Dinsdag 26/10/2021

TheaterrecensieWho's Tupac?

‘Who’s Tupac’ is zoveel meer dan een eerbetoon aan Tupac Shakur ★★★★☆

'Who's Tupac?' in KVS Beeld Danny Willems
'Who's Tupac?' in KVSBeeld Danny Willems

Een theatervoorstelling over de legendarische Westcoast-rapper Tupac Shakur? Nou, niet echt. De man die zichzelf Makavelli noemde is in Who’s Tupac? slechts een opstapje naar een genadeloos etaleren van zwart trauma.

Hoe minder u vooraf weet over Who’s Tupac? van Jr.cE.sA.r hoe beter. We kunnen u enkel aanbevelen u te laten overspoelen door de lawine aan impulsen die regisseur Junior Mthombeni en schrijver Fikry El Azzouzi van de showbizztroon flikkeren, een gevaarte dat haast de hele achterzijde van het podium inneemt. Voilà.

Tot zover de recensie? Nou, het kan heus geen kwaad dat u uw hiphopkennis nog wat bijspijkert vooraleer de KVS te betreden. De hiphopfans die tijdens de première op de voorste rijen zaten, konden hun pret niet op met het arsenaal knipoogjes naar de grootste genreklassiekers die de rappende acteurs zich eigen maken. Wij hoorden ‘The Humpty Dance’ van Digital Underground voorbijkomen, ‘Gin And Juice’ van Snoop Dogg & Dr.Dre, ‘No Diggity’ van Blackstreet, ‘Insane In The Brain’ van Cypress Hill, ‘Can It Be All So Simple’ van Wu-Tang Clan en de extatische “pimp-pimp hurray!”-kreet die Kendrick Lamar om de haverklap dropte op zijn meesterwerk To Pimp A Butterfly. Niet dat u de grote lijnen van Who’s Tupac? mist als u de hits niet kent.

Enig inzicht in de Afro-Amerikaanse geschiedenis en de sociologische impact ervan, is evenwel een must. Want Who’s Tupac? gaat natuurlijk niet over Tupac Shakur. Dat zou te simpel zijn. Zelfs niet over Túpac Amaru II, de 18de eeuwse Peruviaanse Incastrijder bij wie de rapper zijn naam haalde. Het gaat evenmin over de blitse talentenjacht die een groot stuk van het eerste halfuur beslaat. Net wanneer wij de overload aan bling, bitches en fucks een tikkeltje gemakkelijk en eendimensionaal begonnen te vinden, kantelde de voorstelling en vervelde de groteske televisieshow tot een macaber schouwspel waarbinnen de psychologische dissectie van de personages centraal staat.

Die personages zijn verraderlijk. Junior Akwety, Zediam, Gloria Boateng, Andie Dushime en Alex Akuete hollen hun karikaturen voortreffelijk uit en laten hen tragische levensverhalen opdissen die authenticiteit veinzen, ter vermaak van de toeschouwers. “Give these crackers a sad story”, klinkt het. Daarbij breken de acteurs om de haverklap door de vierde wand en lijkt het bij momenten alsof je zelf deel uitmaakt van het zaalpubliek tijdens één of andere The Voice-achtige zangwedstrijd. Ondertussen is het moeilijk weerstaan aan de voortreffelijke jarennegentig-hiphopbeats uit de koker van Cesar Janssens, de voormalige drummer van punkband The Kids.

'Who's Tupac?' in KVS Beeld Danny Willems
'Who's Tupac?' in KVSBeeld Danny Willems

George Floyd

Wat volgt? Een duizelingwekkend web vol popculturele verwijzingen, street slang, rapteksten en emotionele biecht (of de illusie ervan), in die mate overrompelend dat zelfs de meest hardleerse hiphop head aan het einde van de rit even naar adem zal moeten happen. Terloops worden hiaten in het witte geschiedenisonderwijs blootgelegd. Want wie weet dat ‘Hound Dog’ van Elvis Presley eigenlijk werd geschreven door de zwarte Big Momma Thornton, die er amper succes mee had? En waarom prijkt Martin Luther King wél in de geschiedenisboeken op school en Malcolm X niet?

Wanneer El Azzouzi en Mthombeni de glitter en de thug life-fata morgana wegsnijden, leggen zij de kloppende ader bloot die zwart trauma heet. Niet alleen door stereotypen aan te dikken (zie: het waanzinnige fried chicken-liedje) of door de stem van Gil Scott-Heron door de zaal te laten weergalmen, maar door de walgelijkste excessen van het hedendaagse racisme door de strot van de toeschouwer te schuiven. In een hallucinante performance ratelt Dushime een transcriptie van de moord op George Floyd af, hijgend, naar adem snakkend, klauwend naar de lucht. Het is onversneden horror. Zij het allesbehalve fictief.

Poëzie huist in de wijze waarop Mthombeni zijn acteurs hun personages ten grave laat dragen - zo lijkt het, althans - in een Haïtiaans voodooritueel. Hun sidderende, geestloze lichamen doen denken aan de apocalyptische catharsis in Meg Stuarts Alibi, waar de personages achterbleven als hompen lillend vlees. Schuilt er achter dit eren van verdampte zielen een lofzang op het zwarte lichaam? “I believed, and still do, that our bodies are our selves, that my soul is the voltage conducted through neurons and nerves, and that my spirit is my flesh”, zo meent Ta-Nehisi Coates in zijn klassieker Between The World And Me, waarin hij zijn zoontje waarschuwt voor het immer nakende geweld op diens “black body”.

Who’s Tupac? Een rapkeizer, jawel. Maar ook een sprookje dat verlegen zit om een happy end. Een schijnvertoning, goed beschouwd. Oneindig veel meer dan swag entertainment voor de onverzadigbare, voyeuristische witte blik, hoe dan ook.

Who’s Tupac, een co-productie van KVS en NNT. Van 7 tot 22 september in KVS, Brussel.

'Who's Tupac?' in KVS Beeld Danny Willems
'Who's Tupac?' in KVSBeeld Danny Willems
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234