Zaterdag 27/11/2021

ExpoPopart

Kleurrijke popartexpo in Gent dankzij unieke samenwerking SMAK en collectie Matthys-Colle

'Great American Nude # 72' (1965) van Tom Wesselmann uit de collectie Matthys-Colle. Beeld RV Foto: Vincent Everarts
'Great American Nude # 72' (1965) van Tom Wesselmann uit de collectie Matthys-Colle.Beeld RV Foto: Vincent Everarts

Warhol, Rosenquist, Lichtenstein, Wesselmann… De privéverzameling van Roger en Hilda Matthys-Colle bulkt van de straffe popartnamen. In een unieke langdurige samenwerking brengt SMAK de werken in dialoog met de museumcollectie. Het startschot werd POPART, een expo voor het breedste publiek.

“Prachtig! Werkelijk fantastisch”, Bruno Matthys, kleinzoon van Roger en Hilda Matthys-Colle stormt een hoek om op de benedenverdieping van SMAK, recht naar directeur Philippe Van Cauteren. In sappig Gents looft hij de opstellingkeuzes van Van Cauterens POPART, Uit de Collectie Matthys-Colle & SMAK, waarvan de helft van de werken uit de collectie van zijn grootouders afkomstig is.

Een plastic boom van de hand van James Rosenquist speelt om ter groenst met een stukje van De Muur (1966) van Roger Raveel. Aan de zijlijn kijkt een tuinslang van Raoul De Keyser toe. Robert Rauschenberg ontbreekt nog, de expo is nog in volle opbouw, maar het geheel springt al bijna van de muren en het plafond af. Tegelijk oogt de zaal prettig en vertrouwd, als een warm bad waar je je als popartfan zonder nadenken laat inzakken.”

“De popart of het Europese nouveau réalisme werd vaak verweten naïef te zijn”, begint Van Cauteren. “Maar dat klopt niet. Popart stelt ook vragen, zoals Andy Warhol dat deed met zijn Big Electric Chair, een van de donkerste zeefdrukken in de expo en een pronkstuk in de collectie Matthys-Colle. Met POPART brengen we een kunststroming in beeld die actueler is dan ooit: denk maar aan de impact van de massamedia, de consumptiemaatschappij en de overvloed aan bewerkte beelden, exact waar Warhol het met zijn elektrische stoel over wou hebben.

“Wars van de vroege, naoorlogse kunst die donker en getraumatiseerd was, stroomde de popart in de jaren zestig over van het optimisme. Huiselijke thema’s vol comfort en luxe kwamen op de voorgrond. De expo vloekt, straalt en zingt. Het optimisme viert hoogtij in onze zalen en in tijden van een pandemie lijkt me niets meer welgekomen.”

SMAK brengt zijn popartcollectie niet alleen in dialoog met de collectie Matthys-Colle, in samenspraak met de familie zal ze ook voor tien jaar in het bezit blijven van het museum. “Wat vandaag in Gent gebeurt, is behoorlijk baanbrekend”, aldus Van Cauteren. “Nooit eerder kon in ons land een museum voor zo’n lange tijd gebruikmaken van een bruikleen.” De aankoop door de Vlaamse overheid van het schilderij Great American Nude #45 van de Amerikaanse popartkunstenaar Tom Wesselmann betekende vorig jaar de start van die nooit geziene samenwerking, met 39 kunstwerken van internationaal gerenommeerde kunstenaars. Niet alleen de werken, ook de idee dat ze die met de wereld wilden delen, zijn vandaag een erfenis van het onvolprezen echtpaar Matthys-Colle.

Bruno’s familie erfde de collectie over van zijn vader die vroeg stierf en die het samen met zijn broer dan weer van zijn vader had geërfd. Neuropsychiater Roger Matthys was een icoon in de Gentse kunstwereld en een belangrijke pleitbezorger en wegbereider van de hedendaagse kunst in ons land. Dankzij hem kwam er in 1975 eindelijk een museum voor hedendaagse kunst in Gent. Bruno vertelt honderduit: “In 1957 richtte mijn grootvader samen met Karel Geirlandt de Vereniging voor het Museum van Hedendaagse Kunst (VMHK) op. Ik vroeg hem ooit waarom er ‘voor’ in plaats van ‘van’ in de naam van hun vereniging stond, het bekte vreemd. ‘Omdat iedereen tegen hedendaagse kunst was in die tijd’, antwoordde die. Mijn grootvader had een sterke band met de kunstenaars. Christo kwam er geregeld theetjes drinken, net als Marcel Broodthaers. Op een gegeven moment werd Broodthaers actief geboycot door de pers. Zo erg zelfs dat er op zijn vernissages geen kat aanwezig was. Galeristen waren dolgelukkig als ze een klant hadden. Als je dat vergelijkt met vandaag konden de tijden niet meer verschillen van elkaar. Vandaag verzamelt bijna iedereen hedendaagse kunst, het is een lifestyle geworden.”

“Mijn grootouders werden soms uitgelachen met een werk dat ze gekocht hadden, zoals dat van Dominico Gnoli. Vandaag is er in de Prada Foundation in Milaan een toptentoonstelling aan de gang over Gnoli met ons werk dat daar getoond wordt. De geschiedenis heeft hen altijd weer gelijk gegeven na aankopen van vroege werken van later beroemd geworden kunstenaars. Het koppel had een ongelooflijk vertrouwen in jonge kunstenaars en dat werd uiteindelijk de sleutel tot hun succesverzameling. Ze durfden te vernieuwen en verder kijken in de marge, terwijl velen destijds trouw bleven aan een bepaalde stijl of naam.”

Archipel

Bruno Matthys en Philippe Van Cauteren kijken tevreden naar de openingsexpo. “We hopen binnen tien jaar een prototype te ontwikkelen dat een exempel kan zijn voor andere kunstverzamelaars in binnen- en buitenland”, droomt Van Cauteren. “Er wordt altijd in een valse tegenstelling gesproken over musea en verzamelaars. Dat, terwijl we allemaal samen deel uitmaken van een complex ecosysteem dat de kunstwereld genoemd wordt. Alles vertrekt vanuit de kunstenaar, de oorsprong van alles. De vraag is nu: hoe kan je vanuit die kunstenaar een systeem ontwikkelen waarin de galeries, de verzamelaars, de media, de musea en kunsthallen met elkaar gaan praten. In plaats van aparte eilanden, zou het een archipel moeten worden waarin solidariteit van elkaar nodig is en waarin grootse zaken kunnen gebeuren.”

POPART loopt van 27.11 tot 08.05.2022 in SMAK.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234