Donderdag 02/12/2021

FilmrecensieUn monde

‘Un monde’: speelplaatsdrama met de intensiteit van een gevangenisthriller ★★★★☆

De film volgt de zesjarige Nora (Maya Vanderbeque) op de lagere school.  Beeld Tandem
De film volgt de zesjarige Nora (Maya Vanderbeque) op de lagere school.Beeld Tandem

In Un monde toont Laura Wandel dat schoolkinderen heus geen Squid Game nodig hebben om van de speelplaats een gewelddadig slagveld te maken. Een Belgisch debuut van wereldklasse, met piepjonge acteurs die uitblinken in naturel.

Film is niet alleen de kunst van wat je toont, maar ook van wat je níét in beeld brengt. Dat heeft de Belgische regisseuse Laura Wandel goed begrepen. In haar verbluffende speelplaatsthriller Un monde kiest ze er radicaal voor om alleen op haar jeugdige hoofdpersonages te focussen, letterlijk en figuurlijk. De camera blijft op hun hoogte, volwassenen lopen met hun hoofd buiten het kader – een weglating die net iets toevoegt: zo zie je namelijk meteen dat ouders en leerkrachten totaal geen zicht hebben op wat er zich tussen de kinderen afspeelt.

Ook de locaties zijn tot het strikte minimum beperkt: de film verlaat nooit de schoolpoorten. En zelfs in de speelduur heeft Wandel radicaal de schaar gezet: Un monde klokt af op een messcherpe 73 minuten. Dat je als filmmaker dat soort keuzes durft te maken, is altijd dapper. Dat je dat, zoals Wandel, al in je speelfilmdebuut doet, getuigt van een zeldzame maturiteit en een berg talent.

Ruimtevaarder

Un monde gaat ook over een debuut: dat van de zesjarige Nora (Maya Vanderbeque) op de lagere school. Zoals haar met planeten versierde boekentasje aangeeft, voelt Nora zich op haar eerste schooldag als een ruimtevaarder in een onbekend, vijandig sterrenstelsel. Niet te verwonderen dat ze tijdens de speeltijd haar grote broer Abel (Günter Duret) opzoekt. Maar zo lief als hij aan de schoolpoort nog voor haar was, zo kil doet hij op de speelplaats: Abel wordt omringd door stoere pestkoppen, en wenst niet in het openbaar gezien te worden met zijn malle kleine zus. Het is vergeefse moeite, want algauw incasseert hij een paar rake klappen. Het stelt Nora voor een verscheurend dilemma: als ze zwijgt, gaan de pesterijen gewoon door, maar als ze klikt, krijgt haar broer het misschien nog zwaarder te verduren.

Door de kinderen niet van bovenaf (en dus vanuit het perspectief van een volwassene) te filmen, zoals meestal gebeurt in films, worden ze onze gelijken: mensen met noden en angsten, die het verdienen om niet alleen getemd, maar ook gehoord en gezien te worden. Beeld Tandem
Door de kinderen niet van bovenaf (en dus vanuit het perspectief van een volwassene) te filmen, zoals meestal gebeurt in films, worden ze onze gelijken: mensen met noden en angsten, die het verdienen om niet alleen getemd, maar ook gehoord en gezien te worden.Beeld Tandem

Laura Wandel toont met deze film dat schoolkinderen heus geen Squid Game nodig hebben om van de speelplaats een slagveld te maken. Un monde is een portret van een lawaaierige – het helse geluidsdesign doet denken aan concentratiekampdrama Son of Saul – en bikkelharde microkosmos die gebouwd is op ongeschreven wetten en keiharde erecodes. Een speelplaatsdrama met de intensiteit en de onverbiddelijkheid van een gevangenisthriller à la Un prophète.

Dat is ook de verdienste van de jonge cast, en in het bijzonder van Maya Vanderbeque, die bijna voortdurend in beeld is – op het moment van de opnames was ze negen jaar, iets ouder dan haar personage, wat haar een zekere maturiteit geeft die goed van pas komt voor het verhaal. Ze is een revelatie zoals Emilie Dequenne dat was in Rosetta, maar dan half zo oud. Haar tranen komen van diep, geen enkele zin klinkt alsof hij uit de pen van een volwassen scenariste vloeide, en wanneer ze met haar klasgenootjes speelt, zou je denken dat er met een verborgen camera is gefilmd.

Warme wereld

Un monde is een film die, met eenvoudige maar extreem doeltreffende audiovisuele middelen, de toeschouwer vraagt om zich in het schoenmaatje 32 van een kind te verplaatsen. Door de kibbelende jochies niet van bovenaf (en dus vanuit het perspectief van een volwassene) te filmen, zoals meestal gebeurt in films, worden ze onze gelijken: mensen met noden en angsten, die het verdienen om niet alleen getemd, maar ook gehoord en gezien te worden.

In die zin doet de film een appel aan de kijker om beter te doen dan de goedbedoelende, maar volstrekt machteloze volwassenen in de film (Laura Verlinden komt als zachtaardige lerares nog het dichtst in de buurt van een vertrouwensfiguur). Om te werken aan een warme wereld waarin kinderen niet de nood voelen om hun frustraties op elkaar af te reageren, en waarin kwetsbaarheid omarmd wordt. Al was het maar omdat die kinderen de volwassenen van morgen zijn.

‘Un monde’ speelt vanaf 20/10 in de bioscoop.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234