Woensdag 06/07/2022

NieuwsMuziek

Thomas Fiorini speelt eerste concerto voor elektrische basgitaar: ‘Dit instrument heeft nog zoveel mogelijkheden’

Bassist Thomas Fiorini en componist Robert Groslot. Beeld RV (c) Frank Lambrechts
Bassist Thomas Fiorini en componist Robert Groslot.Beeld RV (c) Frank Lambrechts

Meer dan twee jaar heeft contrabassist Thomas Fiorini eraan gezweet, maar vrijdag vervult hij zijn grote droom: een concerto spelen als solist voor het Brussels Philharmonic. Niet op contrabas, maar op de basgitaar. Een Belgische primeur én een uitdaging, zelfs voor een professionele muzikant: ‘De ellende begon al op de eerste bladzijde.’

Jasper Van Loy

Een accent van het hele orkest en dan zachte, opbouwende blazers: het nieuwe concerto van Robert Groslot voor de Brussels Philharmonic begint zoals duizenden anderen. Tot je de solo hoort, want die komt voor een keer niet van een violist of pianist, maar van een basgitarist. Thomas Fiorini is zijn naam, en in het dagelijkse leven is hij contrabassist van de Brussels Philharmonic.

“Ik speel al sinds mijn dertiende basgitaar”, vertelt Fiorini, die in New York geboren werd, met een licht Engels accent. “Met dat instrument heb ik alles gedaan: muziekschool, conservatorium, op tournee met groepen. Op mijn 22ste had ik het rocksterrengedoe wel gehad en was ik doodop. Ofwel zou ik stoppen met muziek maken, ofwel mijn wereld uitbreiden. Toen ik voor de eerste keer een contrabas in mijn handen had, was ik verliefd. Na tien maanden stond ik opnieuw aan het conservatorium, deze keer met mijn contrabas.”

Fiorini is naast zijn werk voor klassieke orkesten altijd blijven bassen voor een plejade aan artiesten, van Natalia over Jef Neve tot internationale sterren als Björk en Angelo Badalamenti. Hij wist dan ook meteen wat te antwoorden op de mail waarin Gunther Broucke, de intendant van het Brussels Philharmonic, zijn muzikanten drie jaar geleden om frisse ideeën vroeg. “Ik droomde al jaren van een concerto voor basgitaar”, zegt Fiorini. “We kennen dat vooral als ritme-instrument in de achtergrond, maar het heeft nog zoveel mogelijkheden waar niemand tot nu toe iets mee heeft gedaan.” Aan Robert Groslot, door de wol geverfd als dirigent van het Nights of the Proms-orkest Il Novecento, om een stuk te componeren op maat van Fiorini.

Thomas Fiorini: 'Een basgitaar heeft nog zoveel mogelijkheden waar niemand tot nu toe iets mee heeft gedaan.' Beeld RV (c) Frank Lambrechts
Thomas Fiorini: 'Een basgitaar heeft nog zoveel mogelijkheden waar niemand tot nu toe iets mee heeft gedaan.'Beeld RV (c) Frank Lambrechts

Zes snaren

Als je nu ‘klassieke muziek’ en ‘basgitaar’ googelt, krijg je YouTube-filmpjes van bassisten die klassieke stukken voor viool en cello naspelen of de ensemblewerken van hedendaagse componisten als Steve Reich. “Ik heb nog een tijdje klassieke huisconcerten gespeeld voor elektrische bas en piano: Bach, Paganini, Elgar, dat soort dingen”, vertelt Fiorini. “Als ik een moeilijk stuk op contrabas instudeer, grijp ik vaak naar mijn basgitaar om te weten hoe iets precies moet klinken.”

Met een componist als Robert Groslot verwacht de leek misschien een kruisbestuiving van pop en jazz, maar dat is het hoegenaamd niet. “Robert liet zich leiden door modern klassieke componisten als Schönberg en Stravinsky”, weet Fiorini.

Groslots compositie liet Fiorini alle hoeken van het repetitiehok zien. “De ellende begon al op de eerste bladzijde van de partituur”, lacht hij. “Iets zoals de openingsmelodie had ik nog nooit gehoord of gespeeld. Om maar één ding te noemen: als bassist ben je het gewend om je snaren van hoog naar laag te plukken, maar Roberts werk zit vol snelle riedels van laag naar hoog. Een basnoot kun je normaal gezien ook niet lang aanhouden: zodra je aan de snaar trekt, is de noot verdwenen. Ik heb echt moeten zoeken naar technieken om die mooie lange noten te spelen.”

En dan is er nog het simpele feit dat een basgitaar niet gemaakt is om boven het orkest uit te komen, maar net diep in het totale geluid te zitten, bijna onhoorbaar. “Ik ben het gewend om in mijn bands die typisch vettige klank van mijn basgitaar er te laten uitkomen, maar dat ging hier dus niet”, zegt Fiorini. “Daarom speel ik op zes in plaats van de gebruikelijke vier snaren.”

Dire Straits

Of het concerto nu een revolutie in het basgitaarmilieu zal inleiden? Dat is nog maar de vraag. Fiorini krijgt naar eigen zeggen alle steun van zijn collega-muzikanten in het Brussels Philharmonic, maar kreeg nog geen vragen van andere bassisten om het stuk te mogen opvoeren. “Dat kan nog komen als de partituur gepubliceerd is”, zegt hij. “Niet iedereen hoeft er natuurlijk twee jaar aan te oefenen zoals ik. Voor student-bassisten kan het al interessant zijn om enkele passages in te studeren, al is het maar om de vernieuwende technieken onder de knie te krijgen.”

Voor Fiorini is het niet duidelijk wat de volgende stap kan zijn. “De basgitaar heeft nu de laatste grens overschreden, maar ik denk dat er nog veel meer mogelijkheden zijn binnen de klassieke muziek. Persoonlijk weet ik niet of ik zelf nog eens zolang wil studeren aan één stuk. Maar ik hoef geen ingewikkelde muziek te spelen om uitgedaagd te worden, muzikant zijn in België volstaat. Het muzikale leven in dit land is zo vol en hier werken zoveel ongelooflijke musici dat al mijn projecten uitdagingen worden. Zo speel ik in de Dire Straits-coverband Cookin’ With Knopfler en dat is ook fantastisch.”

Het ‘Concerto for E-Bass Guitar and Orchestra’ van Robert Groslot, gebracht door Brussels Philharmonic en Thomas Fiorini, gaat in première op 22 april in Flagey.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234