Maandag 03/10/2022

AchtergrondFilm

Was James Bond wel wit? Makers van podcast ‘Rubirosa’ beweren van niet

West Palm Beach in 1954. Porfirio Rubirosa (tweede van links) met een groep vrienden in de Club Du Moulin Rouge.  Beeld Bettmann Archive / Getty
West Palm Beach in 1954. Porfirio Rubirosa (tweede van links) met een groep vrienden in de Club Du Moulin Rouge.Beeld Bettmann Archive / Getty

Is James Bond gebaseerd op het leven van Porfirio Rubirosa, een diplomaat uit de Dominicaanse Republiek die gek was van auto’s en vrouwen? Met andere woorden: is Bond in de kiem een man van kleur? Het antwoord van de nieuwe podcast ‘Rubirosa’ bevredigt niet, maar prikkelt wel.

Jasper Van Loy

De Amerikaanse acteur Christopher Rivas was als kind stapelgek van de James Bond-films. Zijn grote droom was lang om zelf 007 te vertolken, alleen was er één probleem: zijn huidskleur. Rivas heeft roots in de Dominicaanse Republiek, terwijl Bond altijd vertolkt is door witte mannen. Ook schrijver Ian Fleming beschreef Bond als wit.

Voor Rivas veranderde alles toen een vriend hem in 2010 een artikel uit Vanity Fair doorstuurde over Porfirio Rubirosa, net als Rivas een Dominicaan. Rubirosa was in de jaren vijftig en zestig een even beroemde als beruchte man die als diplomaat werkte, polo speelde op professioneel niveau, autoraces beslechtte, zot was van vrouwen en al eens graag een glas dronk. De man had dus wel iets van Bond, en dat wist hij zelf ook: Vanity Fair vermeldt dat Rubirosa met zijn vrienden Goldfinger opnieuw opnam, shot voor shot.

Meer had Rivas niet nodig om in hem de persoon te zien op wie Fleming zijn geheim agent wel moest hebben gebaseerd. Nu stelt hij zijn theorie opnieuw voor in de podcast Rubirosa.

Het moet gezegd: hoe meer je je verdiept in het leven van Rubirosa, hoe frappanter de gelijkenissen met Bond. De twee brachten allebei hun jeugd door in Frankrijk en net als 007 dook Rubirosa niet met de eerste de beste in de koffer. Zijn eerste vrouw was de dochter van Rafael Trujillo, de dictator van de Dominicaanse Republiek die Rubirosa als ambassadeur de hele wereld rondstuurde. Zijn tweede en derde echtgenote waren respectievelijk Doris Duke en Barbara Hutton, allebei welgestelde erfgenamen die in de pers weleens de rijkste vrouw ter wereld werden genoemd. Waar hij de tijd vandaan haalde om het aan te leggen met Marilyn Monroe, Ava Gardner, Evita Peron en volgens de overlevering nog honderden andere vrouwen, weet niemand.

En wat die licence to kill betreft: Rubirosa stond op de radar van de FBI en werd na de opheffing van zijn diplomatieke onschendbaarheid in 1962 ondervraagd over de ‘verdwijning’ van twee tegenstanders van zijn schoonvader Trujillo. Nooit is hij veroordeeld.

In Rubirosa komt ook Daniel J. Voelker aan bod. De advocaat schreef een artikel waarin hij de banden tussen Fleming en Rubirosa verder uitdiept. Fleming schreef zijn boeken in Jamaica en Rubirosa woonde in de Dominicaanse Republiek, twee eilanden op een paar honderd kilometer van elkaar. Wie rijk genoeg was, vloog gemakkelijk over en weer, en zowel Fleming als Rubirosa wás rijk genoeg. Bovendien hadden ze gemeenschappelijke vrienden en kennissen, zoals toneelschrijver Noël Coward en acteur Errol Flynn, die net als Rubirosa aan Evita Perón werd gekoppeld. Het mag dan niet zeker zijn of Fleming en Rubirosa elkaar ooit hebben ontmoet, ze moeten volgens Voelker bijna zeker van elkaar hebben gehoord.

Imperialisme

Als Rubirosa Fleming zou hebben geïnspireerd, dan heeft die laatste dat nooit in het openbaar gezegd. Volgens de schrijver is Bond gebaseerd op verschillende agenten die hij had ontmoet als lid van de geheime dienst. Voelker schrijft dat Fleming nooit vrijuit kon spreken: zeggen dat je succesvolle boeken en films gebaseerd zijn op een man van kleur was in de jaren vijftig en zestig commerciële zelfmoord.

Wat Voelker hier lijkt te negeren, is dat 007 niet zomaar wit is. Bond is van oudsher een viering van het Britse en bij uitbreiding westerse imperialisme, de onkwetsbare Brit die naar de voormalige kolonies trok om er de vijand af te slachten en met de plaatselijke vrouwen te slapen. Fleming liet Bond in zijn boeken ook best wat racistische dingen zeggen, bijvoorbeeld dat hij alleen maar Koreanen huurt omdat dat de wreedste mensen ter wereld zijn (Goldfinger) en dat Cubaanse vrouwen apen in jurken zijn (For Your Eyes Only). In de loop der jaren is Bond minder stereotiep geworden, verzacht en vermenselijkt, maar het blijft een gek idee dat net dat personage gebaseerd zou zijn op een man van kleur. En toch weer niet, als je Rivas en Voelker hoort praten.

Het opzet van Rubirosa doet denken aan een andere podcast, Wind of Change, die draaide om de vraag of het gelijknamige nummer van Scorpions geschreven is door de CIA. Na acht afleveringen ken je het antwoord op die vraag nog niet, maar ben je er wel van overtuigd dat het waar zou kunnen zijn en heb je iets bijgeleerd over hoe de Amerikaanse geheime dienst popcultuur gebruikte. Zo is Rubirosa niet zozeer een historisch vraagstuk – Fleming is dood, niemand kan het hem nog vragen – dan wel een vehikel voor Rivas om het niet alleen over zijn eigen status als acteur van kleur te hebben, maar ook over whitewashing, het vertolken van rollen met een bepaalde etniciteit door acteurs die niet van die etniciteit zijn.

Ook in de Bond-films gebeurde dat een paar keer. Niemand vond het een probleem om de half-Chinese slechterik Dr. No te laten vertolken door de totaal niet-Chinese acteur Joseph Wiseman. In Octopussy (1983) ging de rol van de Afghaanse prins Kamal Khan naar de Franse acteur Louis Jourdan. Als dat ooit kon, waarom is het dan zo onmogelijk dat Idris Elba of Regé-Jean Page in het zwarte pak en de blitse Bentley van 007 kruipt?

Rubirosa, via alle podcastplatformen

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234