Dinsdag 27/09/2022

ExpoVerbeke Foundation

Verbeke Foundation viert 15-jarig bestaan met nieuwe expo: ‘Ik begrijp andere musea niet: zoveel geld betalen voor een kunstwerk’

Oprichter Geert Verbeke van Verbeke Foundation: 'De meeste verzamelaars kopen liever een slecht werk van een grote naam dan een goed werk van een onbekende. Da’s toch erg?' Beeld Thomas Sweertvaegher
Oprichter Geert Verbeke van Verbeke Foundation: 'De meeste verzamelaars kopen liever een slecht werk van een grote naam dan een goed werk van een onbekende. Da’s toch erg?'Beeld Thomas Sweertvaegher

Wie er al eens geweest is, zal het niet snel vergeten: de Verbeke Foundation in het Oost-Vlaamse Kemzeke bij Stekene is een fascinerende plaats. De kunstsite bestaat vijftien jaar en pakt voor die gelegenheid een jaar lang uit met hun eigen, volstrekt unieke collectie. ‘Ik heb altijd bewondering gehad voor mensen die iets doen wat een ander niet doet.’

Jonas Mortier

Je kijkt je ogen uit in de Verbeke Foundation. Aan de straatkant alleen al staan een helikopter, een treinstel en een gigantische vaas, binnen is het een wondere wirwar van opgezette dieren, vliegtuigen en unieke kunstobjecten, waartussen het bijzonder goed toeven is voor jong en oud.

“Ik woon al 42 jaar op deze plek en al 69 jaar hier in Kemzeke”, zegt stichter Geert Verbeke. “Als kind was ik in de buurt al naar fazanteneieren aan het zoeken. Dat ben ik in zekere zin blijven doen, altijd op zoek naar iets bijzonders. Ik ben in deze gebouwen een kippenstal met 20.000 kippen begonnen, en van landbouw zijn we naar logistiek geëvolueerd. Eerst hadden we één enkele vrachtwagen, daarna drie, dan tien…”

Zo’n vijftien jaar geleden hebben u en uw vrouw deze plek dan omgebouwd tot de kunstsite die ze nu is. Vanwaar komt uw liefde voor kunst?

“Ik heb altijd bewondering gehad voor mensen die iets doen wat een ander niet doet. Een kunstenaar kijkt anders en dat vind ik interessant. In het leven is dat altijd een voordeel, om de zaken eens op een andere manier te bekijken.”

De verzameling kunstwerken van Verbeke Foundation is op z'n minst uniek.  Geert Verbeke: 'Je moet je eigen koers varen. Wat voor zin zou het hebben, mochten wij hetzelfde doen als het SMAK of het M HKA?' Beeld Thomas Sweertvaegher
De verzameling kunstwerken van Verbeke Foundation is op z'n minst uniek. Geert Verbeke: 'Je moet je eigen koers varen. Wat voor zin zou het hebben, mochten wij hetzelfde doen als het SMAK of het M HKA?'Beeld Thomas Sweertvaegher

Uw verzameling valt met weinig andere te vergelijken. Of kent u andere plekken waar je atoomschuilkelders, een stuk autostrade of uit wasmachines opgetrokken ruimteschepen vindt?

“Ik hou wel van grote stukken, ja. (lacht) Dat komt natuurlijk door mijn verleden. Als je containers lost, is alles ook groot en zwaar. Vorige week hebben ze hier aan de kant van de autostrade nog een helikopter gedropt. Als je geen ervaring hebt met transport, lukt dat niet. Het doorsneemuseum is daar anders in, ja. Onlangs kwam een museum hier zes niet al te grote werkjes ophalen. Als ik die vervoer, gooi ik die in de auto en hup, ik ben weg. Maar hier kwam de curator mee, twee chauffeurs, drie assistenten en samen zijn ze een halve dag bezig geweest. Dan denk ik: miljaardedju, wat kost dat niet?” (lacht)

Wat was in het begin jullie opzet met deze plek?

“Toen ik nog in het transport zat, heb ik veel musea bezocht, in Frankrijk, Duitsland, Nederland. Ik ben daarbij maar een paar keer iets tegengekomen waarvan ik dacht: dit spreekt me aan. Dat had dan altijd met de combinatie van natuur en kunst te maken. Die is essentieel voor mij.”

Op jullie website lees ik: ‘Onze presentatie is onaf, in beweging, ongepolijst, contradictorisch, slordig, complex, onharmonieus, levend en onmonumentaal, zoals de wereld buiten de museummuren.’ Dat is anders dan de meeste musea.

“Natuurlijk. Wij brengen iets dat een ander niet brengt. Wat voor zin zou het hebben, mochten wij hetzelfde doen als het SMAK of het M HKA? Je moet je eigen koers varen. Wij zijn bijvoorbeeld ook de enige serieuze speler die collages verzamelt. Niemand anders doet dat. We hebben ondertussen zo’n zes- à zevenduizend collages en assemblages, de grootste collectie in Europa. Voor deze tentoonstelling hebben we ze voor het eerst in één boek verzameld. Ik ben gepassioneerd door collages. Ik dénk in collages. Als ik ergens kom, denk ik altijd: wat kan ik hieraan toevoegen? Welke combinatie kan ik maken waardoor dit sterker wordt?

“Andere musea moeten vooral doen wat ze willen, maar ik begrijp het niet: zoveel geld betalen voor een kunstwerk. Terwijl je perfect een goede verzameling kan opbouwen met minder middelen. Wij hebben alleszins niet veel betaald voor de onze. Niemand wilde die collages hebben. Voor de meesten is dat oud papier. Tja. De meeste verzamelaars kopen liever een slecht werk van een grote naam dan een goed werk van een onbekende. Da’s toch erg? Maar de naam interesseert mij geen bal. Het wérk interesseert mij. Ik bezoek ook geen beurzen meer, dat zijn de supermarkten van de kunst. Ze verklaren mij weleens gek, maar dat is dan maar zo.”

null Beeld Thomas Sweertvaegher
Beeld Thomas Sweertvaegher

Deze expo, ter gelegenheid van het 15-jarig bestaan, heeft de titel Sans dieu, sans maitre, sans roi et sans droit. Waarom?

“Da’s een uitspraak van mijn favoriete kunstenaar: E.L.T. Mesens. Voor hem heb ik veel bewondering. Hij was eerst muzikant, maar daarna is hij kunst gaan verhandelen. Hij heeft bij een faillissement 150 Magrittes gekocht, met geld van zijn vader en tante en daar is hij rijk mee geworden. Of belangrijker: het heeft hem in staat gesteld te doen wat hij wilde. Hij is mijn grote voorbeeld, in het paling zijn, in het alles-kunnen. Sommige mensen zeggen: ik ben boekhouder en ik doe alleen boekhouding. Ze kijken niet meer rond. Maar hij deed alles: hij heeft galeries gehad in België en Londen, hij heeft zelf collages gemaakt, hij was dé verbindingsman tussen de Belgische en Franse surrealisten. In België kennen weinig mensen hem, maar voor mij is hij de belangrijkste figuur in onze kunstgeschiedenis.”

U woont al 69 jaar in Kemzeke. Zijn ze hier een beetje blij met uw Foundation?

“Zo’n zeven jaar geleden ging een bezoeker hier eens informeren bij het bureau van toerisme. Ze hadden het daar over hun prachtige kerk, over de wandelgebieden, maar van de Verbeke Foundation hadden ze nog nooit gehoord. (lacht) Kan je je ’t voorstellen? Misschien moet ik ze nog eens uitnodigen.”

De tentoonstelling Sans dieu, sans maître, sans roi et sans droits loopt nog tot juni 2023.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234