Dinsdag 25/01/2022

PortretDave Grohl

Van vagebond tot familieman: de opgekuiste memoires van een Foo Fighter

Leadzanger en gitarist Dave Grohl van Foo Fighters treedt op tijdens de tweede dag van het muziekfestival Pinkpop in 2018. Beeld ANP Kippa
Leadzanger en gitarist Dave Grohl van Foo Fighters treedt op tijdens de tweede dag van het muziekfestival Pinkpop in 2018.Beeld ANP Kippa

Dat Dave Grohl ooit zijn memoires zou neerpennen, verbaast geen lor. Het is ook geen mysterie waarom zijn autobiografie The Storyteller heet. Deze rock-’n-roll raconteur houdt je van de eerste paragraaf tot de allerlaatste gegijzeld. ‘Ik was zonder veel problemen gewend geraakt aan het leven van een vagebond.’

Gunter Van Assche

“Onze wereld was voorgoed veranderd. Dit was maar het begin. We waren omsingeld. En er was geen uitweg.” Dave Grohl heeft geen dure woorden nodig om je helemaal in de vortex van zijn leven mee te sleuren. Op pagina 166, waar voorgaand citaat uit geplukt werd, staat hij aan het begin van zijn succesverhaal met Nirvana. De waanzin die volgt, is de aantrekkelijkste crux van het boek, maar voordien of nadien verveelt de trip van zijn leven evenmin. Grohls verhaal is doelbewust anekdotisch opgebouwd, alsof ouwe opoe zijn kleinkinderen op een winterachtige middag wil entertainen met sappige verhalen, hapklare trivia en smakelijke moppen. Daarnaast lijkt het een vergulde liefdesbrief aan zijn moeder, die eerder al furore maakte met een wonderlijk boek over hem, From Cradle to Stage.

Dave Grohl speelde in zowat de belangrijkste rockbands van de laatste drie decennia. Nirvana, Queens of the Stone Age, Them Crooked Vultures en – last but not least – Foo Fighters. Groepen die de popgeschiedenis hebben veranderd. Groepen die mijn en (hangt er zo’n beetje van af hoe oud u bent) ook uw leven vormgegeven hebben. Hij wordt vereerd en verguisd, aanbeden en afgezworen. En ook dat hangt er alweer zo’n beetje vanaf hoe oud u bent.

Out-of-body experience

“In het boek schrijf ik eigenlijk vanuit het perspectief van iemand die het gevoel heeft dat hij of zij een out-of-body experience beleeft”, vertelde Grohl onlangs bij een lezing. “Ik kan zelf niet eens geloven dat mij dit is overkomen, of het nu gaat om jammen met een van mijn helden aller tijden (Iggy Pop, GVA), of gewoon in een vliegtuig kunnen springen, een drankje kunnen drinken en naar de volgende stad kunnen vliegen om voor duizenden mensen te spelen. Elke dag heb ik momenten waarop ik denk: ‘Oh, dit is wat ik ga zien vlak voor ik sterf.’”

Dave Grohl tijdens de 'Graham Norton Show'.  Beeld Photo News
Dave Grohl tijdens de 'Graham Norton Show'.Beeld Photo News

Met eenzelfde ongetemperde jolijt en aan doodsverachting grenzende levenslust vertelt hij zijn levensverhaal in The Storyteller. Grohl heeft het over zijn jeugdjaren als lastpak, over zijn eerste drumervaring op kussens en eigen gebit (je moet het verhaal lezen om het te geloven!), de stinkende schildpad van zijn roomie Kurt Cobain en een fameuze koffieverslaving die hem ei zo na het leven kostte.

Ondeugende anekdotes

De verhalen grossieren veelal in nostalgie en onschuld, waardoor zelfs de ondeugendste anekdotes geinig blijven klinken. Een schalkse glimlach speelt onwillekeurig om je lippen wanneer hij in detail treedt over zijn veteranenjaren in de punkgroep Scream, waarbij hij veroordeeld werd tot een slapend bestaan als sardine in een slaapzak, op een multiplex platform in een ijskoud busje.

“Wat was begonnen als een spoedcursus overleven op tien dollar per dag was nu een vertrouwde, niet onprettige sleur. Ik was zonder veel problemen gewend geraakt aan het leven van een vagebond. Ik ontdekte de wereld niet aan de hand van de historische trekpleisters die de meeste Amerikanen bezoeken als ze naar Europa reizen, maar vanuit de morsige underground van de punkrock. De gehuurde roestbakken waarin we door apocalyptische nachtelijke Scandinavische sneeuwstormen reden, de paspoorten die terwijl je lag te slapen werden gejat uit je kamer, de knokpartijen met dronken klootzakken die je spullen uit je busje wilden stelen... Elke dag was een lege bladzijde die op het punt stond zichzelf te schrijven.”

‘Rillend en ijlend’

Grohl vertelt verder grinnikend hoe hij ligt te zieltogen in een appartementje in Barcelona met onder hem de levendige Ramblas “rillend en ijlend in een plasje van mijn eigen zweet omdat ik griep had opgelopen”. Een andere keer sliep hij op het podium van een ijskoude club in Zweden terwijl de ambulancebroeders naar binnen renden om zich te ontfermen over iemand die een overdosis had genomen. Of bivakkeerde hij in een Italiaans kraakpand waar ze het linnengoed moesten verbranden omwille van een uitbraak van hondsdolheid. Na nog een ander concert wist iemand hem nét op tijd te waarschuwen om de pasta niet te eten, omdat de plaatselijke promotor hen wilde vergiftigen nadat een groepslid het toilet had gemold.

Dave Grohl, Kurt Cobain en Krist Novoselic of Nirvana in hun jonge jaren. Beeld FilmMagic, Inc
Dave Grohl, Kurt Cobain en Krist Novoselic of Nirvana in hun jonge jaren.Beeld FilmMagic, Inc

Klinkt gruwelijk? Dat ontkent hij nergens. Maar Grohl vertelt zijn verhalen haast ginnegappend, alsof je een dooie avond tijdens de lockdown zou willen opleuken met sterke verhalen. De romantiek van deze ragebol is verslavend. Al neemt zijn verhaal halfweg een akelige wending.

Afscheid van Kurt Cobain

Grohl, die vlak voor het grote succes van Nirvana samenwoonde met Cobain, vertelt dat hij pas bij de clipopnames van ‘Come as you Are’ in het snotje krijgt dat zijn beste vriend aan heroïne verslingerd is. “Kurt verzekerde me dat hij niet regelmatig heroïne gebruikte, het was alleen die ene keer gebeurd. ‘Ik haat naalden,’ zei hij om me gerust te stellen, want ik mocht niet denken dat ik mijn hele leven overhoop had gegooid en naar de andere kant van het land was verhuisd om samen te wonen met een junk. Omdat ik niets over heroïne wist, geloofde ik hem. Het was uitgesloten dat hij zoiets voor me geheim kon houden. Althans, dat dacht ik.”

Je zal nog een paar keer slikken tijdens het lezen, omdat je hand in hand met hem in herinneringen afscheid moet nemen van Kurt Cobain. Zijn eigen gevoelens bij een overdosis van de frontman snijden diep door de huid, maar bij de verpletterende pijn na de zelfdoding van Kurt staan je ogen zonder twijfel blank.

Emotioneel vaccin

“Je kunt iemands plotselinge dood niet voorspellen, maar er zijn bepaalde mensen in je leven op wier dood je je om welke reden dan ook hebt voorbereid. Je bent zo dwaas te denken dat je jezelf kunt beschermen door een muur rond je hart te bouwen, een preventief verdedigingsmechanisme, zodat je er klaar voor bent als dat telefoontje komt; een emotioneel vaccin dat je helpt immuun te worden voor iemands dood. Het werkt alleen nooit.”

Heel wat verhalen zijn – door de grootorde waartoe Foo Fighters behoort – intussen algemene kennis geworden. Maar de getuigenissen van Grohl zetten vooral in op specifieke finesses en op het eerste zicht onbenullige zaken, waardoor The Storyteller zelfs voor de meest doorgewinterde fan interessant blijft. Pijnlijk is wel dat deze scribent de waarheid af en toe nodeloos geweld aandoet.

Knetterhigh

Tijdens een woelig en door technische problemen getergd optreden in Dallas speelde Nirvana ooit ‘Love Buzz’. Daarbij dook Cobain het publiek in om een security-agent van zich af te houden door met zijn gitaar in te beuken op diens gezicht. Geinig verhaal, dat niet eens bij de mythes van de grunge hoort aangezien er zowaar beelden zijn van die noodlottige aanvaring. In het boek van Grohl wordt Cobain evenwel mismeesterd door een beveiligingsman, bij wie “het bloed gutste over diens sinistere hanenkam”. Nogal snullig voor wie een internetaansluiting heeft en de weg naar YouTube vindt: de securityman waarvan sprake is, draagt een bandana en een paardenstaart.

Nirvana backstage bij Nakano Sunplaza in Tokio, Japan, in 1992. © Gutchie Kojima/Shinko Music/Getty Images Beeld Getty Images
Nirvana backstage bij Nakano Sunplaza in Tokio, Japan, in 1992. © Gutchie Kojima/Shinko Music/Getty ImagesBeeld Getty Images

Bovendien vergeet Grohl ook lafhartig te vermelden dat Cobain er die bewuste dag de pest in had, knetterhigh was door misbruik van medicijnen en de hele entourage die bewuste avond inzag hoe erg het met hun frontman was gesteld. Die getuigenissen werden later veelvuldig opgetekend. Nu worden ze nogal gemakzuchtig onder de mat geveegd. Feit is dat Kurt Cobain al een gevaar voor zichzelf was toen het Grote Succes hem nog in de schoot moest vallen. Dat Grohl dit indertijd niet inzag, moet je hem vergeven. Hij was een jonge snaak die zelf zijn weg door de waanzin diende te vinden. Maar The Storyteller laat het vaak na om als oude, wijze man terug te blikken op de turbulente huishouding van Nirvana. Dan ben je beter af om het geweldige relaas over Nirvana’s hoogdagen en drama’s te lezen in The New Yorker, opgeschreven door Michael Azerrad.

Narcistische veelwijverij

Futiele detailkritiek, horen we u vergevingsgezind brommen? Mogelijk. Maar het wordt problematischer wanneer Grohl ook met de mantel der liefde gaat over zijn eigen misstappen. In het verleden werd de frontman van Foo Fighters herhaaldelijk omschreven als “the nicest man in rock ‘n’ roll” en die ridderslag lijkt hij ook in zijn memoires alle eer te willen aandoen. Daarmee kom je heel weinig te weten over Grohls kleine kantjes. Pat Smear vertelde ons ooit hoe hij uit de Foo Fighters dreigde te stappen omdat de frontman een dwarse kijk bleek te hebben op monogamie. Smear was het beu zijn opdrachtgever te blijven voorzien van alibi’s en walgde van diens narcistische veelwijverij. Daar is niets van te merken in deze memoires. Grohl laat zich liever voorstaan op een imago van familieman, allround good guy, ADHD-konijn en fervente fan van de halve mensheid.

Daar is niets mis mee. Maar door de bank genomen mocht The Storyteller iets zwaarder inzetten op de rouwrandjes van Dave Grohls eigen bestaan. Wanneer de verhalenverteller optreedt als jokkebrok of zwijger, smaken deze memoires soms even klef als de “motherfuckin’ scrambled-egg sandwiches” die hij in zijn jeugd voorgeschoteld kreeg.

The Storyteller van Dave Grohl verschijnt 12/10 bij A.W. Bruna Uitgevers

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234