Maandag 27/06/2022

AchtergrondStrips

Erfgename van Guust Flater is zoveelste die dwarsligt: ‘Altijd moeilijk doen, en het gaat ‘nooit om de centen’’

null Beeld RV
Beeld RV

De vreugdekreetjes bij de aankondiging van een nieuw Guust Flater-album waren nog niet koud, of daar was Isabelle Franquin. ‘Illegaal en plagiaat’, noemde ze het, waarna ze prompt uitgeverij Dupuis voor de rechtbank sleepte. Dat erfgenamen van bekende stripauteurs vaak dwarsliggen, is niet nieuw. Het gebeurde ook al bij Lucky Luke en Asterix. Maar wat is hun drijfveer? Is het geld, of toch iets anders?

Geert De Weyer

Het moest hét stripspektakel worden van 2022, maar de douche die erop volgde was akelig koud. Even recapituleren: op 17 maart werd op de kantoren van de Antwerpse Standaard Uitgeverij en tegelijk op het bekende stripfestival van Angoulême opmerkelijk nieuws aangekondigd.

Dertig jaar na zijn laatste stomme stoot zou Guust Flater, Europa’s meest sjofele antiheld, een comeback maken. De Canadese Delaf had al een nieuw album klaar. Eén iemand schoot bij dat nieuws in een colère: Isabelle Franquin. Een nieuwe Guust Flater? Over haar lijk. Ze trok meteen naar de media met de bewering dat haar vader, de Belgische grootmeester André Franquin (1924-1997) voor zijn dood de wens had geuit dat er geen nieuwe albums zouden verschijnen van zijn lievelingsreeks.

In één ruk kondigde ze een geding aan en werd de Brusselse rechtbank van eerste aanleg gevraagd om een dringende en voorlopige opschorting van elke voorpublicatie, reclame of verspreiding van nieuwe strips van Guust Flater. Een flinke optater voor Dupuis. Hun Flater-album zou in oktober verschijnen in een oplage van 1.200.000. Maar of het ook daadwerkelijk verschijnt? Ze hadden het nochtans kunnen weten: in 2011 en 2012 verschenen er twee albums van Gastoon, het neefje van Guust. Ook daarop reageerde Franquins dochter als door een wesp gestoken. De zaak werd in der minne gebeld, waarna er nooit nog Gastoons verschenen.

Lucky Luke

Dat erfgenamen van bekende stripauteurs steeds vaker amok maken, staat vast. Het hoeft ook niet te verwonderen, want vele bekende strips zijn zonder meer melkkoeien. Niet alleen verschijnen ze vaak in monsteroplages wereldwijd, steeds vaker krijgen ze ook nevenreeksen of worden er films of series van gemaakt. Er kan dus grof geld mee verdiend worden. Ook als erfgenaam.

In 1998 gaf de Parijse arrondissementsrechtbank Anne Goscinny, dochter van de in 1977 overleden scenarist René Goscinny (Asterix, Lucky Luke) ongelijk in de klacht die zij eerder had ingediend tegen Morris (1923-2001), de Vlaamse bedenker van Lucky Luke. Sinds 1991 zou hij haar geen auteursrechten meer hebben betaald, terwijl ze die luidens Goscinny’s advocaat moest krijgen tot zelfs zeventig jaar na Morris’ dood. Die laatste beriep zich echter op een contract dat hij met zijn scenarist in 1976 had ondertekend. Daarin werd niet alleen gesteld dat de overlevende het recht kreeg het werk alleen voort te zetten, maar ook dat hij tot vijf jaar na het overlijden van de ander auteursrechten moest betalen. Morris deed echter meer. Uit vriendschap voor de familie betaalde hij nog tien jaar langer, tot 1991.

Anne Goscinny kon die uitspraak echter niet verkroppen en deed Morris een tweede proces aan. “Zij is van mening dat onder meer Rataplan, de domste hond van de Far West, mede gecreëerd werd door Goscinny”, verduidelijkte Morris toen. “Onzin uiteraard, want het is een personage dat ik volledig zelf heb verzonnen.” Morris zei toen al dat Anne “zo’n twintig verschillende processen had aangespannen tegen gewezen auteurs die met haar vader werkten”.

Asterix

Maar het kon nog straffer: Uderzo en zijn eigen dochter Sylvie waren jarenlang verwikkeld in een bikkelharde juridische strijd. Sylvie sprak van “verraad” toen Uderzo zijn Asterix aan uitgeverij Hachette verkocht. Haar daaropvolgende ontslag als algemeen directeur van Albert René, waar Asterix eerst was ondergebracht, leidde tot een eerste rechtszaak tussen vader en dochter. Nadien trachtte ze te verhinderen dat haar vader Asterix na zijn dood zou laten voortzetten. Haar oplossing: hem wilsonbekwaam laten verklaren. Ze zou zo ook een ruim deel van de financiële koek binnenrijven. In 2013 zag Uderzo, toen 86, zich verplicht om haar en zijn schoonzoon voor het gerecht te slepen voor psychologisch geweld. Een jaar later besliste een rechtbank in Versailles dat hij “géén verwarde geest was en in staat was zijn eigen beslissingen te nemen”. Waarna prompt een officieel persbericht werd uitgestuurd dat vanaf dan alles opnieuw koek en ei was ten huize Uderzo.

Kuifje

Misschien is de manier waarop waarop de erven van Kuifje sinds de dood van Hergé (1907-1983) als een kloek over hun kip met de gouden eieren waken wel beter. Al inspireerden net zij volgens kenners de huidige houding van andere erven. Hergés weduwe hield zich na diens dood aan zijn verzoek dat er nooit nieuwe Kuifjes mochten verschijnen, maar bouwde er niettemin – op alle mogelijke andere manieren – een internationaal miljoenenimperium mee uit.

Isabelle Franquin laat echter weten dat geld voor haar geen drijfveer is. Integendeel. Door haar verzet loopt ze een klein fortuin mis. Het is haar alleen te doen om het respecteren van haar vaders wil. Dupuis liet intussen weten dat het oude contract met haar vader glashelder is. De uitspraak volgt in mei.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234