Donderdag 29/09/2022

RecensieExpo

Van het wemelende naar het lege Parijs, twee foto-expo’s die de lichtstad belichten

'Famille, parc des Buttes-Chaumont' van Thomas Boivin. Beeld Thomas Boivin
'Famille, parc des Buttes-Chaumont' van Thomas Boivin.Beeld Thomas Boivin

Thomas Boivin toont in Belleville een Parijse wijk vol mensenwemeling. In Paris Impasse van Karin Borghouts regeert stilte en leegte. In beide foto-expo’s stuiten we op een Parijs ver van de gebaande paden én wars van de clichés.

Dirk Leyman

Is Parijs de meest gefotografeerde stad ter wereld? Statistici moeten het stilaan eens haarfijn becijferen. Zeker is dat de zo uiteenlopende wijken van de lichtstad fotografen altijd weer tot onvermoede invalshoeken prikkelen.

Zo gaat in de ambitieuze Stichting A in Vorst de Franse fotograaf Thomas Boivin aan de slag met zijn Parijse quartier, het uiterst levendige Belleville, een noordelijke wijk waar de charme van het oude Parijs nog opflakkert, maar tegelijk de greep van de gentrificatie verstrakt. Ooit de fief van Edith Piaf, Django Reinhardt en Maurice Chevalier puilt het kwartier nog steeds uit van bars, restaurantjes, guinguettes en nachtelijk vertier. Het is ook een zeer gemengde wijk.

In zijn zwart-witfoto’s, gemaakt tussen 2012 en 2020, toont Boivin een organisch groeiend, rommelig stadsdeel, ver van de Grands Boulevards, waar intens geleefd wordt. We zien veel jonge mensen, onderweg of zich ergens neervlijend, op een trap, een boordsteen, een bankje. Boivin spreekt in het magazine Bruzz van “een emotionele kracht in het tonen van de gezichten van deze jongere generatie, vooral in een tijd waarin we het zo vaak over hen hebben”.

Vreemd genoeg straalt er een zekere tijdloosheid af van zijn foto’s. Boivin voelt zich thuis in deze “mix van schoonheid en verval, van vreugde en verdriet”. En hij toont knap hoe intimiteit op straat wel degelijk bestaat.

Daarnaast registreert hij tijdens zijn buurtpromenades achteloos residu’s van het stedelijke weefsel: plastic afvalzakken, een zieltogende plant of krakkemikkige winkelpuien… Zijn foto’s rekenen ook af met het volgens hem te stereotiepe Parijs van Brassaï of de humanistische fotografie van Robert Doisneau. Niet toevallig spiegelt Boivin zich meer aan wat ongepolijstere Noord-Amerikaanse straatfotografie van de jaren vijftig.

Desolaat

Van Vorst naar het Musée de la Photographie Charleroi, het is een oversteek die absoluut loont. Temeer je bij architectuurfotografe Karin Borghouts op een volstrekt ander Parijs stuit. Paris Impasse toont een desolaat Parijs, ontdaan van mensen én opgetrokken uit stenen. “De reeks is per toeval ontstaan. Ik begon rond te wandelen in Parijs en vroeg me af: hoe groot is die stad eigenlijk? Dat wou ik fotografisch onderzoeken, wars van de clichés en het charmante Parijse plaatje. Met een neutrale blik. Zo ontstond mijn belangstelling voor de impasses, de doodlopende straten, die ook wel ‘villa’, ‘square’, of ‘cité’ worden genoemd.” Meer dan 600 van dergelijke cul-de-sacs telt Parijs. Borghouts rotste met haar statief alle 20 arrondissementen af, verzamelde er 220 ‘impasses’ in een boek en toont er nu 37 van in Charleroi. Je ziet op deze topografische foto’s tergend goed de impact van de urbanisatie, van de ingrepen van baron Haussmann die soms dwars door wijken een liniaal trok en nieuwe gebouwen neerplempte, zodat er blinde muren ontstonden.

'Villa Letellier' uit de expo 'Paris Impasse' van Karin Borghouts. Beeld Karin Borghouts
'Villa Letellier' uit de expo 'Paris Impasse' van Karin Borghouts.Beeld Karin Borghouts

Borghouts startte haar expeditie in 2011 om ze tijdens een artist-in-residenceverblijf in november 2015 af te ronden. Paris Impasse roept een surrealistische leegte en vervreemding op. Alsof de stad op pauzestand staat. Er heerst totale stilte. “Het lijkt of de bewoners de stad ijlings hebben verlaten na een luchtaanval of tijdens een pandemie”, schrijft Eric Min in de catalogus. “Terwijl er in die impasses vaak veel mensen wonen. Maar ik ben geen mensenfotograaf”, benadrukt Borghouts. “Hier zie je enkel het decor. Het is als een theaterscene zonder acteurs, die in de coulissen blijven.” Wat opvalt is steeds dat egale, grijze licht. “Ik fotografeerde meestal in de winter, bovendien kort na de aanslagen in november 2015, toen de stad leger was dan ooit. Niemand waagde zich op straat.”

Borghouts geeft toe dat ze destijds zelf “in een mentale impasse” zat maar dat de reeks haar hielp om eruit te raken. “Misschien voel je her en der die geladenheid doorzinderen”, denkt ze. In ieder geval houden zowel Boivin als Borghouts zich mijlenver van de nostalgie die Parijs zo vaak bij fotografen oproept.

Thomas Boivin, Belleville, Stichting A, Vorst, tot 24-6
Karin Borghouts, Paris Impasse, Musée de la Photographie, Charleroi, tot 18-9

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234