Zaterdag 29/01/2022

AchtergrondExpo

Lang vóór lockdowns en corona wist Richard Long al: ‘Wandelen is kunst’

Richard Long beelden expo Beeld Diederik Craps
Richard Long beelden expoBeeld Diederik Craps

De pandemie deed ons de geneugten van het wandelen herontdekken, maar de Britse kunstenaar Richard Long wist al veel langer wat we allemaal te voet kunnen doen. Al wandelend maakt hij al meer dan een halve eeuw kunst. M Leuven toont hoe hij dat doet. ‘Alle sporen die de mens nalaat zijn vluchtig en kortstondig.’

Jonas Mortier

Richard Long is één van de meest baanbrekende kunstenaars van de voorbije eeuw. In 1967 wandelde hij heen en weer door een veld ergens in Engeland tot er een lijn in het gras zichtbaar werd. Hij maakte er een foto van en noemde het ‘A Line Made by Walking’. Het betekende een revolutie in de wereld van de kunst, want plots kon je ook al wandelend een kunstwerk maken.

Curatrice Eva Wittockx: “Het was de tijd van de conceptuele kunst en van het uitdagen van wat kunst kon zijn. Plots werd een zin of een idee kunst, en voor Long was de wandeling zijn geliefde uitdrukkingsmiddel. De mens in de natuur, daar moest kunst voor hem over gaan. De beste manier om zijn werk te maken was dan ook door zelf de natuur in te trekken en daar een spoor achter te laten.”

Long onderneemt wandelingen naar alle uithoeken van de wereld, van de Andes tot Antarctica. Daar laat hij zich inspireren tot kleine tekens van leven, gemaakt met materialen die hij ter plekke aantreft, zoals stenen, takken of dennennaalden, die hij in eenvoudige patronen zoals een lijn of een cirkel ordent. Het zijn vluchtige en intuïtieve sporen van zijn aanwezigheid die na verloop van tijd vanzelf weer verdwijnen.

Wittockx: “Wanneer hij gaat wandelen, doet hij dat meestal alleen, met een analoge camera op zak. Hij gaat nooit naar een jungle of stad, maar enkel naar uitgestrekte gebieden, zoals woestijnen of berggebieden. Hij laat er een kortstondig sculptuur na, vervolgens maakt hij daar een foto van en giet hij een en ander in een tekstgedicht.“

In M zijn een heleboel van die foto’s en een aantal tekstgedichten te zien. De relatie tussen mens en natuur staat centraal in die werken, en dan meerbepaald hoe de mens slechts een klein deel is van het geheel.

Wittockx: “Zijn werk gaat tot op zekere hoogte over het efemere, hoe we als mens slechts kortstondige, vluchtige sporen nalaten. In één van zijn fotowerken laat hij een spoor van water op steen achter, dat is natuurlijk al na een uur verdwenen. Het zijn in zekere zin filosofische bespiegelingen over de aanwezigheid van de mens in het landschap. Het gaat over nietigheid, vergankelijkheid.” Ook al wordt hij soms in dat hokje geduwd, Long is nadrukkelijk geen land artist, omdat hij geen landmarks, geen blijvende trekpleisters, wil nalaten.

Grond

In het verlengde van zijn werk in de natuur maakt Long ook werk in musea. Op de vloer ordent hij natuurlijke materialen zoals vulkanisch gesteente of drijfhout tot simpele, geometrische figuren. Wittockx: “Ook dat was revolutionair in de jaren zestig. Kunst stond normaal gezien op een sokkel, een beeld moest je op een piëdestal zetten, gezien het belang van kunst. Bij Long ligt het allemaal op de grond, log en zwaar.”

In M zijn er behalve zulke vloerwerken ook enkele nieuwe werken te zien, zogenaamde modderwerken, die hij met de hand op de muur aanbrengt in een paar uur tijd. Hij sluit hiermee aan bij de aloude traditie van de rotsschilderingen. Tegelijkertijd is zijn werk vandaag verrassend actueel. De voorbije anderhalf jaar kreeg de mens een kleine reminder dat hij niet heer en meester is over de natuur, maar slechts een bescheiden onderdeel van het geheel. Bovendien sloeg door corona plots iedereen aan het wandelen.

Het is die inspirerende werking die de grootste kracht van deze expositie vormt. Waar de vloer- en modderwerken hun eigen expressieve kracht hebben, geven de foto’s of tekstgedichten de bezoeker al snel het gevoel dat ‘je erbij had moeten zijn’. Hun kracht schuilt dan vooral in de verbeelding die geprikkeld wordt. Ze doen dromen van reizen die u al dan niet nog zal maken en reflecteren op de korte en vluchtige reis die een mensenleven is.

Richard Long. Nog tot 20 maart in M Leuven.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234