Vrijdag 20/05/2022

AchtergrondMu.ZEE

Mu.ZEE herademt met Belgische topwerken in fris decor: ‘Vroeger zat de collectie gewoon in de kelder’

Mu.ZEE kreeg een make-over. De grote raampartijen zetten de ontblote structuren extra in de verf. Beeld Damon De Backer
Mu.ZEE kreeg een make-over. De grote raampartijen zetten de ontblote structuren extra in de verf.Beeld Damon De Backer

Van dichtgetimmerd museum naar open landschap. Mu.ZEE in Oostende gooit zijn gebouw open en stelt na een korte pauze de eigen collectie centraal. Bezoekers worden getrakteerd op een wervelend parcours vol Belgisch schoon.

Sofie Van Hyfte

Gejuich in de inkomhal van Mu.ZEE, dat vijf maanden zijn deuren sloot voor een grondige opknapbeurt. Het is de laatste dag van de voorbereidingen voor de opening en het hele team wordt getrakteerd op pizza. Directeur Dominique Savelkoul geniet kenbaar van de opwinding in de ruimte. “Toen ik begin maart 2020 werd aangesteld als interim-directeur trof ik een team aan dat niet goed in zijn vel zat. Vandaag is daar niets meer van te merken. Wat hier de afgelopen tijd allemaal is klaargespeeld, is onvoorstelbaar.”

Drie dagen voor de lockdown ging Savelkoul, een nieuw gezicht in de Vlaamse museumwereld, als interim-directeur in Oostende aan de slag. Ze kende het gebouw nog niet, de collectie evenmin, en het team waar ze mee aan de slag moest werd net naar huis gestuurd. Ook stond de grote renovatie in 2024 haar wat in de weg. Bij elke suggestie die ze deed kreeg ze steevast te horen dat dat na de werken wel aan bod zou komen. Savelkoul bleef echter niet bij de pakken zitten. Met enkele doeltreffende aanpassingen herdoopte ze Mu.ZEE tot een museum in transitie.

Te extreem

“Mu.ZEE heeft een complexe geschiedenis die is uitgetekend door twee visionaire figuren”, vertelt Savelkoul. “Willy Van den Bussche was de man die steeds naar de massa keek en opvolger Phillip Van den Bossche was degene die net de niches en de actuele thema’s opzocht. Beide heren waren uitersten. De laatste tien jaren gingen daardoor te veel en te extreem van het een over op het ander.

“We hebben een enorm grote collectie ter beschikking. Het gaat over meer dan 8.000 stuks, het resultaat van het aankoopbeleid van de provincie en de stad. De missie van Mu.ZEE is om Belgische kunst van 1880 tot nu in de kijker te zetten, maar dat idee was volledig ondergesneeuwd geraakt. Toen ik er begon liepen wel zeven tentoonstellingen tegelijk, terwijl de collectie gewoon in de kelder zat. Het tempo lag te hoog.

“Ook het gebouw was best disfunctioneel geworden. Ik zag het als visuele pollutie. Het leek wel alsof er van elke tentoonstelling een muurtje, een stuk tapijt of gordijn was blijven staan of hangen.”

Een werk van Roger Raveel in Mu.ZEE. Beeld Damon De Backer
Een werk van Roger Raveel in Mu.ZEE.Beeld Damon De Backer

Het museum had nood aan herbronning. Savelkoul drukte de pauzeknop in en enkele dagen van intensief brainstormen dienden zich aan. Savelkoul liet zich bijstaan door prominente namen in het landschap zoals Joost Declercq, voormalig directeur van Museum Dhondt-Dhaenens, Emmanuel Van de Putte van Sotheby’s Belgium, Wiels-curator Zoë Gray en academicus aan UGent Wouter Davidts. Zij bogen zich mee over het revitaliseringsproces. Samen met het vaste team van het museum tekenden ze louter met eigen middelen een veelbelovend meerjarenplan uit.

De scenografie van het museum werd hertekend door het Brusselse architectenbureau Rotor. Oorspronkelijk zat een grootwarenhuis gehuisvest in het gebouw in de Romestraat. Met enkele slimme ingrepen legde Rotor de architectuur van de voormalige coöperatieve of ‘de Coo’ bloot. De geest van modernistisch architect Gaston Eysselinck waart weer rond in het ontmantelde pand. Zo zijn de balkons opengewerkt, net als de trap op de eerste verdieping. De grote raampartijen van het gebouw zetten de krachtlijnen van de ontblote structuren extra in de verf.

Focus op vrouwelijke kunstenaars

Mu.ZEE trekt de kaart van de eigen collectie. Die is onaf en vormt geen volledig overzicht van de Belgische kunstgeschiedenis, toch is het resultaat indrukwekkend. Het aanbod is divers: van Vlaamse topstukken als De sjees van Permeke tot hedendaags werk van de jongste kunstenaar in de collectie Kato Six. Opvallend veel vrouwen passeren de revue. “Mu.ZEE legt meer dan anders de focus op de vrouwelijke kunstenaars in de collectie. We beseffen dat er op dat vlak nog veel hiaten zijn”, klinkt het.

De rondgang start op de bovenste verdieping. Als bomen in een bos staan er kriskras wanden in de ruimte geplaatst. Hoewel er een beginpunt is, is het parcours vrij te kiezen. Na maanden van strakke coronabewegwijzering in musea voelt het als een verademing. De werken staan chronologisch gerangschikt, al is ook dat niet echt afgelijnd.

Twee topwerken trekken de expo op gang. Het zelfportret met bloemenhoed van James Ensor wordt tegenover Léon Spilliaerts Zelfportret in de spiegel geplaatst. “Het is een symbolische start die refereert aan het DNA van het museum”, zegt curator Mieke Mels.

Bezoekers kunnen zelf hun route bepalen in het museum. Beeld Damon De Backer
Bezoekers kunnen zelf hun route bepalen in het museum.Beeld Damon De Backer

Mu.ZEE koos voor een speelse opstelling vol intrigerende visuele verbindingen tussen de kunstwerken. Een vroeg en kleurrijk werk van Constant Permeke connecteert zo op afstand met Christus bedaart de storm van Ensor. “De twee kunstenaars staan los van elkaar, maar Permeke focuste rond de Eerste Wereldoorlog een korte tijd op het werk van Ensor en dat zie je hier subtiel terug”, stelt Mels. Op de eerste verdieping kiest ze er dan weer voor om een barok textielwerk van Lili Dujourie tegenover een secuur beeld van Philip Van Isacker te plaatsen. Telkens voel je een bepaalde spanning hangen tussen de werken.

De expo wakkert je nieuwsgierigheid aan. De zalen en balkons zijn voorzien van talloze zichtlijnen en doorkijkjes waardoor je op elke plek wordt getriggerd om verder te kijken of na te denken over een bepaalde connectie. Als je buitenstapt krijg je alweer zin om er opnieuw aan te beginnen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234