Dinsdag 19/10/2021

InterviewBruno V. Roels

‘Niet alles blijft interessant als je het eindeloos herhaalt. De palmboom wel’

Een beeld van 'Paradis à vendre'. Beeld Bruno Roels / Images courtesy of Gallery FIFTY ONE
Een beeld van 'Paradis à vendre'.Beeld Bruno Roels / Images courtesy of Gallery FIFTY ONE

Andy Warhol deed het met de iconen van de westerse massacultuur: dezelfde beelden eindeloos dupliceren. De Gentse kunstfotograaf Bruno V. Roels (45) doet het nu ook met het universele symbool van luxe, exotisme en paradijselijke vakanties: de palmboom.

Paradis à vendre is al de vierde solotentoonstelling van Bruno V. Roels in Gallery Fifty One in Antwerpen. Gaandeweg heeft de kunstfotograaf zijn iconografie dermate uitgezuiverd dat er eigenlijk nog maar één beeld overblijft: een analoge foto van een palmboom, in zwart-wit. Afgedrukt in alle mogelijke vormen, formaten, combinaties en variaties, en aangebracht op alle mogelijke dragers. En gaandeweg hebben die palmbomen hun weg gevonden naar belangrijke kunstcollecties in alle hoeken van de wereld.

In eigen land doet zijn naam nog altijd te weinig bellen rinkelen, maar in New York zit Roels onder de pannen bij de Howard Greenberg Gallery – in het gezelschap van zowat alle levende en dode legendes van de Amerikaanse fotografie. In Londen wordt hij vertegenwoordigd door Black Box Projects. Meer dan de helft van zijn werk wordt verkocht in het buitenland.

Een beeld van 'Paradis à vendre'. Beeld Bruno Roels / Images courtesy of Gallery FIFTY ONE
Een beeld van 'Paradis à vendre'.Beeld Bruno Roels / Images courtesy of Gallery FIFTY ONE

Experimenteren

Bruno V. Roels: “Hoe het begonnen is? (denkt na) Ik herinner mij dat ik aan het experimenteren was met beelden uit de natuur. Ik wou een onderwerp vinden waarmee ik reeksen van beelden kon maken, in allerlei variaties: licht en donker, in close-up en van veraf, figuratief en abstract. Niet alles uit de natuur leent zich daartoe, ontdekte ik. Niet alles blijft herkenbaar als je het abstraheert in een close-up. Niet alles blijft interessant als je het eindeloos herhaalt. De palmboom wel. ‘Hoe komt dat?’ vroeg ik me af.

“Dat voerde me terug naar mijn jeugd. Ik ben opgegroeid op het Oost-Vlaamse platteland, in de jaren zeventig en tachtig van de vorige eeuw. De wereld was niet groot. Maar op tv zag ik series die in Los Angeles waren opgenomen: MacGyver, The A-Team, dat soort dingen. En daar krioelde het van de palmbomen. Ik associeerde die beelden en die met palmbomen afgezoomde landschappen met avontuur, met vrijheid, met onbereikbaar verre stranden. Ik ben nu wat ouder en ik heb al wat gereisd, maar die kleine jongen zit nog altijd in mij. En in heel veel andere mensen, heb ik gemerkt. De palmboom is een universeel symbool dat overal ter wereld op ongeveer dezelfde manier wordt gelezen. Iederéén associeert het met luxe, exotisme, mysterie en vakantie.”

Een beeld van 'Paradis à vendre'. Beeld Bruno Roels / Images courtesy of Gallery FIFTY ONE
Een beeld van 'Paradis à vendre'.Beeld Bruno Roels / Images courtesy of Gallery FIFTY ONE

“Vervolgens ben ik in de geschiedenis van de palmboom gedoken. Geschiedenis is altijd ontnuchterend. Met als gevolg dat de palmboom voor mij nu net zo goed staat voor koloniale uitbuiting en ongelijkheid. De titel van mijn serie A Palm Tree is A Palm Tree is A Palm Tree zegt het helemaal: de ene palmboom is de andere niet. Een palmboom aan het Comomeer is iets anders dan een palmboom in Palmyra, Syrië.”

Paradijs om de hoek

Eigenlijk is Bruno V. Roels nauwelijks geïnteresseerd in palmbomen. Hij is geen botanicus die de wereld afketst op zoek naar unieke soorten (hij fotografeert ze liever dicht bij huis, in Zuid-Spanje of Noord-Italië), hij is een kunstenaar. En die is meer geïnteresseerd in taal, in de woorden en betekenissen die zijn beelden oproepen, dan in de beelden zelf.

“Het is erger dan dat”, lacht Roels. “Ik heb letterkunde en linguïstiek gestudeerd. Eigenlijk ben ik een taalkundige die ook wel geïnteresseerd is in beeldende kunst.”

De taal komt er meer en meer door. De titel van deze expo – Paradis à vendre – is een verwijzing naar het bekende werk Musée d’Art Moderne à vendre, pour cause de faillite van Marcel Broodthaers, de dichter onder de 20ste eeuwse kunstenaars. Roels verklaart het idee van het ‘paradijs’ bankroet. De boodschap is: “Het paradijs ligt om de hoek, maar we zullen het nooit bereiken. Ondertussen blijven we het proberen.”

Een beeld van 'Paradis à vendre'. ‘Ik schilder nu soms op de foto’s.’ Beeld Bruno Roels / Images courtesy of Gallery FIFTY ONE
Een beeld van 'Paradis à vendre'. ‘Ik schilder nu soms op de foto’s.’Beeld Bruno Roels / Images courtesy of Gallery FIFTY ONE

“Ik ben een echte dagboekfotograaf”, zegt Roels. “Ik fotografeer alles, ik fotografeer graag. Maar dat is niet de grote uitdaging, de opnames zijn van secundair belang. In de donkere kamer, dáár ontstaat mijn kunst. Daar beslis ik welke beelden naar buiten mogen, en hoe ze naar buiten mogen. Daar bewerk ik mijn foto’s, daar componeer ik het werk. En daar neem ik inderdaad een steeds grotere vrijheid. Ik schilder nu soms op de foto’s, ik breng er woorden en zinnen op aan. Maar meestal zit er een oneindig aantal afdrukken te maken van telkens hetzelfde beeld. Obsessioneel, als in een roes.”

Een beeld van 'Paradis à vendre'. Beeld Bruno Roels / Images courtesy of Gallery FIFTY ONE
Een beeld van 'Paradis à vendre'.Beeld Bruno Roels / Images courtesy of Gallery FIFTY ONE

Ik vraag of ik hem de Andy Warhol van de palmbomen mag noemen. “Oei, die vergelijking is gevaarlijk voor mij,” zegt hij, “maar oké, ik moet toegeven dat hij een grote invloed is. Nu is zijn werk peperduur, maar in de jaren zestig en zeventig heeft hij de kunst gepopulariseerd, daar kun je niet omheen. Ik ben daar ook steeds meer mee bezig. Fotografie is de democratische kunstvorm bij uitstek. Een foto is van nature een kopie. Voor ‘Paradise’ in Kortrijk heb ik een kleine affiche gemaakt die ik gratis opstuur naar wie er om vraagt. En ik ontwikkel nu ook postkaartensets. Voor de productieprijs plus de prijs van een postzegel kunnen mensen die ik van haar noch pluim ken een tastbaar, gesigneerd artefact uit mijn oeuvre krijgen. Ik beschouw het als een mail art project, naar het voorbeeld van mijn grote held On Kawara. De vraag is massaal, en Instagram is het vliegwiel. Van overal ter wereld krijg ik nu foto’s van mensen die ze hebben ingekaderd. De kaders hebben meer gekost dan het werk. Fantastisch!”

Paradis à vendre van Bruno V. Roels, tot 6 november in Gallery Fifty One, Zirkstraat 20 in 2000 Antwerpen. www.gallery51.com

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234