Zondag 26/06/2022

InterviewBart Van der Schueren

‘Mensen met obesitas krijgen niet de zorg waar ze recht op hebben’

Voorzitter van het nieuwe Obesitas Platform België, endocrinoloog Bart Van der Schueren (UZ Leuven). Beeld Thomas Nolf
Voorzitter van het nieuwe Obesitas Platform België, endocrinoloog Bart Van der Schueren (UZ Leuven).Beeld Thomas Nolf

Volgens een recent rapport van de Wereldgezondheidsorganisatie heeft ruim de helft van de Belgen overgewicht en is ruim een op de vijf obees, met een BMI van meer dan 30. Het nieuwe Obesitas Platform België wil strijden tegen misvattingen over overgewicht en vóór een betere behandeling, zegt endocrinoloog Bart Van der Schueren (UZ Leuven) en voorzitter van het platform.

Dieter De Cleene

Het kennisplatform wil ‘stigma’s en simplistische misvattingen’ de wereld uit helpen. Welke zoal?

“Het grootste misverstand is wellicht dat overgewicht aanpakken louter een kwestie is van minder eten en meer bewegen. De focus ligt nu te veel op het belang van een gezonde levensstijl en de verantwoordelijkheid van de mensen zelf. Begrijp mij niet verkeerd: preventie - een gezond voedingspatroon en voldoende beweging - is enorm belangrijk. Maar dat advies volstaat niet voor een grote groep mensen die al te zwaar zijn.”

Hoe komt dat?

“Vetweefsel is niet louter een opslagschuur voor overtollige calorieën, maar een orgaan dat hormonen produceert, met de rest van ons lichaam communiceert en er alles aan doet om zichzelf in stand te houden. Dat doet het bijvoorbeeld door bij een poging om af te vallen het hongergevoel aan te wakkeren en het verzadigingsgevoel te verminderen. Dat verklaart waarom het zo moeilijk is om gewicht te verliezen en waarom na een dieet de moeizaam kwijtgespeelde kilo’s er snel opnieuw bijkomen.”

Het is geen kwestie van een gebrek aan wilskracht, benadrukken jullie.

“Helemaal niet. Het valt mij vaak op dat de levensstijl van mijn patiënten niet veel ongezonder is dan de mijne. Alleen heb ik het geluk niet makkelijk te dik te worden.

“Obesitas een complexe aandoening waarbij veel factoren een rol spelen. Er is een belangrijke genetische component. De beste manier om je gewicht over twintig jaar te voorspellen is naar je ouders kijken. Van psychofarmaca, zoals antidepressiva, weten we dat gewichtstoename een belangrijke mogelijke bijwerking is. Ook een slechte nachtrust en stress verhogen het risico op overgewicht. Tel daarbij onze dikmakende omgeving, die ongezond eten aanmoedigt, en het is duidelijk dat je op veel onderliggende oorzaken van het probleem als individu weinig vat hebt.”

Als leefstijladvies niet volstaat, wat is er dan wel nodig?

“Met het platform willen we ijveren voor een betere én vroegere behandeling van obesitas. Artsen behandelen nu te vaak de problemen die met overgewicht en obesitas samenhangen, zoals rugklachten of diabetes. Terwijl het logischer zou zijn om ook de onderliggende oorzaak te benoemen en aan te pakken. Maar er is te veel schroom om mensen daarop aan te spreken en ook onwetendheid over wat je als arts kan doen. Met een advies als ‘eet de helft minder’ voelt een patiënt zich echt niet geholpen. Obesitaspatiënten krijgen daardoor niet de zorg waar ze recht op hebben.”

Hoe zorgen we dat dat verandert?

“Onze eerste prioriteit is bepalen welke mensen het meest bij behandeling gebaat zouden zijn. Je hebt mensen met overgewicht en zelfs obesitas, die verder gezond zijn en een normale suiker- en vethuishouding hebben. Dan is er medisch gezien weinig reden om in te grijpen, tenzij ze psychisch onder hun overgewicht lijden. Andere hebben minder overgewicht, maar wel al meer sluimerende gezondheidsproblemen.

“We willen huisartsen aanmoedigen meer proactief te werken en mensen naar de juiste behandeling te leiden. Bij matig overgewicht kan voedings- en leefstijladvies effectief zijn. Patiënten in een meer vergevorderd stadium kunnen terecht in gespecialiseerde obesitasklinieken. Er is ook steeds betere medicatie op de markt die tot 20 procent gewichtsverlies kan leiden, door in te spelen op het honger- en verzadigingsgevoel. Maar in tegenstelling tot in onze buurlanden wordt die in België niet terugbetaald. Ons land hinkt op dat vlak achterop.”

Is de overheid zich voldoende van de urgentie bewust?

“Ik heb de indruk dat beleidsmakers het probleem de voorbije tien jaar toch wat serieuzer zijn gaan nemen. En ik denk dat Covid-19, dat zwaarlijvige mensen bovengemiddeld zwaar trof, een kantelmoment kan zijn. Het besef groeit dat de huidige situatie onhoudbaar is.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234