net omwille daarvan had Karst mist kerst een subversief bastaardje kunnen zijn, een dodenmars in het glitterjasje van de revue. Maar die kans wordt niet benut. De spreidstand tussen format en inzet is te groot en het resultaat is een halffabrikaat: noch mossel, noch vis.

‘Karst mist kerst’. Beeld Kurt Van der Elst
‘Karst mist kerst’.Beeld Kurt Van der Elst

De intro is nochtans mooi: een orkestje onder leiding van Peter Van den Begin staat te popelen om in te zetten. Eindelijk mogen ze: Nico Sturm laat zich gaan op percussie, Jan Decleir wacht roodaangelopen op zijn moment de gloire met de cimbalen, tot er een stilte valt: solo van de verdwenen makker, wiens stem enkel nog klinkt in de verbeelding. Dàt is drama, alleen zullen naderhand nog weinig scènes dat niveau halen. De revue is Van den Begins habitat, maar de opeenvolging van korte acts verhult ook veel – een gebrek aan speelbaar materiaal, bijvoorbeeld. Aan glittergordijnen, dansende kindertjes van de Koninklijke Balletschool en schimmenspel dan weer géén tekort. Ballet, magie en een vleugje erotiek wisselen elkaar af, al kan je je afvragen of de topoi van het format nog rechtvaardigen dat een diep gedecolleteerde Sanne Samina Hanssen zich het kleed van het lijf laat rukken om – oepsie oepsie – in badkostuum te kijk te staan. We hadden, alle Risjaar Dreis terzijde, toch echt wel iets geleerd van #MeToo, dacht ik.

‘Karst mist kerst’. Beeld Kurt Van der Elst
‘Karst mist kerst’.Beeld Kurt Van der Elst

Tussen de vereisten van het genre door zie je de ploeg worstelen om diepgang te pakken. Maar praatscènes rond ‘Wat is de dood’ of ‘Wat doe je als je verdrietig bent’ vallen zo plat als een vijg, want in dat soort bovenop-gefilosofeer moet je geen tragiek zoeken. Veel geestiger én schrijnender is de verschijning van een halfnaakt ‘kindeken’ Jan Decleir, die hulpeloos dobberend in een reddingsboot zichzelf ironiseert: “Ik ben een eenzaam kind/Een kind dat lang geleden/zijn houdbaarheidsdatum heeft overschreden.” In zo’n scène toont de revue zijn vileine, dubbele gezicht, hier lacht de potsenmaker in het aangezicht van de dood – maar daarmee is Karst mist kerst meteen ook zijn hoogtepunt voorbij. Met dank aan Decleir, die overigens over de hele lijn uitblinkt in zelfspot en bovendien de p-taal beheerst, check dàt bij uw kinderen.

‘Craquelé’. Beeld Phile Deprez
‘Craquelé’.Beeld Phile Deprez

Ook in de Studio Orka-productie Craquelé (★★★★☆) gaat het over het grijpen van het volle leven voor het te laat is. Niet eerder waagde Orka zich aan een epische, historische schildering over de generaties heen, waarin – zoals steeds – het conflict tussen de veiligheid van een vertrouwde abri en de risicovolle sprong naar de grote wereld centraal staat. Het verhaal doet denken aan Alessandro Baricco’s Novecento (1994), waarin een vondeling zijn hele leven doorbrengt in het ruim van een oceaanstomer. In Craquelé vindt René (Robrecht Vanden Thoren), de zoon van grafdelver Nestor (Dominique Van Malder), een boreling in de preekstoel van de kerk – we schrijven september 1945, de woelige weken na de bevrijding. Het jongetje (Titus De Voogdt) krijgt de naam Dinsdag en betrekt een kamertje boven het orgel, wat de acrobatische De Voogdt de kans biedt om het publiek te verbazen met bloedstollende capriolen in de nok van de Gentse Sint-Barbarakerk.

Dinsdag zal in retrospectief de verteller zijn van de grootse kleine verhalen die zich in zijn gemeenschap afspelen. Verteller én toeschouwer, want zelf lijkt hij op een volstrekt passieve manier dat leven te ondergaan, zich verschuilend onder de spanten van de kerk. Intussen maakt René andere keuzes. Het contact met de bevrijders heeft zijn wereld groter gemaakt en hem de vleugels gegeven om zijn roeping te volgen. Via secuur gekozen details in kostuums en rekwisieten voert Orka ons doorheen de jaren 1960 en 1970 tot aan het startpunt van de voorstelling: de begrafenis van Nestor, hier en nu, vandaag.

‘Craquelé’. Beeld Phile Deprez
‘Craquelé’.Beeld Phile Deprez

De verhaallijnen waarop Craquelé drijft zijn gekende verhalen over de zoektocht naar identiteit, over de strijd tussen vaders en zonen en over niet-uitgesproken liefdes, maar de ploeg van Orka schildert ze in warme, diepglanzende kleuren, met een precieze tekst vol volks-poëtische beeldspraak en met een verfijnd acteerspel dat humoristisch maar nergens kluchtig is. Ook de interventies van het koor en de kindacteurs zijn met zorg gecast – een zeldzaamheid.

Eén klein euvel ontsiert Craquelé, opnieuw, want Studio Orka blijft er maar in volharden om in de laatste tien minuten de plot strak te trekken met de opheldering van elk mogelijk raadsel. Onnodig: we hebben ons twee uur lang geen moment afgevraagd wie de moeder was van Dinsdag en of René zich nog ooit met zijn vader zou verzoenen. Omdat het daar in Craquelé niet om gaat. Het gaat erom dat sommige mensen hun hele leven langs elkaar heenschampen zonder dat ze de moed hebben om elkaar vast te grijpen, dat er harten zijn die veel te lang op slot zitten en dat verloren tijd nooit terug te vorderen is.

Je leest het bij Baricco, je ziet het in series als La meglio gioventù en Studio Orka vertaalt die levenswijsheid nu met humor en mededogen naar een herkenbaar Vlaamse context. Daarmee is Craquelé een cadeautje aan het publiek, alweer.

Karst mist kerst, nog tot 20/1 in HETPALEIS, Antwerpen. hetpaleis.be. Craquelé, nog tot begin maart in Gent, Antwerpen en Brussel. studio-orka.be

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234