Dinsdag 27/09/2022

InterviewSarah Polley

Sarah Polley ligt nog wakker van de angsten die ze als kindster moest doorstaan

Sarah Polley in 'The Adventures of Baron Munchausen'. 'Ik krimp nog altijd ineen als ik een autodeur hoor dichtslaan.' Beeld Sygma via Getty Images
Sarah Polley in 'The Adventures of Baron Munchausen'. 'Ik krimp nog altijd ineen als ik een autodeur hoor dichtslaan.'Beeld Sygma via Getty Images

De Canadese regisseur en actrice Sarah Polley blikt in haar biografie Run Towards the Danger terug op haar rol als 8-jarige in de spektakelfilm Baron Munchausen van Terry Gilliam en vele andere films. ‘Ik voelde me ongelofelijk onveilig.’

Bor Beekman

Bijna pijnlijker nog dan de inhoud is de toon van de brief die Sarah Polley (43) schreef aan filmregisseur Terry Gilliam, vele jaren nadat ze als 8-jarige een hoofdrol had gespeeld in diens The Adventures of Baron Munchausen (1988). Aanvankelijk spreekt ze de – ook door haar – bewonderde cineast aardig en in vleiende woorden toe: “Je bent een genie.” En ze verontschuldigt zich (“sorry”) omdat ze hem lastigvalt met herinneringen aan hun samenwerking, nu ze heeft gehoord dat Gilliam voor zijn speelfilm Tideland opnieuw met een jong meisje gaat werken.

“Ik voelde me ongelooflijk onveilig”, schrijft ze Gilliam, in haar terugblik op de opnamen van de spektakelfilm over de adellijke beroepsfantast Munchausen. Ze herinnert hem aan de keren dat ze naar het ziekenhuis moest voor controle, als ze op de set bijvoorbeeld te lang in een bassin met koud water had gelegen. Of aan de keer dat ze dagenlang doof was, door de explosies waar ze tussendoor moest hollen. En hoe ze “hysterisch” huilde op de set, op schoot bij haar vader, die ze tevergeefs smeekte ervoor te zorgen dat ze de scène niet nog eens (en nóg eens) hoefde over te doen.

Sarah Polley nu. Beeld ANP
Sarah Polley nu.Beeld ANP

Overboord

Ze schrijft hoe angstig ze was toen het paard waarmee ze voor de film in een bootje zat plots wild werd, overboord sprong en een onder water geplaatst explosief lostrapte, dat vervolgens dicht bij Polleys gezicht afging. Zou Gilliam, vraagt ze, als er in Tideland waterscènes voorkomen, er in elk geval voor kunnen zorgen dat het water warm is? En zou hij bij eventuele explosies de reacties apart van die explosies kunnen filmen? “Ik krimp nog steeds ineen als er een autodeur hard dichtslaat.”

Ook het antwoord van Gilliam, die Polley een dag later al terugschreef, is opgenomen in Polleys biografische bundel. Hij had geen idee dat ze zo bang was, schrijft de regisseur. En hij bezweert dat wat in haar ogen gevaarlijk leek op de set, dat in werkelijkheid niet was. Goed, die scène met dat paard verliep niet zoals vooraf bedacht. En sorry nog voor die ene explosie bij het bootje, een “fuck-up”.

Een zelfhulpboek zou je Polleys persoonlijke essays kunnen noemen. Waarbij de hulp allereerst voor haar zelf is bedoeld. De Canadese actrice, inmiddels een succesvol cineast (onder meer van het alzheimerdrama Away from Her met Julie Christie) kreeg in 2015 per ongeluk een brandblusser op haar hoofd tijdens een bezoek aan de sportschool. De hersenschudding leidde tot duizeligheid, vermoeidheid en concentratieverlies.

De klachten hinderden haar bij het schrijven van een Netflix-serie naar Margaret Atwoods Alias Grace, een van haar lievelingsboeken. Nadat ze een eindeloze stoet artsen en therapeuten had bezocht, adviseerde een specialist haar alles te doen wat de symptomen juist deed opspelen. Aangaan, niet ontwijken. En Polley besloot dat heilzame advies tevens toe te passen op de getroebleerde delen uit haar verleden. “De verhalen die ik ontweek, die ik niet vertelde en die me ’s nachts wakker hielden.”

Tot die niet eerder vertelde verhalen behoort de rol die ze als kind speelde bij een prestigieus gezelschap in Alice in Wonderland, in een versie met niet helemaal frisse seksuele connotaties. En ook de druk van het kindsterrenbestaan, die bij haar leidde tot een plotse, verlammende podiumvrees.

Ze noteert haar herinneringen aan de seksuele mishandeling door de Canadese presentator Jian Ghomeshi, met wie ze als 16-jarige op een date ging. En ze ontleedt haar door angst gemotiveerde keuze om zich (enkele jaren voor #MeToo) niet te voegen bij de vrouwen die hem aanklaagden wegens seksueel geweld (Ghomeshi werd vrijgesproken wegens gebrek aan bewijs), waarbij ze inzichtelijk maakt hoe zo’n ‘hij zei/zij zei’-proces door het slachtoffer niet valt te winnen.

‘The Adventures of Baron Munchausen’, met John Reginald Neville in de hoofdrol en rechts Sarah Polley. 

 Beeld
‘The Adventures of Baron Munchausen’, met John Reginald Neville in de hoofdrol en rechts Sarah Polley.

Ambulance

Bij haar terugblik op The Adventures of Baron Munchausen ziet Polley zich gesteund door de latere ontboezemingen van andere getuigen op de chaotische set. Zoals de special-effectsman, die in tranen uitbarstte toen hij Polley jaren later trof bij een andere film. Hij was nooit haar blik vergeten toen ze gillend van de set werd afgevoerd met de ambulance.

Ook was er Eric Idle, net als Gilliam oud-lid van het Monty Python-collectief en ook in Munchausen te zien, die in 2018 via Twitter liet weten dat Polley bij de opnamen "in gevaar” was geweest, “vele keren”.

Gilliam verschuilt zich niet voor de kritiek. Maar de giechelige cineast, door Polley getypeerd als een groot (en briljant) kind, lijkt niet helemaal overtuigd van de emotionele schade die de actrice op zijn set heeft opgelopen. Dat het meisje van 8 écht doodsbang was toen ze hoog boven in de lucht aan Munchausens ballonschip bungelde en iets hoorde scheuren (haar jurk, naar later bleek), zelfs al was ze dan gezekerd. Ze was bepaald niet gerustgesteld toen de regisseur vrolijk naar boven riep: “Geen zorg! We kunnen het ons niet veroorloven je te verliezen!”

null Beeld

Sarah Polley, Run Towards the Danger, Penguin, 272 p..

Wonderlijk verleden

Met haar veelgeprezen documentaire Stories We Tell uit 2012 dook de Canadese actrice, scenarist en regisseur Sarah Polley (43) in het wonderlijke verleden van haar ouders en haar weinig gewone jeugd. Daarbij stuitte ze op een geheim van haar jong overleden moeder, dat haar eigen leven op z’n kop zette.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234