Donderdag 06/10/2022

Een kerstmenu zonder jingle bells

null Beeld AP
Beeld AP

Kerstmis, tot daar aan toe. Maar kan het ook zonder stroperige muzak, misselijkmakende kerstballads en de 'André Rieu Christmas medley'? Het antwoord is ja. Ja, dat kan, als je bijvoorbeeld dit muzikaal viergangenmenu volgt.

Jeroen de Preter

Aperitief: King's College Choir
Kerst is traditie, dus laat ons Brits beginnen. Naar jaarlijkse gewoonte halen we de fonoplaat 'Carols from King's' van onder het stof. Op deze plaat staan kerstliederen die al sinds kerstavond 1918 jaarlijks gezongen worden door het vermaarde, meer dan 500 jaar oude King's College-koor uit Cambridge. Het King's College-koor is een ensemble dat zowel uit studenten als knapen bestaat en in de vermaarde King's College Chapel zijn thuishaven weet.

Het programma van hun jaarlijkse kerstconcert verschilt van jaar tot jaar, maar niet het openingslied, 'Once in Royal David's City'. Luister naar de nog verse knaap, en hoe hij de hemel op aarde zal doen nederdalen. Opnames van het King's Colleges kerstconcert zijn verzameld op plaat of cd. U kunt deze muziek natuurlijk ook voor een paar ponden downloaden, maar het strekt tot aanbeveling om gewoon naar de BBC-radio te luisteren. Die zendt het concert al sinds 1928 op kerstavond uit.

Voorgerecht: Jan De Wilde & Currende
Na de traditionele ouverture is het tijd voor een kleine maar zeer smaakvolle verrassing. We leggen een plaat op die nog maar pas van de persen is gerold, maar klinkt alsof ze er altijd is geweest. Bij de eerste noten denken we: dit moet Bach zijn, of toch zeker een van zijn tijdgenoten. Maar dan horen we een mannenstem. Een bekende mannenstem, die ook bij de niet-liefhebbers van klassieke muziek aan tafel een belletje zal doen rinkelen. Het is de stem van Jan De Wilde. De Wilde nam samen met Currende, het gevierde ensemble onder leiding van Erik Van Nevel, onlangs een plaat op met oude kerstliederen. Zijn de eerste liederen door de massa misschien wat vergeten, dan zal diezelfde massa toch al snel mee fluiten met klassiekers als 'Nu sijt willekome, Jesu, lieven heer', 'Maria die soude naer Bethlehem gaen' of 'Hoe leit dit kindeken hier in de kou!'.

Deze plaat is overigens zeer geschikt om uw gasten iets bij te leren over oude muziek (en tegelijk uw eruditie te etaleren). Laat ons bijvoorbeeld even stilstaan bij het tweede lied op deze plaat, het zo fraai betitelde 'O herders, laet u bocxkens en schaepen'. De melodie van dit lied is bijna dezelfde als die in een lied van Michaël Praetorius, de Duitse componist uit de vroege zeventiende eeuw die tal van bekende, volkse kerstliederen heeft bewerkt.

De bekendste liederen van Praetorius zijn ongetwijfeld 'Es ist ein Ros entsprungen' en 'In dulce Jubilo'. Laatstgenoemd lied hadden we misschien al bij het aperitief horen zingen, door de knapen van King's College uit Cambridge. Een enkeling zal misschien wel denken aan Mike Oldfield, die een wereldhit scoorde met zijn versie van 'In dulce Jubilo'. Die hemeltergende kitschversie ten gehore brengen doen we vandaag beter niet, tenminste als we het beschaafd willen houden.

Hoofdgerecht: Bach, Weihnachtsoratorium
Tijd voor het echte werk. Om in de huiskamer een vredige, wat sacrale sfeer op te roepen grijpen de mensen op kerstavond wel vaker naar de klassieke muziek. Vaak wordt het dan Bach, en niet zelden diens Matthäus-Passion. Vader, vergeef het hen, want ze weten niet wat ze doen. De Matthäus-Passion is uiteraard prachtig, maar het werk verhaalt over het lijden en de wedergeboorte van de christusfiguur. Het is met andere woorden paasmuziek.

Omdat wij op kerstavond ook geen paaslam serveren, kiezen we voor een ander groot werk van Bach. Een voor de hand liggende keuze is dan het Weihnachtsoratorium, een gevarieerd, soms uitbundig en dan weer ingetogen meesterwerk dat het hele kerstverhaal vertelt: van de onbevlekte ontvangenis (het koraal 'Wie soll ich dich empfangen', waarvan we de melodie trouwens herkennen uit de Matthäus-Passion) tot aan het bezoek van de drie wijzen aan de kribbe (het bloedstollend mooie 'Ich steh an deiner Krippen hier').

Een even feestelijk alternatief biedt Georg Friedrich Händel, Bachs toen veel populairdere tijdgenoot. Zijn meesterwerk Messiah kent u vast van de onstuimige koorzang 'Hallelujah'. Vandaag echter geen 'Hallelujah', dat uit het tweede deel van de Messiah komt en handelt over het paasverhaal. Beperken wij ons dus tot deel 1: 'For unto us a child is born, unto us a Son is given; and the government shall be upon his shoulder, and His name shall be called: Wonderful, Counsellor, The Mighty God, The Everlasting Father, The Prince of Peace'.

Nagerecht: André Hazes
Het wordt laat, menig glas heeft ondertussen de kelen gesmeerd. Dit is het moment waarop we ons afvragen: waarom zouden we zelf geen kerstlied aanheffen? Enkele bekende kerstliederen zijn eerder, tijdens het aperitief en voorgerecht, al de revue gepasseerd, en zitten zo weer fris in het geheugen. Een piano als begeleiding zou natuurlijk prachtig zijn, maar voor wie thuis geen piano heeft staan: ook een fluit, een viool, ja zelfs een gitaar kan hier onze gezangen ondersteunen.

Als iedereen is uitgezongen en op onze tafel plots de fles cognac is verschenen, mag het stilaan allemaal wat minder hoogstaand. Popmuziek? Waarom ook niet! Maar hou het zelfs op dit nachtelijke uur wat smaakvol. Dus: wél 'Last Christmas' van Wham!, maar geen 'Do they know it's Christmas' van Band Aid. 'Eenzame kerst' van André Hazes is toegestaan. Wie zelf aan het zingen slaat, komt uiteindelijk altijd bij Hazes uit.

Jan De Wilde & Currende, O Kersnacht, schooner dan de daegen, is uit bij EMI.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234