Zondag 23/01/2022

AchtergrondTheater

In ‘Een oprechte ode aan de ironie’ spelen acteurs én realitysterren. Lekker ironisch

De Warme Winkel speelt 'Een ode aan de ironie' in de Singel in Antwerpen. Beeld Sofie Knijff
De Warme Winkel speelt 'Een ode aan de ironie' in de Singel in Antwerpen.Beeld Sofie Knijff

Hoe ironisch zou het zijn om een ­theatervoorstelling te maken met acteurs – zoals Hannah Hoekstra – en reality­sterren – zoals Lesley Versprille van Ex on the Beach? Alvast ironisch genoeg om het stuk Een oprechte ode aan de ironie te noemen en ermee te touren. Vrijdag strijkt het Nederlandse gezelschap De Warme Winkel neer in Antwerpen.

Gidi Heesakkers

Wat komt er zoal op je pad nadat je hebt gefloreerd in het zevende seizoen van Ex on the Beach: Double Dutch, de realityshow waarin MTV jonge vrijgezellen op vakantie stuurt naar een zonnig resort en om de haverklap een van hun exen aan het gezelschap toevoegt, met alle exenseks, buitenextelijke seks en gedoe van dien?

Lesley Versprille (24), dit voorjaar een van de smaakmakers van het programma, begint monter aan een opsomming: “Ik sta erom bekend dat ik van seks hou, dus ik krijg voornamelijk piemelfoto’s toegestuurd. Mannen bieden geld, echt 20.000 euro, voor seksdates. Ze vragen of ze gedragen sokken mogen kopen. Ze sturen ‘Vieze slet ik wil je neuken’. Ze willen drankjes met me doen. Ze vinden mij hun droomvrouw.”

Zonder sletvrees

Anderen laten haar weten wat een verademing ze het vonden dat zij daar op Tenerife zonder sletvrees haar lusten botvierde en vierde dat je als vrouw vanzelfsprekend net zo goed met de een na de ander naar bed kunt of een kwartet kunt initiëren, gewoon omdat je daar zin in hebt.

Verder: uitnodigingen om te verschijnen op feestjes en om van alles te promoten bij haar 215.000 volgers op Instagram. En in de zomer ineens een verzoek uit een heel andere hoek: of ze zin en tijd heeft om mee te spelen in een voorstelling van theatergroep De Warme Winkel?

“Een toneelstuk met Ex on the Beach- en Temptation Island-vibes”, hoort ze van Jørney Hendrikx – een andere deelnemer van Ex on the Beach die al bij het project betrokken is en haar belt omdat er iemand anders heeft afgehaakt. “Ze waren die dag aan het repeteren in Amsterdam”, zegt Versprille. “Ik had een vrije dag en zat op de bank, dus ik ben gelijk in de auto gestapt.”

Actrice Hannah Hoekstra (l.) en Lesley Versprille op het kantoor van theatergroep De Warme Winkel. Beeld Ivo van der Bent
Actrice Hannah Hoekstra (l.) en Lesley Versprille op het kantoor van theatergroep De Warme Winkel.Beeld Ivo van der Bent

Plastic palmbomen

Ze heeft dan nog geen idee wat precies de bedoeling is. Een toneelstuk met Ex on the Beach- en Temptation Island-vibes over ironie, begrijpt ze eenmaal ter plekke. Een oprechte ode aan de ironie heet het. Ironie? “Ik kende het woord wel, maar de diepere betekenis ervan, ik had geen idee.” In een realityshowdecor – plastic palmbomen, jacuzzi – op het toneel ontmoeten ze elkaar, realitysterren, oftewel ‘echte mensen’, en acteurs van De Warme Winkel, boezemvrienden van ironie in al zijn facetten. Hoe ironisch is dat?

Ironisch, zeker, maar met serieuze bedoelingen, staat op de site van De Warme Winkel: “Voor hen die de ironie van de titel ontgaat: het is lastig een oprechte ode aan de ironie te brengen, want wie ironie recht wil doen, moet haar belijden, en dat ondermijnt weer de oprechtheid van de ode. Toch is dat precies de intentie.”

Volgens de groep kan ironie wel wat eerherstel gebruiken. “Ironie wordt door menigeen bij het vuil gezet. Ironie sluit buiten en dat mag niet meer in deze inclusieve tijden. Daarbij wordt het bestempeld als artistiek zwaktebod (want dan heb je niets te zeggen), hangen jonge kunstenaars de New Sincerity aan (je moet menen wat je zegt) en degradeert de politiek ironie tot een middel om je mee in te dekken en discriminatie te billijken.”

Kierkegaard

De makers vragen zich af: doen we daarmee niet de mooie, humoristische kanten van ironie tekort? Immers, citeert De Warme Winkel de Deense filosoof Søren Kierkegaard, “begint een leven dat waardig is menselijk genoemd te worden met de ironie”.

Uit het verwijt dat ironie buitensluit, ontstond het idee om samen te werken met “een groep die echt ver van ons afstaat”, legt acteur Vincent Rietveld (44) van De Warme Winkel uit. Realitysterren zoals Versprille dus, bij wie je niet met Kierkegaard hoeft aan te komen, of met kaartjes voor een theatervoorstelling.

null Beeld Ivo van der Bent
Beeld Ivo van der Bent

Een week voor de première in het Internationaal Theater Amsterdam vertelt Lesley Versprille aan actrice Hannah Hoekstra (34) wat ze dacht toen ze voor het eerst de repetitieruimte van De Warme Winkel binnenstapte, een antikraakpand op een industrieterrein in Amsterdam. “Ik dacht: wat is dit voor een ongeorganiseerd zootje?”

Hoekstra: “Had jij ook ergens kunnen binnenlopen en denken: nee, dit ga ik niet doen, ik ben weg?”

Versprille: “Túúrlijk!”

Hoekstra: “Waarom ben je gebleven?”

Versprille: “Nou, ik vond het sowieso een uitdaging. En ik vond jullie allemaal heel gezellig. Jullie zijn geen types met wie ik in het normale leven ooit zou omgaan.”

Hoekstra: “Rare, vieze, stoffige theatertypes!”

Versprille: “Nee, niet per se raar of vies! Maar gewoon: niet mijn type mensen. Vriendinnen van mij hebben net als ik een flared legging aan, een leuk bloesje. Die dragen geen baseballpetje en een baseballjack, zoals jij. Ze zijn allemaal girly girly, hakjes, lipglossje. Ik zag dit als een leuke manier om andere mensen te leren kennen, met een heel ander leven. Er was op de een of andere manier meteen een klik. Dat had ik eigenlijk niet verwacht.”

Hoekstra: “Dat is ook omdat jij ervoor openstaat, hoor!”

Versprille: “Nou ja, het had zomaar gekund dat jullie door Ex on the Beach een vooroordeel over mij hadden. Zo van: wat is dit voor raar kind? Dat voelde ik niet. Jullie waren aardig en enthousiast. Jullie zijn lekker makkelijk, dat viel me meteen op. Als in: ongeordend. Ik hou juist van structuur, maar jullie zijn van het improviseren. Ik vraag me de hele tijd af: moet er niet een planning zijn?”

Hoekstra: “Dat snap ik als geen ander.”

Versprille: “Ik moet dat loslaten. Ik ga nu gewoon mee in jullie flow.”

Hoekstra: “Ik heb daar veel respect voor. Het is toch véél makkelijker om te denken: doei, zoek het lekker uit met die vieze zooi?”

Versprille: “Dat denk ik soms ook wel. We gingen hier kostuums passen, fluobikini’s die al door iemand anders waren gedragen. Sorry, maar ik vind dat vies.”

Hoekstra: “Dat is ook vies.”

Versprille: “Maar ik dacht: oké, let it go, geen probleem, we gaan het gewoon doen, ik ga douchen als ik thuis ben. Even dat verwende gedrag opzij. Ik ben helemaal uit mijn comfortzone.”

Prepandemisch leven

Wat die gedragen bikini’s betreft: in een prepandemisch leven stond de première van Een oprechte ode aan de ironie gepland voor maart 2020. De cast is intussen veranderd, door andere plannen, door zwangerschappen. In de oorspronkelijke cast, zegt acteur Vincent Rietveld, zat een deelnemer van Temptation Island die het woord ironie nog nooit had gehoord, en die er ook helemaal niets van zei te begrijpen. “Maar ere wie ere toekomt: wij gebruiken misschien zestig woorden per uur die zij nog nooit gehoord hebben, zij gebruiken er ook een stuk of twintig die wij nog nooit gehoord hebben.”

Het gaat er soms pesterig aan toe. “En daar hebben we dan een discussie over. Wat is nu eigenlijk eerlijker? Moet je het woord uitleggen en dat is dat, of mag ik er ook een beetje om lachen, omdat ik er met mijn achtergrond en bagage van uitga dat iedereen dat woord wel kent? Lesley en Shirley lachen mij óók uit als ik niet weet wat een reel op Instagram is.”

Op dat spanningsveld is de voorstelling gebouwd. Rietveld: “Het schuurt, ook op het gebied van verantwoordelijkheid. Wij maken toneel met hen, maar het theater is ‘onze arena’. In de schouwburg zit hoofdzakelijk ‘ons’ publiek, dat misschien deels ook wel ‘hun’ publiek is – dat weet ik niet.”

Guilty pleasure

In analyses werd al uitgebreid geschreven over de ironische aantrekkingskracht die realityprogramma’s met hun ironische voice-overs hebben op veel kijkers die er zelf nooit aan zouden meedoen. Een programma als Temptation Island is een guilty pleasure – plat vermaak dat niet in lijn is met je verder héél goede smaak. Ook uit Nederlands kijkcijferonderzoek bleek dat 55 procent van de kijkers minstens hoger onderwijs had afgerond. “De verleiders zijn in het dagelijks leven vuilnisman, hostess of havenarbeider. Er zit dus verschil tussen de kijkers en de deelnemers”, analyseerde de Volkskrant.

“Ik vind Temptation Island een ongelooflijk goed programma,” vindt Hannah Hoekstra, “en dat zeg ik zonder ironie. Ook al zou het allemaal in scène zijn gezet, het is als een Griekse tragedie waarin alle grote emoties passeren: liefde, verdriet, verlies. Als kijker zit je er dicht bovenop. Dat vind ik er heel fascinerend aan. Ik heb er ook wel bewondering voor, dat mensen die emoties durven te laten zien op tv.

“Die verschillen in opleidingsniveau tussen kijkers en deelnemers zijn alleen maar verwerpelijk op het moment dat je als kijker een moreel oordeel hebt over de deelnemers. Ik vind ze soms onhandig, en er worden weleens opmerkingen gemaakt waarvan ik denk: beter zeg je dit niet. Maar mijn leven is niet beter dan dat van hen. Het is gewoon anders.”

Hannah Hoekstra en Lesley Versprille. 'Jullie zijn geen types met wie ik in het normale leven ooit zou omgaan.’ Beeld Ivo van der Bent
Hannah Hoekstra en Lesley Versprille. 'Jullie zijn geen types met wie ik in het normale leven ooit zou omgaan.’Beeld Ivo van der Bent

Dom zijn

“Ik denk over dat soort dingen helemaal niet na”, aldus Versprille. “Ik vind het gewoon een leuk programma, daarom kijk ik ernaar. Ik herken mezelf in de mensen die eraan meedoen – dat was ook al zo voordat ik eraan meedeed. We hebben dezelfde levensstijl, we lijken op elkaar.

“Er wordt vaak gedacht dat je wel dom moet zijn om mee te doen aan Ex on the Beach. Mensen met wie ik tijdens het uitgaan in gesprek raak, zeggen het vaak letterlijk: ‘Jij bent helemaal niet zo dom als ik dacht.’ Dan denk ik: hoezo ben je er überhaupt van uitgegaan dat ik dom ben?”

“Ik ben wel benieuwd of het theaterpubliek dat deze programma’s niet kent, vat waarnaar we in de voorstelling verwijzen”, zegt Hoekstra. “Dat is bij ironie toch essentieel, dat je begrijpt waarnaar verwezen wordt.”

Versprille: “Ik vraag me ook af of mijn vrienden het gaan begrijpen, hoor. Zij vinden het hilarisch dat ik straks in het theater sta. Ze denken dat ik mezelf voor schut ga zetten, dat ik mijn tekst vergeet. Ze komen kijken in de hoop dat ze mij kunnen uitlachen.”

Hoekstra: “Denk je dat ze daarna nog een keer naar het theater gaan?”

Versprille: “Nee, ik weet eigenlijk wel zeker van niet. Ze gaan liever lekker naar de club, of naar een festivalletje. Ze vinden theater zonde van hun geld.”

Hoekstra: “Ik ben ook benieuwd hoe wij over een week over ironie praten, als we weer gerepeteerd hebben. Bij mij roepen voorstellingen waarin ik speel altijd vragen op, zoals wat betekent het om een mens te zijn. Hoe moet ik mij gedragen ten opzichte van andere mensen op de wereld? Misschien krijg jij over een week ook wel zulke gedachten. Dat zou toch grappig zijn?”

Versprille lacht hard: “Sorry hoor, maar wat het betekent om een mens te zijn? Hallo, je bent toch gewoon mens? Je leeft, wees blij, klaar.”

Hoekstra: “Ik zou soms wel willen dat ik ook zo kon denken.”

Een oprechte ode aan de ironie, op 5 en 6 november in deSingel, Antwerpen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234