Maandag 24/01/2022

AchtergrondPlatenindustrie

Prijzen van platen swingen de pan uit: wat is er aan de hand met het zwarte goud?

In 2020 werden 160 miljoen lp’s geperst. Dat aantal zou in 2021 verdubbelen volgens vakblad Billboard. Beeld AFP
In 2020 werden 160 miljoen lp’s geperst. Dat aantal zou in 2021 verdubbelen volgens vakblad Billboard.Beeld AFP

Voor de nieuwe plaat van Adele op vinyl moet u straks 40 euro ophoesten. De prijzen van platen swingen de pan uit. Tegelijkertijd kampt de vinylmarkt met enorme vertragingen. Wat is er aan de hand met het zwarte goud?

Elmo Lê van

Vinyl zit in de lift, al gaat de groei van het medium gepaard met groeipijnen. 30, de nieuwe van Adele, legt twee grote pijnpunten bloot: enerzijds swingen de prijzen de pan uit, anderzijds zorgt het drukken van haar bewuste lp ervoor dat andere fysieke releases vertraging oplopen. Variety bericht dat er 500.000 exemplaren van 30 zijn besteld, waardoor één artiest zo een kleine, overbevraagde industrie heeft gekaapt.

Er zijn wereldwijd slechts een honderdtal vinylperserijen. Record Industry in Haarlem is met 33 persen (goed voor 40.000 à 50.000 geperste lp’s per dag) een van de grootste perserijen in Europa. Record Industry zou – als je uitgaat van persen op volle capaciteit en een foutenmarge – ongeveer 15 dagen bezig zijn om de bestelling van Adele te verwerken. De Britse zangeres werkt zo opstropping in de hand, al zijn de toenemende wachttijden niet van vandaag.

In 2020 werden 160 miljoen lp’s geperst. Dat aantal zou in 2021 verdubbelen volgens vakblad Billboard. De weinige perserijen zijn overbevraagd waardoor de wachttijden oplopen. Daardoor ontvangen steeds meer artiesten pas weken tot maanden na de initiële release fysieke exemplaren voor verkoop. “Toen wij 3 jaar geleden zijn gestart, was onze levertermijn 8 weken. Nu rekenen wij 6 maanden”, zegt Wout Lievens van Dunk!pressing, een van de twee Belgische perserijen.

Woekerprijzen

En de stijgende prijzen? “Onlangs had ik iemand in de winkel voor het nieuwe album van The War on Drugs. ‘Meneer, kost dit exemplaar écht 40 euro?’, vroeg hij. Ik krijg veel ontevreden klanten over de vloer en ik kan er niets aan doen.” Staf De Vos van FatKat Records staat er beteuterd bij. Eind dit jaar werpt de eigenaar van de bekende Antwerpse platenwinkel de handdoek in de ring. De woekerprijzen die hij anno 2021 voor een lp moet vragen, hebben hem daartoe geleid. “De laatste plaat van Billie Eilish koop je voor 42 euro. Die van Iron Maiden kost 49 euro. Ik heb de verkoopprijs van Led Zeppelins III van de ene dag op de andere met 110% weten stijgen. Het is krankzinnig. Het is gewoon niet leuk meer.”

Niet alleen FatKat ziet het met lede ogen aan. “Sorry about the high price, the majors are losing it with these absurd greedy pricing policy”, viel eerder dit jaar te lezen op de website van Music Mania in Gent. Ook Staf De Vos wijst met de vinger naar Warner, Universal en Sony: de drie grootste platenlabels. “Zij verdienen zoveel aan streaming dat de fysieke verkoop hen niet interesseert.” Door bewust de markt kapot te maken, zouden ze consumenten nog meer naar streaming willen lokken, klinkt het. “Ze drijven niet alleen de prijs op, ze maken het voor een platenboer ook moeilijker om aan vinylplaten te geraken.”

Vorige week ontving De Vos een mail van Adele’s label: “Als ik haar nieuwe plaat op de releasedag te koop wil aanbieden, moest ik minstens 12 lp’s of 25 cd’s bestellen, terwijl ik slechts een handvol exemplaren wil. Dat heb ik nog nooit meegemaakt. Omdat mijn bestelling kleiner was, hebben ze die geannuleerd. Majors zetten de platenhandel onder druk. Hoe arrogant kan je zijn?”

Schaarste

Wat evenmin helpt, is de schaarste van twee grondstoffen, karton en PVC, die daarnaast ook duurder zijn geworden, net als de transportkost. “De productiekost is daardoor met 1,5 à 2 euro duurder, maar de grondstoffen zijn niet zó duur geworden dat het verantwoord is om de vraagprijs voor een vinylplaat te verdubbelen”, verzekert hij. Dunk is naast een perserij ook een label. Bij hen schommelen de prijzen voor een vinyl rond de 20 euro.

Ook Unday Records, de thuishaven van onder meer Mauro Pawlowski en Intergalactic Lovers, is niet van plan om plots hallucinante prijzen te vragen voor elpee. “Mensen zijn bereid om wat meer neer te tellen voor een exclusieve uitgave van een plaat. Maar 40 euro? Dat gaat te ver”, vindt Unday-labelbaas Tim Beuckels. “Je zit nu met een goed, stabiel formaat met een loyale, zelfs groeiende aanhang, ook in tijden van streaming. We moeten opletten dat we dat niet verbranden.”

“Ik hoop dan ook dat iedereen zijn verstand gebruikt. Het probleem met die grote oplages is niet alleen dat ze alle capaciteit inpalmen, overstock wordt nogal makkelijk onder de prijs gedumpt achteraf. Zo maak je de markt kapot, we moeten – zeker als kleine labels – blijven kiezen voor een verantwoorde prijszetting en een langetermijnvisie.”

Voor Belgische acts blijft de verkoop van merchandise, waaronder vinyl, een belangrijke bron van inkomsten. De moeilijkheid door de enorme wachttijden is nu om lang vooraf te plannen. Als een artiest zeker wil zijn dat zijn bestelling tijdig klaar is, moet die zeker zes maanden voor de release zijn muziek aanleveren aan de perserij. Als je een dag te laat aanlevert, ben je je plaats en dus garantie op tijdige levering kwijt.

Hoeveel inkomsten ontloop je in dat geval? Beuckels durft er geen cijfer op te plakken. “Een releaseconcert is traditioneel het moment waarop je fans samenkomen en je dus een aanzienlijk deel van je stock verkoopt. Vinyl persen is een complex proces, er kan veel verkeerd lopen. Eén fout kan ervoor zorgen dat je planning in de war wordt gestuurd. We slagen er al 10 jaar in om onze lp’s op tijd geleverd te hebben, sinds 2020 is meer dan de helft van onze bestellingen te laat geleverd, ook al werken we met vier verschillende perserijen. Als je op je grootste concerten niets kan verkopen, zit je met een probleem.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234