Dinsdag 09/08/2022

Muziek

Jazz in België: "Wat een bands, wat een weelde"

Black Flower haalt de mosterd onder meer de Ethiopische jazz. Beeld Guy Kokken
Black Flower haalt de mosterd onder meer de Ethiopische jazz.Beeld Guy Kokken

Is er leven na STUFF. in de Belgische jazz? Natuurlijk!, bezweren de kenners ons. We voelden een aantal van hen aan de tand. "Het zijn luxueuze tijden", klinkt het.

Sasha Van der Speeten

"Wat is het cliché-imago van jazz?" Bart Vanvoorden gooit ons de vraag uitdagend voor de voeten. "Ofwel denken de mensen dat het pling-plongmuziek is: freejazz waar de mensen knettergek van worden. Ofwel denken ze dat het een stoffig, vastgeroest genre is. Alles wat daarvan afwijkt, wordt al snel tot hype gebombardeerd. Maar de jonge Belgische generatie jazzmuzikanten ontstijgt in dit geval die hype."

Vanvoorden kan het weten. De artistiek leider bij het Mechelse Kunstencentrum NONA biedt al jaren een platform aan de hedendaagse jazz en zag er de ene evolutie op de andere volgen. Dus ook de zinderende hype rond STUFF., de Gents-Antwerpse band die vorig jaar onverwacht opdook in de kranten, in weekbladen en op de nationale televisie. Want jazz was plots hip, met dank aan invloedrijke popartiesten zoals Kendrick Lamar en David Bowie die jazzmuzikanten uitnodigden op hun laatste albums. De Amerikaanse saxofonist Kamasi Washington sprak een jong publiek aan dankzij zijn link met de hiphop, crossoverartiesten zoals Robert Glasper en Thundercat zogen dance- en rapfans naar de jazz".

"Zeitgeist, daar draait het om!", zegt Kurt Overbergh, artistiek directeur van de Brusselse AB en jazzfreak. "We zijn in de geschiedenis op een punt gekomen waar de jazz zichzelf nog eens helemaal herontdekt dankzij al die nieuwe kruisbestuivingen en samenwerkingen met popsterren. Bovendien waren er al genoeg internationale lekkermakertjes die het pad hebben geëffend voor de nieuwe generatie Belgische muzikanten. Ik denk aan BadBadNotGood, aan Gogo Penguin en Portico."

"Muziek is magisch"

"Ik heb er de laatste twee jaar een goed gevoel bij", bekent Nathan Daems, de drijvende kracht achter de band Black Flower die met een sterke, nieuwe plaat Artifacts veel media-aandacht geniet. "Het is een langzaam proces, ja, maar ik zie dat jazz langzaam doorsijpelt naar de populaire kanalen. Waarom? Omdat muziek iets magisch is. Je kunt een leek enorm raken met muziek die hij nog nooit heeft gehoord op de radio."

Dus het succes van STUFF. was geen eenmalige stuiptrekking van een nichegenre dat vorig jaar weer even bon ton was? "Je merkt dat er iets aan het veranderen is'', zegt Vanvoorden. "Er waait een frisse wind door het alternatieve muzieklandschap tout court. De muzikanten zélf zijn eigenlijk niet zo bewust bezig met de vraag of ze jazz aan het vernieuwen zijn. Ze willen gewoon fucking goeie muziek maken. (lacht). Jazz is voor hen eerder een mentaliteit dan een genre. Ze combineren de ambacht die ze hebben opgepikt op een jazzopleiding met de durf om te experimenteren."

Het ontging ook de Britse kwaliteitskrant The Guardian niet. "Gaat jazz een nieuwe Golden Age tegemoet?", vroeg de krant zich vorige zomer af. De heropleving ligt inderdaad bij de kruisbestuivingen met pop, lazen we, en dankzij een roedel hongerige jonge jazzwolven. Maar wat hebben bij ons bands zoals STUFF., Taxiwars, Nordmann, Dans Dans en De Beren Gieren dan teweeggebracht? Een mentaliteitsverandering bij pers en publiek?

"Ze hebben een soort vrijheid heruitgevonden", zegt Vanvoorden. "Dát is hun grootste verdienste. Want die groepen delen een eigenzinnigheid en een complexiteit die uniek is. Ze hebben getoond dat je verschillende genres uit de recente popgeschiedenis kunt combineren en die melange met vakmanschap kunt mixen."

Kurt Overbergh prijst vooral de onverschrokkenheid van de jonge garde. "In de zoektocht naar een eigen identiteit hebben die mannen geen schrik om eens op hun bakkes te gaan. Het zijn geen stijve muzikanten in chique kostuums. Ze hebben een rock-'n-rollmentaliteit."

"En ja, er is een grotere openheid bij het publiek", vult Vanvoorden aan. "Het is verjongd maar niet zo zichtbaar dat je van een revolutie kunt spreken. Bands als STUFF. zijn even populair bij veertigers als bij twintigers."

Over de grenzen heen

Aan de poorten naar het Grote Publiek staat hoe dan ook een behoorlijk eclectisch zootje te dringen. Er is het hippe duo SCHNTZL, dat begin november een intens, razend spannend debuut uitbrengt bij het Brugse kwaliteitslabel De Werf. Antoine Pierre, de drummer van Taxiwars, brengt met zijn Urbex-project een strakke, stedelijke jazzvariant. Het Gentse trio Steiger gaat dan weer de jazz te lijf met een heerlijk roekeloze punkattitude. Maar op dit eigenste moment heeft iedereen de mond vol van Black Flower, een Antwerps collectief dat aanleunt bij Ethiopische jazziconen zoals Mulatu Astatke.

"Ze brengen allesbehalve schoolse jazz", aldus Overbergh. "Hun muziek bulkt van de Afrikaanse invloeden. Ze zijn uitstekend opgeleid, ze kennen hun jazzgeschiedenis, hun Louis Armstrong en hun Thelonious Monk maar ze maken naar mijn gevoel deel uit van wat ik de Pitchfork-generatie noem: alternatieve muzikanten met veel openheid. Black Flower is een mooi voorbeeld van hoe je over de jazzgrenzen heen kunt kijken. Daardoor bereiken ze niet alleen de jazzniche maar ook jonge fans van alternatieve muziek."

"Als je over vijfhonderd jaar een musicoloog naar een plaat van Black Flower laat luisteren, zal die vaststellen dat zo'n album niet voor de jaren 2000 kan zijn gemaakt", zegt Daems. "De mix is typisch voor onze tijd. De meeste mensen herkennen de Ethiopische elementen, maar er zit ook oriëntaalse muziek in, evenals rock en dub. De generatie van mijn ouders had die toegang niet tot al die invloeden van over heel de wereld."

Wij onthouden: de toekomst van de Belgische jazz is rooskleurig? "Het zijn fantastische tijden, zonder meer", zegt Vanvoorden. "We hadden al een boeiende jazzscene, maar wat er nu is, is ongelooflijk. Het is een moeilijke job om te moeten kiezen uit de weelde van vandaag. Stel je dan nog eens voor dat al die muzikanten op internationaal vlak hun soulmates vinden. Wat voor geweldige muziek kan daaruit voortvloeien! En het hoeft heus niet altijd feestmuziek à la STUFF. te zijn."

Kurt Overbergh ziet een mooie kans voor het clubcircuit om over de muzikale grenzen heen te programmeren: "Toen wij in het verleden De Beren Gieren op ons BRDCST-festival hadden of toen Jef Neve ooit op ons stadsfestival Feeërieën speelde, bekenden die muzikanten dat ze daarvoor nog nooit buiten een jazzcontext waren geboekt. Ik hoop dat het clubcircuit daarin meegaat, want veel van die jonge muzikanten moeten hun beste werk nog afleveren. De tijdsgeest zit goed dus we moeten er nú werk van maken."

Artifacts van Black Flower is uit op Zephyrus (****). Op 1 november te zien in De Centrale, Gent; op 3 november in de AB, Brussel en op 4 november in Cactus Club, Brugge.

SCHNTZL van SCHNTZL verschijnt op 4 november op De Werf (****). Op 8 november te zien in 't Aambeeld, Aartselaar en 10 november in De Werf, Brugge.

STUFF. speelt op 28 oktober op Parkjazz in Kortrijk en op 29 oktober in Flagey, Elsene.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234