Woensdag 18/05/2022

AchtergrondLa Casa Del Artista

Het museum waar Antoine Bourdelle van droomde

Het complex ademt Griekse oudheid. Beeld Alamy Stock Photo
Het complex ademt Griekse oudheid.Beeld Alamy Stock Photo

Waar en hoe leefden beroemde kunstenaars? Deze week: de atelierwoning van Antoine Bourdelle in Parijs.

Thijs Demeulemeester

Hij was de assistent van Auguste Rodin en de leraar van Alberto Giacometti en Henri Matisse. Maar zelf valt Antoine Bourdelle (1861 – 1929) wat tussen de plooien van de kunstgeschiedenis. Pijnlijk, want de Franse beeldhouwer deed er alles aan om zijn eigen naam te vereeuwigen.

Antoine Bourdelle in 1925.

 Beeld RV
Antoine Bourdelle in 1925.Beeld RV

Als kleinzoon van een boer noemde hij zichzelf ­weleens ‘nederige leerling van geiten’. Maar dat was valse bescheidenheid: in de praktijk ­identificeerde hij zich graag met genieën als Rodin, Rembrandt, Beethoven en Ingres. Niet toevallig allemaal artiesten met een eigen museum.

Toen Rodin in 1917 postuum zijn werk aan de Franse staat naliet – in ruil voor een eigen museum – begon Bourdelle ook te lobbyen voor zo’n scenario. De straat in Montparnasse waar hij zijn ateliers huurde, werd kort na zijn dood in 1929 in ieder geval herdoopt tot Rue Antoine Bourdelle.

Bourdelles eerste studio met krakende ­plankenvloer is zo inspirerend dat Ann Demeulemeester er al defileerde. Beeld Alamy Stock Photo
Bourdelles eerste studio met krakende ­plankenvloer is zo inspirerend dat Ann Demeulemeester er al defileerde.Beeld Alamy Stock Photo

Maar op zijn eigen ateliermuseum was het twintig jaar ­wachten. Zonder geld van mecenas Gabriel Cognacq was het zijn vrouw Cléopatre en dochter Rhodia zelfs nooit gelukt. Toen zij de achthonderd beelden, tweehonderd schilderijen, ­duizenden tekeningen en meters archiefdozen uit het ­atelier aan de Franse staat wilden schenken, toonde die eerst zelfs geen interesse. Hadden ze Bourdelles ultieme hint dan écht niet door? Naast zijn sterfbed in zijn atelier stond immers het hoofd van zijn beeld La France, verpersoonlijkt door Pallas Athena.

Komaan, zo’n patriot moet toch een eigen museum ­krijgen?

Bourdelle maakte wel vaker heroïsche sculpturen. Gespierde boogschutters, stervende centauren, dansende muzen: inspiratie kwam vaak uit de klassieke oudheid. Als docent vergeleek hij zichzelf met Socrates, ‘de vroedvrouw van de ziel’. En zijn verbouwde ateliercomplex lijkt wel een Griekse tempel.

Het mooist is zijn eerste ­studio. De krakende plankenvloer, het muffe jutebehang, de afbladderende verf, de beelden op sokkels: de intieme plek is zo ­inspirerend, dat Balenciaga er al exposeerde en Ann Demeulemeester er defileerde.

null Beeld Alamy Stock Photo
Beeld Alamy Stock Photo

Bourdelles atelier werd beroemder dan zijn oeuvre zelf. Tragisch voor zo’n ambitieuze kunstenaar die om vier uur ’s morgens al in de weer was. Dat zijn oeuvre niet ­vernieuwend genoeg was, besefte hij aan het einde van zijn leven zelf. “Mijn echte werk moet nog beginnen”, zei hij. “Binnen een paar jaar zal ik een beeld maken dat absoluut nieuw is.”

Die sculptuur is er nooit gekomen, dat museum wel.

Musée Antoine Bourdelle, Rue Antoine Bourdelle 18, Parijs. bourdelle.paris.fr

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234