Zaterdag 25/06/2022

AchtergrondGeestelijke gezondheid

Het is zo belangrijk dat De Mol mocht opstappen: ‘Je kunt nooit genoeg rolmodellen hebben die stellen: het is oké om niet oké te zijn’

Een warme knuffel voor ex-mol Philippe na zijn aankondiging. Beeld sbs
Een warme knuffel voor ex-mol Philippe na zijn aankondiging.Beeld sbs

Een rood scherm kwam er niet afgelopen zondag in De Mol, wel een boodschap waar geen overheidscampagne aan kan tippen. Experts loven de keuze van mol Philippe en van het programma. ‘Dit weerspiegelt hoe het heel vaak misloopt bij mensen.’

Michiel Martin

“Dat frakske paste u niet. Maar het is goed dat je het hebt uitgedaan.” Met een Kempische levenswijsheid vatte kandidaat Bert het zondagavond prachtig samen toen de resterende groep zich als een dekentje rond Philippe Minguet nestelde, die zichzelf net had ontmaskerd als mol vanwege mentalegezondheidsredenen. Dat hij zich “niet schuldig” moest voelen, klonk het troostend doorheen een bos armen. Nu al een stukje Vlaamse televisiegeschiedenis.

Voor de kijker was het sowieso een bommetje - nooit eerder stapte een mol vroegtijdig uit het programma - maar via integer montagewerk werd het pad doorheen de aflevering al geëffend: Philippe die een schim van zijn vrolijke zelf leek, de mol die met robotstem aangaf dat falen “een mens een beetje breekt”, de stipjes die werden verbonden bij de onthulling.

Vat was af

“Het vat was af”, zo gaf de 35-jarige kinesitherapeut ootmoedig toe. Tijdens de tweede nacht zou een belangrijk kantelpunt zijn bereikt, toen Philippe in zijn slaap over een mislukte opdracht foeterde en Bert dat opmerkte. Een zaadje van vertwijfeling dat snel uitgroeide tot een bonkende klomp stress en angst om door de mand te vallen. Mentaal kwam er een krak, en nadien wilde ook het lijf niet meer mee.

Sowieso is het voor de mol een erg fragiel evenwicht tussen draagkracht en last, weet psycholoog Sarah Van Pelt (Psychoproductions), betrokken bij de screening en de begeleiding van deelnemers. “Hoe goed de mol zich ook voorbereidt, achteraf klinkt altijd: ‘Het was zwaarder dan ik gedacht had.’” Het is - behalve vijf minuutjes briefing per dag - eenzaam liegen en bedriegen, met lange draaidagen en zowel een externe als een interne lat: de verwachtingen van 1 miljoen kijkers en de eigen hoge ambitie. “Philippe wilde het zo graag zo goed doen”, zegt Van Pelt.

Volgens haar drong de beslissing zich simpelweg op toen de verschillende signalen onder de loep werden genomen. Zowel bij Philippe als bij de programmamakers en bij haarzelf. “Het was een gedragen beslissing, maar daarom geen makkelijke. Je weet dat de uitzending nog komt. En de reacties.”

Zondagskind

In die zin is De Mol anno 2022 amper nog te vergelijken met de eerste versie uit 1998. “Je kon als deelnemer naar huis gaan, jezelf wat later op tv zien en dat was het zowat. Dat is door sociale media helemaal veranderd”, zegt Joris Bruyninckx, partner van Van Pelt bij Psychoproductions. Hij verwijst naar het miljonairskoppel uit Blind gekocht, dat recent ‘uitgespuwd’ werd door het publiek. “Dat is best heftig om door te maken.”

Bij De Mol lijken de voorspelbare ‘slappeling’-reacties veelal overstemd door bewondering. Voor Philippe, maar ook voor de programmamakers. “Gezondheid gaat altijd voor. Of het nu fysieke of mentale is”, duidde Gilles De Coster de beslissing tijdens de aflevering. Helder. De mens boven het programma.

Zo evident is dat nochtans niet, zegt professor psychologie Veerle Soyez (VUB/Instituut Gezond Leven). Veel mensen snappen het volgens haar meteen dat Nele een aflevering eerder opgaf door fysieke problemen, want ja, ze kan niet meer meedoen met de uitdagingen. “Bij mentale problemen is dat veel minder het geval. De standaardverwachting is dat je altijd moet kunnen blijven presteren, ook onder hoge druk. Daar gaat het programma nu lijnrecht tegenin.”

Philippe Minguet. Beeld sbs
Philippe Minguet.Beeld sbs

Niet alleen in De Mol gebeurt dat. De Coster zelf vergeleek het al mooi met de lans voor mentaal welzijn op de Olympische Spelen in Tokio, maar evengoed kun je de studiostunt van Stromae in een trend van bewustwording plaatsen: kwetsbaar zijn mag.

Rolmodellen

“Sowieso kun je nooit genoeg rolmodellen hebben die stellen: het is oké om niet oké te zijn”, zegt professor Elke Van Hoof (VUB/huis voor veerkracht). Wat de keuze van Philippe volgens haar extra impactvol maakt, is de herkenbaarheid. “Je krijgt als kijker eigenlijk een mooie casestudy gepresenteerd. Hoe dit proces zich heeft ontvouwd, weerspiegelt hoe het heel vaak misloopt voor mensen vandaag de dag.”

Zo wijst Van Hoof op het feit dat vier op de tien werknemers er niet in slagen veerkrachtig te blijven als ze in een nieuwe, niet vertrouwde situatie belanden, iets wat ook het zelfverklaarde ‘zondagskind’ Philippe in De Mol overkwam. “Daarnaast is er een niet ingevulde nood aan menselijkheid en aan erkenning, allemaal belangrijke factoren. Je zag bij Philippe heel goed hoe zijn optimisme door al die elementen in sneltempo verwelkte.”

Ze vindt het van “waanzinnig veel lef en moed” getuigen dat Philippe tijdig aan de rem trok. Lang niet iedereen doet dat in Vlaanderen, weet klinisch psycholoog Koen Lowet (Vlaamse Vereniging voor Klinische Psychologen): “De burn-out- en stressgerelateerde klachten zijn tegenwoordig torenhoog.” En gezondheidsenquêtes zoals die van Sciensano schetsen geen fraai beeld van de impact van de coronacrisis op het mentale welzijn.

Een meetbare impact kan De Mol moeilijk hebben, zegt Lowet. “Want de wachtlijsten in de geestelijke gezondheidszorg zijn nu al ellenlang.” Maar waardevol is het wel, ook voor de industrie. Joris Bruyninckx looft Woestijnvis als pionier, “niet alleen op het vlak van kwaliteit of creativiteit maar ook op dat van menselijkheid”. Er zijn volgens hem ook voorbeelden van het tegendeel. “Cowboys die het programma boven de mens stellen. Dat zou niet mogen.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234