Donderdag 26/05/2022

InterviewKoen Vanmechelen

Koen Vanmechelen naar Firenze: ‘Oog in oog met de grootste meesters voel je je piepklein’

Kunstenaar Koen Vanmechelen in Labiomista, zijn werkplek in Genk. Beeld Damon De Backer
Kunstenaar Koen Vanmechelen in Labiomista, zijn werkplek in Genk.Beeld Damon De Backer

Hij moet wellicht de eerste Belg zijn die er tentoonstelt, misschien de tweede. Zeker is dat het werk van Koen Vanmechelen vanaf vandaag tussen de vele Michelangelo’s en Da Vinci’s te vinden is in het Uffizi in Firenze.

Sofie Van Hyfte

Labiomista is de broedplaats van ideeën van kunstenaar Koen Vanmechelen (56). Hij vertoeft er enkele dagen voor hij weer richting Italië trekt voor de opening van Seduzione, zijn tentoonstelling in de Uffizi-galerij met een dertigtal werken gemaakt in de pandemie. Die staan niet samengepropt in een apart zaaltje, wel bevinden ze zich op de meest bezochte plekken van het Uffizi tussen de Da Vinci’s, Titianen en Caravaggio’s.

Aan de gigantische marmeren tafel in zijn atelier blikt de kunstenaar terug op een intense periode. “Ik heb het lang proberen te vatten”, vertelt de Limburgse kunstenaar. “De directeur van het museum, Eike Schmidt, heeft vorig jaar mijn werk gezien in Venetië. Dat is erg in de smaak gevallen want niet veel later kreeg ik telefoon met een uitnodiging om niet alleen in het museum te exposeren, maar direct ook om tussen de grote werken te staan met mijn kunst. Het is een voorrecht dat maar zelden verleend wordt aan een hedendaagse kunstenaar.”

Het Uffizi werd in oktober door het magazine Time Out uitgeroepen tot het beste museum ter wereld. Steeg de druk toen u die vraag kreeg?

“Je kunt niet onder stoelen of banken steken dat het een indrukwekkende plek is. Dat is niet zomaar een museum achter de hoek, wel een wereldmuseum volgepakt met topkunst. Als Eike Schmidt je werk uitkiest, dan doet dat iets met een mens. Het is een bekroning voor hard werk. Ik heb tijdens de pandemie allesbehalve stilgezeten. Zo zat ik tussen kerst en nieuw van 2020 opgesloten in een glasblazerij in Venetië en in die stad zag Schmidt mijn meest recente werken ook voor het eerst. Hij was vastbesloten: de beelden moesten in zijn museum komen.”

'Connection (4)' uit de expo Seduzione, een combinatie van glas en marmer. Beeld Koen Vanmechelen. Galleria degli Uffizi
'Connection (4)' uit de expo Seduzione, een combinatie van glas en marmer.Beeld Koen Vanmechelen. Galleria degli Uffizi

U raakte dus niet verlamd?

“Nee, en dat is het schone, hij heeft mijn werk gezien en gezegd: dit hoort thuis bij ons. Dat wist ik dus al. Het moment dat de kogel door de kerk was zaten we midden in de pandemie en het museum was gesloten. Op een gegeven moment stond ik volledig alleen in die ruimtes tussen de indrukwekkende kunstwerken. Geloof me, oog in oog met de allergrootste meesters ter wereld, daar voel je je piepklein. Dan denk je inderdaad na: hoe ga ik dit klaarspelen? Je kunt het omschrijven als normale plankenkoorts vlak voor je een podium betreedt. Je begint te twijfelen over jezelf en je af te vragen of wat je te vertellen hebt wel relevant genoeg is ten opzichte van wat al bestaat.

“In een mensenleven zou dat net altijd zo moeten zijn. Het wegnemen van de twijfel is het wegnemen van de menselijkheid. Als die twijfel niet bestaat, dan wordt de verfijndheid van het denken er zeker niet scherper op. Maar het moment dat je moet beginnen te maken stopt die twijfel, dan stap je je podium als het ware op. Vanaf daar kijk je niet meer terug, anders zet je brol op de wereld. Ik combineerde glas met marmer en daar kwam iets wonderlijks uit.”

Uw Medusa’s staan schouder aan schouder met die van Caravaggio. Ziet u zichzelf ook als renaissancekunstaar?

“Ik ga ervan uit dat mijn kunst als een kosmopolitische renaissance is. Mijn werk heeft zich altijd bewogen op het snijvlak van sociologie, biologie en filosofie. Kunst vormt een scharnierfunctie tussen al die bewegingen. Het is in staat om zowel licht als donker te maken, nu citeer ik even Rembrandt. Mijn werk zit daar helemaal in als inspirator voor vele vakgebieden. Er wordt iets losgemaakt en dat is voor mij renaissance. Het doet denken aan de nieuwsgierigheid van de grootmeesters destijds om binnen in het lichaam te gaan kijken, zoals Da Vinci uiteindelijk deed. Het onderzoek dat hij probeerde vast te leggen was wetenschappelijk, maar vanuit een creatieve stelling.”

Koen Vanmechelen:
Koen Vanmechelen: "Mijn werk heeft zich altijd bewogen op het snijvlak van sociologie, biologie en filosofie."Beeld Damon De Backer

Is het de eerste keer dat u glas in combinatie met marmer gebruikt?

“Ja, en dat werkt wondergoed. Ik werk al dertig jaar met glas en vijftien ervan met marmer, nooit eerder kwam ik erop om de twee te gaan combineren. Het contrast tussen zacht, hard, fragiel en degelijk komt prachtig samen. De fragiele stukken zijn dan ook nog eens transparant. In de werken wijzen de glazen elementen naar DNA-veranderingen, naar wat had kunnen bestaan of wat misschien nog kan komen. Een blijvend vraagstuk over mens in dier en dier in mens.”

Rond DNA en de biologie van mens en dier werkt u al langer. Vormde het coronavirus en wat het uitvreet in ons lichaam ook een inspiratiebron voor deze reeks?

“Sterker nog, het virus is de trigger geweest om deze werken te verwezenlijken. We gaan er steeds maar vanuit dat wij als mens de menselijke evolutie zelf doormaken. Maar wie zegt dat vandaag het virus ons geen andere genetica zal bezorgen? Een andere uiting van ons zijn? We weten niet wat de evolutie in petto heeft. De tentoonstelling gaat verder in op dat gegeven. De titel Seduzione verwijst naar hoe we elkaar steeds de loef willen afsteken. We pronken en pralen, gebruiken grootspraak waar nodig. Het doet mensen continu achter elkaar aanhollen. De natuurlijk ontwikkelt zich op exact dezelfde manier. Maar het gaat niet om de schoonste of de sterkste, wel om degene die de natuur het best kan capteren om te overleven.”

Seduzione loopt nog tot 20 maart in Uffizi, Venetië

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234